Ρωσία και Κίνα μπλόκαραν στον ΟΗΕ το αμερικανικό ψήφισμα για το Ιράν
Επί σχεδίου Ψηφίσματος των Ηνωμένων Πολιτειών για την παράταση, έως τον Σεπτέμβριο του 2027, της εντολής της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων που υποστηρίζει την Επιτροπή Κυρώσεων 1737 για το Ιράν προχώρησε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το Ψήφισμα απορρίφθηκε μετά το διπλό βέτο από Κίνα και Ρωσία, ενώ το Πακιστάν και η Σομαλία απείχαν. Η Ελλάδα εξέφρασε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ την υποστήριξή της στο σχέδιο Ψηφίσματος για την ανανέωση της εντολής της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων, που συνδέεται με την Επιτροπή 1737, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η διπλωματία παραμένει η μόνη βιώσιμη οδός για την αντιμετώπιση του ιρανικού πυρηνικού ζητήματος. Η ελληνική αντιπροσωπεία ευχαρίστησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για τις προσπάθειές τους σχετικά με την εντολή και σημείωσε ότι η ελληνική ψήφος αντανακλά «πρωτίστως, την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η Επιτροπή που συστάθηκε με το Ψήφισμα 1737 μπορεί να ασκεί αποτελεσματικά τις αρμοδιότητες που της έχουν ανατεθεί». Ο Αναπληρωτής Μόνιμος Αντιπρόσωπος Ιωάννης Σταματέκος τόνισε ότι για την αποτελεσματική λειτουργία της Επιτροπής είναι απαραίτητη μια λειτουργούσα Ομάδα Εμπειρογνωμόνων, επισημαίνοντας παράλληλα ότι τα επικουρικά όργανα του Συμβουλίου πρέπει να διαθέτουν τα αναγκαία εργαλεία για την εκπλήρωση της εντολής τους. «Οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας πρέπει να εφαρμόζονται από όλα τα κράτη μέλη», ανέφερε η ελληνική πλευρά, ζητώντας παράλληλα να ολοκληρωθούν «χωρίς καθυστέρηση» οι εναπομείνασες λειτουργικές διευθετήσεις για την προεδρία της Επιτροπής. Η Ελλάδα κατέστησε, ωστόσο, σαφές ότι οι μηχανισμοί εφαρμογής και εποπτείας «δεν αποτελούν αυτοσκοπό», αλλά εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια για την επίτευξη διπλωματικής λύσης στο πυρηνικό ζήτημα του Ιράν. H Mονιμη Αντιπροσωπεία του Ιράν σε ανακοίνωση της μετά το πέρας της συνεδρίασης ανέφερε μεταξύ άλλων ότι “η Ρωσία και η Κίνα στάθηκαν για ακόμη μία φορά σταθερά υπέρ της υπεράσπισης του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, του διεθνούς δικαίου και της ακεραιότητας του Συμβουλίου και απέτρεψαν ακόμη μία κυνική προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους να καταχραστούν το Συμβούλιο Ασφαλείας για τους πολιτικούς τους σκοπούς”. Το Ιράν επανέλαβε επίσης ότι “ το Ψήφισμα 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ έληξε οριστικά στις 18 Οκτωβρίου 2025 και από εκείνη την ημερομηνία, όλες οι σχετιζόμενες με το πυρηνικό πρόγραμμα διατάξεις, τα μέτρα, οι περιορισμοί και οι μηχανισμοί τερματίστηκαν οριστικά”. Ιστορικό Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η ενεργοποίηση, τον Αύγουστο του 2025, από τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο του μηχανισμού «snapback» του JCPOA, μέσω του οποίου επανήλθαν οι κυρώσεις του ΟΗΕ κατά του Ιράν που είχαν ανασταλεί με το Ψήφισμα 2231 του 2015. Η Κίνα και η Ρωσία απορρίπτουν τη νομική και διαδικαστική εγκυρότητα της ενεργοποίησης του μηχανισμού, υποστηρίζοντας ότι το JCPOA και το ψήφισμα 2231 έληξαν στις 18 Οκτωβρίου 2025 και ότι οι προηγούμενες κυρώσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι έχουν επανέλθει σε ισχύ. Αντιθέτως, οι τρεις ευρωπαϊκές χώρες και άλλα μέλη του Συμβουλίου υποστηρίζουν ότι το snapback ενεργοποιήθηκε με έγκυρο τρόπο και, συνεπώς, ότι τα παλαιότερα Ψηφίσματα κυρώσεων, η Επιτροπή 1737 και η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων έχουν αποκατασταθεί. Σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία, η υφιστάμενη εντολή της Ομάδας λήγει στις 27 Σεπτεμβρίου. Η διαφωνία έχει ουσιαστικά παραλύσει τη λειτουργία της Επιτροπής 1737. Δεν έχει καταστεί δυνατό να συμφωνηθεί πρόεδρος της Επιτροπής, ενώ τον Απρίλιο η Κίνα και η Ρωσία φέρονται να απέρριψαν οκτώ υποψηφίους που είχε προτείνει η Γραμματεία του ΟΗΕ για την Ομάδα Εμπειρογνωμόνων. Ως αποτέλεσμα, η Ομάδα δεν έχει επανασυσταθεί και η ανεξάρτητη παρακολούθηση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος πραγματοποιείται επί του παρόντος κυρίως από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας. Η αντιπαράθεση έχει αποτυπωθεί και στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Σε τέσσερις συνεδριάσεις, τον Μάρτιο, τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο, η Ρωσία ζήτησε διαδικαστική ψηφοφορία για την ημερήσια διάταξη. Και στις τέσσερις περιπτώσεις, αυτή εγκρίθηκε με 11 ψήφους υπέρ, δύο κατά —Κίνα και Ρωσία— και δύο αποχές —Πακιστάν και Σομαλία. Στην τελευταία συνεδρίαση, στις 10 Σεπτεμβρίου, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο ζήτησαν τον διορισμό προέδρου της Επιτροπής και την επανασύσταση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων. Η Ελλάδα εξέφρασε υποστήριξη στο αμερικανικό σχέδιο Ψηφίσματος, ενώ το Μπαχρέιν, η Κολομβία, η Λετονία και η Λιβερία κάλεσαν τα μέλη του Συμβουλίου να καταλήξουν σε συμφωνία. Πακιστάν και Σομαλία ζήτησαν συνέχιση της διπλωματικής προσπάθειας για εξεύρεση κοινού εδάφους. Το σχέδιο των ΗΠΑ προβλέπει παράταση της εντολής της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για ένα ακόμη έτος και υπογραμμίζει την ανάγκη συμμόρφωσης του Ιράν με τα σχετικά Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και τις απαιτήσεις του ΔΟΑΕ. Για την υιοθέτηση του απαιτούνται τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι και η απουσία βέτο από οποιοδήποτε από τα πέντε μόνιμα μέλη. Η Κίνα και η Ρωσία είχαν προαναγγείλει, μέσω των θέσεων που διατύπωσαν στις διαπραγματεύσεις, την αντίθεσή τους στην ανανέωση της εντολής, ενώ οι ΗΠΑ και τα ευρωπαϊκά μέλη του Συμβουλίου αναμένονταν να την υποστηρίξουν.