National Geographic: Στο κατώφλι του τέλους της γήρανσης; - H πρώτη δοκιμη
<p>Η ιδέα ότι η γήρανση μπορεί κάποτε να πάψει να αποτελεί μονόδρομο μετακινείται σταδιακά από τη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας στα εργαστήρια και, για πρώτη φορά, σε κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους.</p> <p>Στο επίκεντρο βρίσκεται μια νέα γενιά θεραπειών που επιχειρούν να «επαναπρογραμματίσουν» τα κύτταρα, επαναφέροντάς τα σε νεότερη βιολογική κατάσταση χωρίς να χάνουν πλήρως την ταυτότητά τους.</p> <p>Σύμφωνα με το National Geographic, τον περασμένο Απρίλιο, σε κλινική στην Καλιφόρνια, ένας άνδρας περίπου 70 ετών με προχωρημένο γλαύκωμα έλαβε ένεση μιας πειραματικής θεραπείας που ονομάζεται ER-100.</p> <p>Πίσω από την τεχνολογία βρίσκεται ο καθηγητής Γενετικής του Harvard Medical School David Sinclair, μαζί με τον Yuancheng Ryan Lu. Η θεραπεία αναπτύχθηκε με στόχο να οδηγήσει τα κύτταρα του οπτικού νεύρου σε μια πιο νεανική κατάσταση και, δυνητικά, να αντιστρέψει βλάβες που έχουν συσσωρευτεί με την πάροδο των ετών.</p> <p>Πρόκειται για την πρώτη φορά που το ER-100 χορηγείται σε άνθρωπο. Η πρώτη φάση της κλινικής δοκιμής προβλέπει συνολικά 12 ασθενείς με γλαύκωμα και πρωταρχικός στόχος της είναι η αξιολόγηση της ασφάλειας της θεραπείας – όχι η απόδειξη ότι μπορεί πράγματι να αναστρέψει τη γήρανση.</p> <p><strong>Τα «κλειδιά» του Γιαμανάκα</strong></p> <p>Η επιστημονική βάση αυτής της προσπάθειας βρίσκεται σε μια ανακάλυψη του Ιάπωνα ερευνητή Shinya Yamanaka.</p> <p>Ο Yamanaka ανακάλυψε ότι συγκεκριμένοι μεταγραφικοί παράγοντες μπορούν να επαναφέρουν ώριμα κύτταρα σε μια κατάσταση που μοιάζει με εκείνη των βλαστοκυττάρων. Οι πρωτεΐνες αυτές έγιναν γνωστές ως «παράγοντες Yamanaka» και η ανακάλυψη οδήγησε στην απονομή του Νόμπελ το 2012.</p> <p>Το μεγάλο πρόβλημα ήταν ότι ο πλήρης επαναπρογραμματισμός μπορούσε να προκαλέσει ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των κυττάρων και καρκίνο. Ερευνητές άρχισαν επομένως να αναζητούν τρόπους μερικής και ελεγχόμενης επαναφοράς του βιολογικού ρολογιού.</p> <p>Ο Juan Carlos Izpisua Belmonte είχε δείξει σε πειράματα με ποντίκια που έπασχαν από προγηρία ότι τροποποιημένη εφαρμογή των παραγόντων Yamanaka μπορούσε να αυξήσει κατά περίπου 30% τη διάρκεια ζωής τους.</p> <p><strong>Η επόμενη φιλοδοξία: ένα χάπι</strong></p> <p>Ο Sinclair υποστηρίζει ότι το ER-100 δεν αποτελεί πλέον το πιο προηγμένο πείραμα του εργαστηρίου του.</p> <p>Η ομάδα του αναπτύσσει το <strong>SL-100</strong>, ένα χημικό κοκτέιλ το οποίο, σε αντίθεση με το ER-100, δεν αποτελεί γονιδιακή θεραπεία. Η φιλοδοξία είναι κάποτε να μπορεί να χορηγείται ως χάπι και να δρα σε ολόκληρο το σώμα.</p> <p>Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι η ομάδα του έχει ήδη πραγματοποιήσει πειράματα σε εγκεφαλικό ιστό, νεφρούς, μυς και κινητικούς νευρώνες. Τα αποτελέσματα αυτά, ωστόσο, δεν συνιστούν ακόμη απόδειξη ότι μπορεί να επιτευχθεί ασφαλής αναζωογόνηση ολόκληρου του ανθρώπινου οργανισμού.