ΔΕΕ: Δεν αρκεί σύμφωνο συμβίωσης σε άλλη χώρα για δικαίωμα διαμονής συντρόφου
Η άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, χωρίς απόδειξη πραγματικής διαμονής σε άλλο κράτος-μέλος, δεν αρκεί για τη θεμελίωση παράγωγου δικαιώματος διαμονής βάσει του ενωσιακού δικαίου υπέρ συντρόφου-υπηκόου τρίτης χώρας, έκρινε με προτάσεις της η Γενική Εισαγγελέας του Δικαστηρίου της ΕΕ Λέιλα Μεντίνα. Η υπόθεση αφορά Ρουμάνα υπήκοο που μετέβη το 2024 στην Ιταλία με μοναδικό σκοπό τη σύναψη συμφώνου συμβίωσης με τη Βρετανή σύντροφό της, επιστρέφοντας αμέσως μετά στη Ρουμανία. Τη στιγμή της σύναψης, οι δύο γυναίκες διέμεναν σε διαφορετικές χώρες, Ρουμανία και Αυστραλία αντίστοιχα, χωρίς καμία να έχει διαμείνει ποτέ στην Ιταλία. Έξι μήνες αργότερα η Βρετανή εγκαταστάθηκε στη Ρουμανία και ζήτησε άδεια διαμονής για οικογενειακή επανένωση, αίτημα που απορρίφθηκε καθώς το ρουμανικό δίκαιο δεν αναγνωρίζει σύμφωνα συμβίωσης μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών. Το Εφετείο Οραντέα όπου και προσέφυγε η Βρετανή υπήκοος, ζήτησε από το ΔΕΕ να διευκρινίσει αν το άρθρο 21 παρ. 1 ΣΛΕΕ εμποδίζει τη Ρουμανία να αρνηθεί δικαίωμα διαμονής υπό αυτές τις συνθήκες. Η Ρεντίνα απαντά αρνητικά, κρίνοντας ότι η υπόθεση δεν εμπίπτει καν στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων περί ιθαγένειας των Συνθηκών. Κατά τη γενική εισαγγελέα, για τη θεμελίωση δικαιώματος διαμονής σε «κατάσταση επανόδου» απαιτούνται σωρευτικά: πραγματική διαμονή του πολίτη της Ένωσης σε άλλο κράτος μέλος, και σύναψη ή σύσφιξη οικογενειακών δεσμών κατά τη διάρκεια αυτής της διαμονής. Καμία προϋπόθεση δεν πληρούται εν προκειμένω, καθώς η Ρουμάνα δεν διέμεινε ουσιαστικά στην Ιταλία και το ζευγάρι δεν έζησε ποτέ μαζί εκεί. Η γενική εισαγγελέας απέρριψε επίσης την επίκληση του άρθρου 20 ΣΛΕΕ, κρίνοντας ότι δεν υφίσταται σχέση εξάρτησης ικανή να εξαναγκάσει την Ενωσιακή πολίτη να εγκαταλείψει το έδαφος της ΕΕ. Κατά συνέπεια, ούτε ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων τυγχάνει εφαρμογής, με την προστασία της οικογενειακής ζωής να παραμένει ζήτημα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Επικουρικά, σε περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει εφαρμοστέο το ενωσιακό δίκαιο, η Μεντίνα εκτιμά ότι οι ρουμανικές προϋποθέσεις, απόδειξη προηγούμενης διαμονής, απόκτηση κοινού τέκνου και γενική μη αναγνώριση αλλοδαπών ομόφυλων συμφώνων, είναι ασύμβατες με το δίκαιο της Ένωσης. Επισημαίνεται ότι οι προτάσεις της γενικής εισαγγελέα δεν δεσμεύουν το Δικαστήριο, το οποίο αναμένεται να εκδώσει την απόφασή του σε μεταγενέστερο στάδιο. Πηγή: ΚΥΠΕ