Τοπικό Σχέδιο Λευκωσίας: Οι προκλήσεις και οι έντονες αντιδράσεις πολιτών
<p>Με έντονους προβληματισμούς και παρεμβάσεις πολιτών για το μέλλον των περιοχών τους ολοκληρώθηκε το απόγευμα της Παρασκευής, 4 Σεπτεμβρίου, η παρουσίαση για την εκπόνηση του νέου Τοπικού Σχεδίου Λευκωσίας.</p> <p>Κατά την παρουσίαση, η πολεοδομική εταιρεία που έχει αναλάβει την εκπόνηση του Σχεδίου έθεσε ενώπιον των παρευρισκομένων την υφιστάμενη εικόνα της πρωτεύουσας, τα δημογραφικά και πολεοδομικά δεδομένα, αλλά και τις σημαντικότερες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει ο νέος σχεδιασμός.</p> <p>Το ενδιαφέρον, ωστόσο, στράφηκε και στη συζήτηση που ακολούθησε, κατά την οποία πολίτες έθεσαν τους δικούς τους προβληματισμούς για τις περιοχές όπου διαμένουν. Αρκετές από τις παρεμβάσεις έγιναν σε έντονο ύφος, με κατοίκους να εκφράζουν ανησυχίες και ενστάσεις για προβλήματα που, όπως ανέφεραν, επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής τους.</p> <p>Η συζήτηση ανέδειξε ουσιαστικά τις διαφορετικές ανάγκες που υπάρχουν από περιοχή σε περιοχή και τις προσδοκίες των πολιτών από το νέο Τοπικό Σχέδιο, το οποίο θα κληθεί να καθορίσει σε σημαντικό βαθμό την πολεοδομική εξέλιξη της πρωτεύουσας τα επόμενα χρόνια.</p> <p><img src="https://cdn.sigmalive.com/uploads/357/IMG_5556_1788587218.jpeg" alt="" width="1536" height="1141"></p> <p>Η περιοχή μελέτης περιλαμβάνει τα δημοτικά διαμερίσματα Λευκωσίας, Αγίου Δομετίου, Έγκωμης και Αγλαντζιάς. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από τους μελετητές, ο συνολικός πληθυσμός των περιοχών αυτών αυξήθηκε από 92.534 κατοίκους το 2001 σε 106.263 το 2011 και 111.433 το 2021, καταγράφοντας συνολική αύξηση περίπου 20% μέσα σε δύο δεκαετίες.</p> <p>Οι μεταβολές, ωστόσο, παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις. Η μεγαλύτερη πληθυσμιακή αύξηση μεταξύ 2001 και 2021 καταγράφηκε στην Έγκωμη και ανήλθε στο 50%, με τον πληθυσμό να αυξάνεται από 13.644 σε 20.504 κατοίκους. Στην Αγλαντζιά η αύξηση έφθασε το 14%, με τον πληθυσμό να διαμορφώνεται στους 21.544 κατοίκους, ενώ στη Λευκωσία καταγράφηκε αύξηση 18%, στους 56.479 κατοίκους. Στον Άγιο Δομέτιο η αντίστοιχη αύξηση περιορίστηκε στο 6%.</p> <p>Σημαντικά για τον σχεδιασμό θεωρούνται και τα υπόλοιπα δημογραφικά χαρακτηριστικά της πρωτεύουσας. Όπως καταγράφηκε στην παρουσίαση, το ποσοστό των αλλοδαπών στην αστική περιοχή Λευκωσίας ανέρχεται στο 18,9%, ενώ το ποσοστό του γηράσκοντος πληθυσμού βρίσκεται στο 17,7%.</p> <p>Αλλαγές καταγράφονται παράλληλα στο στεγαστικό απόθεμα. Ο αριθμός των κατοικιών αυξήθηκε από 50.344 το 2011 σε 57.952 το 2021, παρουσιάζοντας άνοδο 15%. Οι συνήθεις κατοικίες αυξήθηκαν κατά 21%, από 39.735 σε 48.091, ενώ οι κενές και προσωρινής διαμονής κατοικίες μειώθηκαν συνολικά κατά 7%, από 10.605 σε 9.861.</p> <p>Η εικόνα διαφοροποιείται ανά περιοχή. Στην Έγκωμη, για παράδειγμα, οι κενές και προσωρινής διαμονής κατοικίες αυξήθηκαν κατά 25%, την ώρα που στη Λευκωσία μειώθηκαν κατά 20%.</p> <p>Οι μελετητές παρουσίασαν επίσης την υφιστάμενη κατανομή των πολεοδομικών ζωνών. Η συνολική τους έκταση στην περιοχή μελέτης ανέρχεται σε περίπου 67,1 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα, με τις οικιστικές ζώνες να αντιστοιχούν περίπου στο 36%, τις αγροτικές στο 30% και τις ζώνες προστασίας στο 15,5%. Το υπόλοιπο αφορά εμπορικές, βιομηχανικές, βιοτεχνικές, δημόσιες και άλλες χρήσεις.