</p> <p><strong>Δισεκατομμύρια στη μάχη κατά της γήρανσης</strong></p> <p>Η έρευνα έχει ήδη προσελκύσει ορισμένους από τους ισχυρότερους επιχειρηματίες της τεχνολογίας.</p> <p>Ο συνιδρυτής της Google Larry Page χρηματοδότησε την Calico, ο επικεφαλής της Coinbase Brian Armstrong συνίδρυσε τη NewLimit, ενώ ο Sam Altman επένδυσε στη Retro Biosciences. Παράλληλα, η Altos Labs ξεκίνησε με κεφάλαια περίπου 3 δισ. δολαρίων, μέρος των οποίων, σύμφωνα με το δημοσίευμα, φέρεται να προήλθε από τον Jeff Bezos.</p> <p>Πρόκειται πλέον για έναν αγώνα δρόμου στον οποίο τεράστια ιδιωτικά κεφάλαια συναντούν τη γενετική, τη βιοτεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη.</p> <p><strong>Οι επιστήμονες κρατούν μικρό καλάθι</strong></p> <p>Παρά τις εντυπωσιακές προοπτικές, το National Geographic υπογραμμίζει ότι η επιστημονική κοινότητα απέχει πολύ από το να έχει αποδείξει πως μπορεί να σταματήσει τη γήρανση.</p> <p>Ο ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται από περισσότερα από 27 τρισ. κύτταρα περίπου 200 διαφορετικών τύπων και δεν είναι ακόμη σαφές γιατί οι παράγοντες Yamanaka φαίνεται να λειτουργούν σε τόσο διαφορετικά κύτταρα. Υπάρχουν επίσης φόβοι για ανεξέλεγκτη κυτταρική ανάπτυξη και καρκίνο.</p> <p>Ακόμη και ο Yamanaka θεωρεί απίθανο μία μόνο τεχνική να αποτελέσει τη λύση. Η γήρανση επηρεάζεται από πολλούς μηχανισμούς – από επιγενετικές αλλαγές και βλάβες στο γονιδίωμα μέχρι τη λειτουργία των μιτοχονδρίων και το περιβάλλον των ιστών.</p> <p><strong>Από την παράταση ζωής στην «αναζωογόνηση»</strong></p> <p>Η πραγματική αλλαγή βρίσκεται ίσως στον ίδιο τον στόχο της έρευνας. Η επιστήμη δεν εξετάζει πλέον μόνο πώς θα προσθέσει χρόνια στη ζωή, αλλά κατά πόσο μπορεί να αυξήσει τα χρόνια καλής υγείας και, ενδεχομένως, να αποκαταστήσει ορισμένες λειτουργίες που χάνονται με την ηλικία.</p> <p>Ο Sinclair εκτιμά ότι μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες θα μπορούσαν να υπάρξουν ευρέως διαθέσιμες θεραπείες που θα αντιστρέφουν «πτυχές της γήρανσης». Προχωρά ακόμη περισσότερο, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο κάποτε να καταστεί δυνατή η αναζωογόνηση ολόκληρου του σώματος. Πρόκειται όμως για δική του εκτίμηση και όχι για αποτέλεσμα που έχει αποδειχθεί σήμερα.</p> <p>Και όσο η επιστήμη πλησιάζει σε τέτοιες δυνατότητες, αναδύεται ένα ακόμη μεγαλύτερο ερώτημα: εάν κάποτε μπορέσουμε πραγματικά να παρατείνουμε δραματικά την ανθρώπινη ζωή, ποιος θα έχει πρόσβαση σε αυτή την τεχνολογία και τι θα σημαίνει για τις επόμενες γενιές;</p> <p>Ο ίδιος ο Yamanaka προειδοποιεί ότι η δραστική παράταση της ζωής εγείρει ζητήματα που αγγίζουν τον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης και ζητά έναν ευρύ κοινωνικό διάλογο πριν η επιστήμη προχωρήσει πολύ περισσότερο.</p>