1965: From Poking to Touching…ο θάνατος του κουμπιού
<p><strong>Από τον διακόπτη και το μηχανικό πλήκτρο σε ένα κομμάτι γυαλί που μπορεί να γίνει τηλέφωνο, πληκτρολόγιο, χάρτης ή ταμειακή μηχανή. Η ιστορία της οθόνης αφής άρχισε περισσότερο από 40 χρόνια πριν από το iPhone</strong><strong>, όταν κάποιος σκέφτηκε ότι αντί να πατάμε ένα κουμπί, θα μπορούσαμε απλώς να αγγίζουμε αυτό που θέλουμε. Και ίσως το επόμενο βήμα να είναι να μην αγγίζουμε τίποτε.</strong></p> <p>Υπήρξε μια εποχή που κάθε εντολή προς μια μηχανή χρειαζόταν το δικό της αντικείμενο. Για να ανάψεις το φως γύριζες έναν διακόπτη. Για να αλλάξεις σταθμό στο ραδιόφωνο γύριζες ένα κουμπί. Για να τηλεφωνήσεις έβαζες το δάχτυλο στον περιστροφικό δίσκο και τον τραβούσες μέχρι το μεταλλικό στοπ. Αργότερα ήρθαν τα πλήκτρα: 0 έως 9, αστερίσκος, δίεση. Η σχέση ανθρώπου και μηχανής ήταν απλή: μία λειτουργία, ένα φυσικό χειριστήριο.</p> <p>Σήμερα κρατάμε στο χέρι μας ένα αντικείμενο που μπορεί να εκτελέσει εκατομμύρια διαφορετικές εντολές χωρίς σχεδόν κανένα μηχανικό κουμπί. Το ίδιο τετραγωνικό εκατοστό γυαλιού μπορεί να είναι το «7» του τηλεφώνου, ένα δευτερόλεπτο αργότερα το γράμμα «Μ», μετά το κουμπί της φωτογραφικής μηχανής και λίγο αργότερα ένα σημείο στον χάρτη της Λευκωσίας. Το κουμπί δεν μετακινήθηκε απλώς από το πλαστικό στην οθόνη. Έπαψε να είναι αντικείμενο και έγινε πληροφορία.</p> <p>Η επανάσταση αυτή δεν ξεκίνησε με τον Steve Jobs και το iPhone. Πρέπει να πάμε πίσω στο 1965, στο Royal Radar Establishment του Malvern στην Αγγλία. Εκεί ο μηχανικός E.A. Johnson δημοσίευσε μια εργασία με τον σχεδόν προφητικό τίτλο <em>Touch</em><em> display</em><em> — a</em><em> novel</em><em> input</em><em>/output</em><em> device</em><em> for</em><em> computers</em>. Περιέγραφε μια οθόνη στην οποία ο χειριστής μπορούσε να επιλέξει μια λειτουργία αγγίζοντας με το δάχτυλό του το αντίστοιχο σημείο. Ήταν μια πρώιμη μορφή χωρητικής οθόνης αφής — της ίδιας βασικής οικογένειας τεχνολογίας που, πολύ αργότερα και ασύγκριτα εξελιγμένη, θα έμπαινε στα κινητά μας.</p> <p>Το εντυπωσιακότερο όμως κεφάλαιο γράφτηκε λίγα χρόνια αργότερα στο CERN. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 κατασκευαζόταν το Super Proton Synchrotron και οι μηχανικοί αντιμετώπιζαν ένα πρόβλημα που σήμερα ακούγεται σχεδόν αστείο: είχαν πάρα πολλά κουμπιά. Όσο αυξάνονταν οι λειτουργίες τόσο μεγάλωναν οι πίνακες ελέγχου, τα χειριστήρια και η καλωδίωση.