Τουρκική αντιπολίτευση: Πικρό μάθημα η τριμερής Ελλάδας–Αιγύπτου–Κύπρου
<p>Ο πρώην Τούρκος πρέσβης και βουλευτής του CHP Ναμίκ Ταν χαρακτηρίζει «πικρό μάθημα διπλωματίας» για την τουρκική κυβέρνηση την κοινή διακήρυξη Ελλάδας, Αιγύπτου και Κυπριακής Δημοκρατίας, που υιοθετήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου στο Ελ Αλαμέιν.</p> <p>Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, υποστηρίζει ότι η διακήρυξη αποτελεί, ιδιαίτερα από την πλευρά της Ελλάδας, απάντηση στην πρόσφατη κοινή διακήρυξη Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν στη Μέκκα.</p> <p>«Άλλωστε, όπως και στη ζωή, έτσι και στη διπλωματία δεν υπάρχει δράση χωρίς αντίδραση», λέει χαρακτηριστικά.</p> <p>Ο Ταν σημειώνει ότι η κοινή διακήρυξη επιβεβαιώνει πως οι τρεις χώρες έχουν κοινά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, ενώ υπενθυμίζει ότι ο μηχανισμός τριμερούς συνεργασίας ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2014 στο Κάιρο.</p> <p><strong>Αιχμές για τις θαλάσσιες ζώνες και το Κυπριακό</strong></p> <p>Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει ο Ταν στις αναφορές της διακήρυξης στο διεθνές δίκαιο, τις θαλάσσιες ζώνες και το Κυπριακό, εκτιμώντας ότι οι συγκεκριμένες διατυπώσεις στρέφονται εμμέσως κατά των τουρκικών θέσεων.</p> <p>Όπως αναφέρει, η διακήρυξη επισημαίνει ότι τα μνημόνια κατανόησης που καθορίζουν θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας πρέπει να είναι σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).</p> <p>Παράλληλα, στηρίζει τις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού στη βάση των παραμέτρων του ΟΗΕ και των πρόσφατων πρωτοβουλιών της ειδικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.</p> <p>Σύμφωνα με τον ίδιο, η διακήρυξη δεν κατονομάζει την Τουρκία, αλλά «φαίνεται να προβάλλει μια κοινή στάση απέναντι στις θέσεις του AKP». Όπως υποστηρίζει, στο ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών «στοχοποιήθηκε» το Μνημόνιο Τουρκίας–Λιβύης, ενώ στο Κυπριακό απορρίφθηκε η λύση των δύο κρατών.</p> <p><strong>Ενέργεια και GSI εκτός Τουρκίας</strong></p> <p>Ο πρώην Τούρκος διπλωμάτης εστιάζει ιδιαίτερα και στην ενεργειακή διάσταση της συμφωνίας, καθώς η διακήρυξη στηρίζει έργα που προωθούνται χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας.</p> <p>Η διακήρυξη υποστηρίζει, σύμφωνα με τον Ταν, το έργο πόντισης του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου GSI, που θα συνδέει την Ελλάδα με την Κύπρο, ενώ παράλληλα στηρίζει τη σύνδεση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Αιγύπτου με τα κοιτάσματα της Κύπρου.</p> <p>«Είναι προφανές ότι η Ελλάδα βρήκε τη στήριξη που αναζητούσε στην Αίγυπτο για το έργο πόντισης του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου GSI και γίνεται αντιληπτό πως οι δύο χώρες μετουσίωσαν σε πράξη την αμοιβαία αλληλεγγύη τους όσον αφορά το Τουρκο-λιβυκό Μνημόνιο, αλλά και ευρύτερα στην Ανατολική Μεσόγειο, με αιχμή το φυσικό αέριο».