</p> <p><strong>Οι προκλήσεις για την επόμενη μέρα της Λευκωσίας</strong></p> <p>Μέσα από την παρουσίαση σκιαγραφήθηκε ένα ευρύ φάσμα προκλήσεων που θα πρέπει να εξεταστούν κατά την εκπόνηση του νέου Τοπικού Σχεδίου.</p> <p>Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνονται η ανάπτυξη χαμηλών πληθυσμιακών πυκνοτήτων και το αυξημένο κόστος δημιουργίας και συντήρησης υποδομών, οι οχληρές χρήσεις γης και οι επιπτώσεις τους στην ποιότητα ζωής, καθώς και οι πιέσεις που δημιουργούν η κλιματική κρίση και ο κίνδυνος φυσικών καταστροφών.</p> <p>Κομβικό ζήτημα αποτελεί και το μοντέλο μετακίνησης στην πρωτεύουσα. Η βιώσιμη αστική κινητικότητα, η ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών και η δημιουργία υποδομών που θα περιορίζουν την εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο συγκαταλέγονται στις παραμέτρους που θα απασχολήσουν τους μελετητές.</p> <p>Στην εξίσωση μπαίνουν επίσης η ανάγκη για περισσότερους και ποιοτικότερους δημόσιους χώρους πρασίνου, η μετακίνηση πληθυσμού προς τις περιαστικές περιοχές και η αποδυνάμωση του αστικού κέντρου.</p> <p>Ξεχωριστή παράμετρο αποτελεί η ιδιαιτερότητα της Λευκωσίας ως μοιρασμένης πρωτεύουσας. Στους προβληματισμούς που παρουσιάστηκαν περιλαμβάνεται η πολεοδομική ανάπτυξη κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης του πυρός και στις περιοχές που εφάπτονται των κατεχομένων.</p> <p>Στον σχεδιασμό θα πρέπει επίσης να συνεκτιμηθούν η θέση της Λευκωσίας ως της μοναδικής μεγάλης πόλης της Κύπρου χωρίς παραλιακό μέτωπο, ο ανταγωνισμός με τα υπόλοιπα αστικά κέντρα, καθώς και ο ρόλος των πανεπιστημίων και του σημαντικού φοιτητικού πληθυσμού.</p> <p><strong>Στο τραπέζι οι ανησυχίες των κατοίκων</strong></p> <p>Η παρουσίαση της Παρασκευής αποτέλεσε ουσιαστικά ένα πρώτο βήμα στη διαδικασία διαμόρφωσης του νέου σχεδιασμού. Τα στοιχεία, οι προκλήσεις και οι προβληματισμοί που τέθηκαν από την πολεοδομική εταιρεία δεν αποτελούν τελικές πρόνοιες του νέου Τοπικού Σχεδίου, αλλά μέρος της αποτύπωσης της υφιστάμενης κατάστασης πάνω στην οποία θα στηριχθεί η μελέτη.</p> <p>Η συζήτηση που ακολούθησε κατέδειξε, την ίδια ώρα, ότι η διαδικασία κάθε άλλο παρά τυπική αναμένεται να είναι. Οι έντονες τοποθετήσεις αρκετών πολιτών και οι προβληματισμοί που διατυπώθηκαν για συγκεκριμένες περιοχές έφεραν στο προσκήνιο ζητήματα που οι ίδιοι οι κάτοικοι θεωρούν ότι θα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη πριν διαμορφωθούν οι τελικές προτάσεις.</p> <p>Οι απόψεις αυτές αναμένεται να αποτελέσουν μέρος του διαλόγου που θα προηγηθεί της ολοκλήρωσης του Σχεδίου, με τους μελετητές να καλούνται να συνδυάσουν τα πολεοδομικά και δημογραφικά δεδομένα με τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.</p> <p>Το μεγάλο στοίχημα είναι η διαμόρφωση ενός Τοπικού Σχεδίου που θα μπορεί να απαντήσει τόσο στις σημερινές πιέσεις όσο και στις ανάγκες της Λευκωσίας των επόμενων δεκαετιών, ισορροπώντας μεταξύ ανάπτυξης και στέγασης, προστασίας του περιβάλλοντος, βιώσιμης κινητικότητας, αναζωογόνησης του αστικού πυρήνα και ποιότητας ζωής των κατοίκων.</p>