Οι τελευταίοι Ναΐτες της Κύπρου: Η άγνωστη Δίκη και το αρχείο των 16,67 μέτρων
Μια από τις πιο συναρπαστικές και ελάχιστα αξιοποιημένες ιστορίες της μεσαιωνικής Κύπρου βρίσκεται κρυμμένη ανάμεσα στη Λεμεσό, τη Χοιροκοιτία, τη Γερμασόγεια, τα Λεύκαρα, τη Λευκωσία και την Κερύνεια. Είναι η ιστορία των τελευταίων χρόνων των Ναϊτών Ιπποτών στην Κύπρο, μετά την έναρξη του μεγάλου διωγμού του Τάγματος στην Ευρώπη. Κι όμως, ενώ η σύλληψη των Ναϊτών στη Γαλλία, η δίκη τους και η εκτέλεση του Jacques de Molay έχουν μετατραπεί σε αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής εικόνας του Παρισιού, στην Κύπρο παραμένει σχεδόν αόρατη μια ιστορία που διαθέτει όλα τα στοιχεία για να αποτελέσει ξεχωριστή διαδρομή πολιτιστικού τουρισμού. Οι 118 Ναΐτες της Κύπρου Μετά την εντολή του Πάπα Κλήμη Ε΄ για τη δίωξη του Τάγματος, η υπόθεση έφθασε στην Κύπρο το 1308. Η κατάσταση ήταν ιδιαίτερα περίπλοκη, καθώς ο Αμαλρίκ της Τύρου, ο οποίος είχε εκτοπίσει από την εξουσία τον αδελφό του Ερρίκο Β΄, διατηρούσε στενές σχέσεις με τους Ναΐτες. Τον Μάιο του 1308 ο Βαλιανός του Ιμπελέν στάλθηκε στη Λεμεσό για να απαιτήσει την υποταγή των Ναϊτών στις παπικές εντολές. Ακολούθησε περίοδος έντασης και διαπραγματεύσεων, μέχρι που οι Ναΐτες παραδόθηκαν την 1η Ιουνίου 1308. Οι πηγές αναφέρουν 83 ιππότες και 35 λοχίες, συνολικά 118 μέλη του Τάγματος. Μέρος τους φυλακίστηκε στη Χοιροκοιτία και άλλο στη Γερμασόγεια, ενώ κορυφαίοι αξιωματούχοι μεταφέρθηκαν αργότερα στα Λεύκαρα, μετά από αναφορές για απόπειρα διαφυγής. Και εδώ βρίσκεται ήδη ένα παράδοξο: πρόκειται για τοποθεσίες που εξακολουθούν να υπάρχουν και να επισκέπτονται χιλιάδες άνθρωποι, χωρίς η ιστορία αυτή να αποτελεί σήμερα ένα ευδιάκριτο, ενιαίο πολιτιστικό αφήγημα. Ο «θησαυρός» των 16,67 μέτρων Η πιο εντυπωσιακή ίσως πτυχή της ιστορίας βρίσκεται σήμερα όχι στην Κύπρο, αλλά στο Αποστολικό Αρχείο του Βατικανού. Πρόκειται για το περίφημο Processus Cypricus, τον φάκελο της κυπριακής δίκης των Ναϊτών. Το χειρόγραφο D-223 είναι ένας περγαμηνός κύλινδρος μήκους 16,67 μέτρων και πλάτους περίπου 29 εκατοστών. Περιέχει τις καταθέσεις 76 μελών του Τάγματος, ενώ στον φάκελο της διαδικασίας καταγράφονται και 35 άλλοι μάρτυρες. Επί της ουσίας δεν διαθέτουμε απλώς έναν μεταγενέστερο θρύλο για τους Ναΐτες. Διαθέτουμε τις ίδιες τις καταθέσεις των ανθρώπων που κατηγορήθηκαν. Και οι καταθέσεις είχαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι 76 Ναΐτες που ανακρίθηκαν δεν ομολόγησαν τις κατηγορίες που είχαν διατυπωθεί εναντίον του Τάγματος, ενώ οι 35 εξωτερικοί μάρτυρες που εξετάστηκαν δεν προσέφεραν επιβαρυντικά στοιχεία αντίστοιχα εκείνων που είχαν εμφανιστεί στη Γαλλία. Υπάρχει μάλιστα και σχετικό βιβλίο με ολόκληρες τις καταθέσεις από την δίκη στην Κύπρο Η δολοφονία που άλλαξε τα πάντα Στις 5 Ιουνίου 1310, ενώ η διαδικασία βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη, ο Αμαλρίκ δολοφονήθηκε στη Λευκωσία. Η επιστροφή του Ερρίκου Β΄ στην εξουσία άλλαξε δραματικά το πολιτικό περιβάλλον. Οι Ναΐτες είχαν συνδεθεί με την ανατροπή του και πλέον έχαναν την προστασία που απολάμβαναν προηγουμένως. Τον Αύγουστο του 1311 ο Κλήμης Ε΄ διέταξε νέα έρευνα. Οι παπικές οδηγίες αυτή τη φορά προέβλεπαν ακόμη και χρήση βασανιστηρίων. Το κρίσιμο πρόβλημα για τους ιστορικούς είναι ότι τα αποτελέσματα αυτής της δεύτερης διαδικασίας δεν σώζονται με την πληρότητα του Processus Cypricus . Από εκεί και πέρα αρχίζει το μεγάλο ιστορικό σκοτάδι. Η Κερύνεια και το τέλος του Aimé d'Oiselay Ανάμεσα στους σημαντικότερους Ναΐτες της Κύπρου ήταν ο Aimé –ή Aymon– d'Oiselay, στρατάρχης του Τάγματος και ένας από τους ανώτερους αξιωματούχους του μετά τη σύλληψη του Jacques de Molay. Οι μεταγενέστερες πηγές συνδέουν το τέλος του με το Κάστρο της Κερύνειας. Η παράδοση του χρονικού που συνδέεται με τον Francesco Amadi αναφέρει ότι ο d'Oiselay και άλλοι Ναΐτες πέθαναν στη φυλακή του κάστρου περί το 1316. Διαβάστε επίσης: Το «παλληκάρι της Λαπήθου» που θυσιάστηκε στην Μάλτα το 1565 κατά των Οθωμανών