</p> <p>Ο Ταν επισημαίνει επίσης ότι δεν πρέπει να παραβλέπεται η στήριξη της Ελλάδας προς την Αίγυπτο στο ζήτημα των διασυνοριακών υδάτων και ειδικότερα στο θέμα του Φράγματος της Αιθιοπίας στον Άνω Νείλο.</p> <p><strong>«Ελλάδα και Κύπρος λομπίστες της Αιγύπτου στις Βρυξέλλες»</strong></p> <p>Στην ανάλυσή του ο Ταν αποδίδει ιδιαίτερη σημασία και στη συμφωνία για την ενίσχυση της σχέσης Αιγύπτου–Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία αποκτούν ρόλο υποστηρικτών των αιγυπτιακών θέσεων στην Ευρώπη.</p> <p>«Τώρα, με τη διακήρυξη του Ελ Αλαμέιν, η Ελλάδα και η 'ΕΔΝΚ' αναλαμβάνουν τον ρόλο του διαμεσολαβητή και λομπίστα της Αιγύπτου στις Βρυξέλλες».</p> <p>Παράλληλα, αναφέρει ότι η γραμματεία του μηχανισμού τριμερούς συνεργασίας θα εγκατασταθεί στη Λευκωσία, γεγονός που, όπως εκτιμά, μετατρέπει τον μηχανισμό σε μόνιμο. Η 11η Σύνοδος Κορυφής αναμένεται επίσης να πραγματοποιηθεί στη Λευκωσία.</p> <p><strong>«Απέναντί μας» η τριμερής συνεργασία</strong></p> <p>Ο Ταν θεωρεί ότι, παρά την απουσία ρητής αναφοράς στην Τουρκία, η διακήρυξη δημιουργεί ένα σαφές διπλωματικό πλαίσιο απέναντι στις τουρκικές επιλογές στην Ανατολική Μεσόγειο.</p> <p>«Ενώ υποστηρίζεται η ειρήνη και η συνεργασία, δεν γίνεται λόγος για κοινή άμυνα».</p> <p>Στη συνέχεια, συνδέει τη σημερινή κατάσταση με το Μνημόνιο Τουρκίας–Λιβύης του 2019, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία εκείνη είχε οδηγήσει σε κοινή παράταξη Αιγύπτου, Ισραήλ, Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας απέναντι στην Τουρκία.</p> <p>«Στις 27 Νοεμβρίου 2019 είχε υπογραφεί το Μνημόνιο Κατανόησης Τουρκίας - Λιβύης (με την προσωρινή κυβέρνηση της Τρίπολης, χωρίς καν την έγκριση του κοινοβουλίου), με αποτέλεσμα για πρώτη φορά στην ιστορία της Δημοκρατίας, η Αίγυπτος, το Ισραήλ, η Ελλάδα και η ΕΔΝΚ να παραταχθούν απέναντί μας σε ένα κοινό μέτωπο στην Ανατολική Μεσόγειο».</p> <p><strong>«Πικρό μάθημα» για την τουρκική κυβέρνηση</strong></p> <p>Ο Ταν χαρακτηρίζει συνολικά την κοινή διακήρυξη «πικρό μάθημα διπλωματίας» για την τουρκική κυβέρνηση, ασκώντας παράλληλα κριτική στη ρητορική της Άγκυρας και στην επίκληση της «ισλαμικής ενότητας».</p> <p>«Αυτή η κοινή διακήρυξη ορθώνεται απέναντί μας ως μια νέα απόδειξη ότι ιδεολογικές αυταπάτες όπως η ‘ισλαμική ενότητα/αδελφοσύνη’ ή, γενικότερα, ο ‘ισλαμικός κόσμος’, δεν έχουν καμία θέση στον σκληρό κόσμο της διπλωματικής πραγματικότητας».</p> <p>Ο ίδιος καταλήγει με έκκληση για πιο ρεαλιστική εξωτερική πολιτική και προσεκτικότερη γλώσσα από την τουρκική κυβέρνηση.</p> <p>«Με αυτή την ευκαιρία, ελπίζω να γίνει επίσης κατανοητή η αναγκαιότητα να τίθενται ορθολογικοί στόχοι και να χρησιμοποιείται προσεκτική γλώσσα, αντί να εκστομίζονται μεγάλα λόγια όπως ο ‘ρόλος του playmaker’, τα οποία προκαλούν ανησυχία σε όλους τους συνομιλητές με νεο-οθωμανικούς/νεο-αυτοκρατορικούς συνειρμούς».</p>