</p> <p> </p> <p>Το 1972 ο Δανός μηχανικός Bent Stumpe πρότεινε μια διαφορετική λύση: αντί να κατασκευάζουμε καινούργιο φυσικό κουμπί για κάθε νέα λειτουργία, γιατί να μην εμφανίζουμε στην οθόνη μόνο τα κουμπιά που χρειαζόμαστε εκείνη τη στιγμή; Αν αλλάξει η λειτουργία, αλλάζει και η οθόνη. Δεν χρειάζεται κατσαβίδι, νέα τρύπα στον πίνακα ή ακόμη ένα κουμπί. Χρειάζεται λογισμικό. Το CERN ανέπτυξε έτσι μια χωρητική οθόνη αφής για την αίθουσα ελέγχου του SPS, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία το 1976.</p> <p>Σχεδόν παράλληλα, στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, το εκπαιδευτικό σύστημα PLATO IVτου University of Illinois χρησιμοποιούσε το 1972 μια διαφορετική λύση, με υπέρυθρες ακτίνες μπροστά από την οθόνη. Ο μαθητής μπορούσε να απαντήσει σε μια ερώτηση αγγίζοντας την επιλογή που έβλεπε μπροστά του. Σήμερα μας φαίνεται αυτονόητο. Τότε ήταν μια θεμελιώδης αλλαγή: η επιλογή είχε φύγει από το πληκτρολόγιο και είχε μπει μέσα στην εικόνα.</p> <p>Χρειάστηκαν ακόμη δύο δεκαετίες για να αρχίσει η οθόνη αφής να πλησιάζει πραγματικά την τσέπη μας. Το IBM Simon, που κυκλοφόρησε το 1994 και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους προδρόμους του σημερινού smartphone, διέθετε touchscreen και συνδύαζε τηλέφωνο με λειτουργίες προσωπικού ψηφιακού βοηθού. Το πληκτρολόγιο μπορούσε πλέον να εμφανίζεται όταν το χρειαζόσουν και να εξαφανίζεται όταν τελείωνες.</p> <p>Και τότε, στις 9 Ιανουαρίου 2007, ο Steve Jobs ανέβηκε στη σκηνή του Macworld και παρουσίασε το πρώτο iPhone. Η Apple δεν είχε ανακαλύψει το touchscreen. Αυτό υπήρχε ήδη επί τέσσερις δεκαετίες. Εκείνο που έκανε ήταν να πάρει την ιδέα της μεγάλης οθόνης αφής, να τη συνδυάσει με multi-touch και ένα λειτουργικό περιβάλλον σχεδιασμένο γύρω από τα δάχτυλα και να κάνει κάτι που μέχρι τότε οι περισσότεροι κατασκευαστές κινητών φοβούνταν: να εξαφανίσει σχεδόν ολόκληρο το φυσικό πληκτρολόγιο.</p> <p>Κοιτάξτε ένα κινητό τηλέφωνο της δεκαετίας του 1990 και ένα σημερινό smartphone δίπλα δίπλα. Το πρώτο είναι γεμάτο αριθμούς, βελάκια, πλήκτρα κλήσης, τερματισμού και menu. Το καθένα βρίσκεται για πάντα στο ίδιο σημείο και κάνει περίπου την ίδια δουλειά. Στο smartphone, αντίθετα, υπάρχουν δυνητικά άπειρα «κουμπιά», αλλά κανένα δεν χρειάζεται να υπάρχει μόνιμα. Το «Α» μπορεί να καταλάβει το ίδιο σημείο της οθόνης όπου πριν από ένα λεπτό βρισκόταν το «7». Όταν ανοίξεις μια φωτογραφία, εξαφανίζονται και τα δύο.</p> <p>Αυτό ήταν τελικά το μεγάλο άλμα. Για αιώνες σχεδιάζαμε τις μηχανές προσθέτοντας χειριστήρια. Περισσότερες δυνατότητες σήμαιναν περισσότερους μοχλούς, περισσότερους διακόπτες, περισσότερα πλήκτρα. Η οθόνη αφής ανέτρεψε την εξίσωση: όσο περισσότερα μπορούσε να κάνει η μηχανή, τόσο λιγότερα πράγματα χρειαζόταν να έχει επάνω της.</p> <p>Η κληρονομιά αυτής της ιδέας δεν βρίσκεται μόνο στο κινητό που κρατάμε σήμερα. Βρίσκεται στο ΑΤΜ, στο ταμείο του supermarket, στο check-in του αεροδρομίου, στο αυτοκίνητο, στο μηχάνημα παραγγελίας ενός fast food, ακόμη και στον πίνακα ελέγχου ενός σπιτιού. Παντού συνέβη λίγο-πολύ το ίδιο πράγμα: τα φυσικά κουμπιά υποχώρησαν και στη θέση τους εμφανίστηκαν επιλογές που αλλάζουν ανάλογα με το τι θέλουμε να κάνουμε.</p> <p>Και ήδη περνάμε στην επόμενη φάση. Δεν χρειάζεται πάντα ούτε να αγγίξουμε. Λέμε στη Siri ή στην Alexa «πάρε τηλέφωνο», «βάλε μουσική», «άναψε τα φώτα» και η μηχανή εκτελεί την εντολή. Το δάχτυλο έχει αρχίσει να γίνεται περιττό. Μόνο που υπάρχει ακόμη ένα τελευταίο ενδιάμεσο: πρέπει να το πούμε.</p> <p>Το επόμενο βήμα έχει ήδη βγει από τις σελίδες της επιστημονικής φαντασίας και βρίσκεται στα εργαστήρια. Οι διεπαφές εγκεφάλου-υπολογιστή μπορούν ήδη, σε συγκεκριμένες ερευνητικές και ιατρικές εφαρμογές, να αποκωδικοποιούν μοτίβα νευρικής δραστηριότητας και να τα μετατρέπουν σε εντολές. Δεν «διαβάζουν τη σκέψη» όπως στις ταινίες και απέχουμε ακόμη από κάτι τέτοιο στην καθημερινότητά μας. Η κατεύθυνση όμως είναι συναρπαστική: από το χέρι περάσαμε στο δάχτυλο, από το δάχτυλο στη φωνή και ίσως κάποτε από τη φωνή στη νευρική πρόθεση.</p> <p> </p> <p>Και κάπου εδώ η ιστορία αποκτά μια απρόσμενη κυπριακή υποσημείωση. Οι παλαιότεροι θα θυμούνται ένα από τα γνωστά διαφημιστικά συνθήματα της Τράπεζας Κύπρου: «Σκέψου το. Γίνεται.» Τότε ήταν ένα έξυπνο τραπεζικό σλόγκαν. Σήμερα ακούγεται σχεδόν προφητικό.</p> <p>Από το poking περάσαμε στο touching. Από το touching περνάμε στο talking. Και κάποια μέρα ίσως περάσουμε από το talking στο thinking. Αν το κουμπί χρειάστηκε αιώνες για να εξαφανιστεί, ίσως η οθόνη χρειαστεί μόνο μερικές δεκαετίες. Τα παιδιά του 2050 μπορεί να κοιτάζουν μια touchscreen όπως εμείς σήμερα κοιτάζουμε το περιστροφικό τηλέφωνο.</p> <p>Και τότε εκείνο το παλιό κυπριακό σλόγκαν θα έχει αποκτήσει μια εντελώς διαφορετική σημασία.</p> <p>«Σκέψου το. Γίνεται.»</p> <p>Ίσως το 2050 να μη χρειάζεται καν η τελεία.</p> <p>Θα το σκέφτεσαι — και θα γίνεται.</p> <p><img src="https://cdn.sigmalive.com/uploads/407/download (1)_1788842439.png" alt="" width="1179" height="1153"></p> <p><img src="https://cdn.sigmalive.com/uploads/407/download (3)_1788842461.png" alt="" width="1179" height="850"></p> <p><img src="https://cdn.sigmalive.com/uploads/407/download (2)_1788842484.png" alt="" width="1179" height="647"></p> <p><img src="https://cdn.sigmalive.com/uploads/407/download (4)_1788842493.png" alt="" width="1179" height="949"></p> <p> </p>