Κίνδυνος των ΕΟΑ από το «ριφιφί» του Κράτους στα ταμεία τους
<p>Η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η οποία έθεσε σε λειτουργία τους <a href="https://www.google.com/goto?url=CAESlwEB6zswFc19YKbpnWbbLeEhdYMgKqwPFWxpKXmrac6_Pyp3ZAT8PGpms7Oir4cfspsJOTZFQFeWVBrkTEkga2KsvDYxw8jYh7z9qrvweGqlNamKiPNveFbLmO8a4EEJGxMg2kuv1JoOWF38n9zqIVH7nByHa7a9FzLgwQN_lboSnPv5XhdvlY6UA9xanj8WVaCzPZU0_cev" target="_blank" rel="noopener">Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ)</a>, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή και ασύμμετρη απειλή, η οποία προέρχεται από μια πρόσφατη Νομοθετική τροποποίηση.</p> <p>Ειδικότερα με την ψήφιση του περί Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης (Τροποποιητικού) (Αρ. 3) Νόμου του 2025 (Ν.132(I)/2025) στις 22 / 7 / 2025 τροποποιήθηκε το άρθρο 101 του βασικού Νόμου (Ν.37(Ι)/2022) με την προσθήκη αμέσως μετά του εδαφίου (4) του ακόλουθου νέου εδαφίου, ως εδαφίου (5):</p> <p><em>«(5) Οποιαδήποτε δικαστική ή άλλη διαδικασία ή/και προσφυγή ή/και αγωγή εκκρεμούσα ή/και δημιουργηθείσα ή/και αναφορικά με ζήτημα ή/και διαφορά που ηγέρθη και αφορά ως διάδικο ή μέρος σε διαδικασία οποιαδήποτε Πολεοδομική Αρχή η οποία ασκούσε αρμοδιότητα ως τέτοια πριν από την 1η Ιουλίου 2024 συνεχίζεται ή/και ασκείται εφεξής από τη διάδοχή της Πολεοδομική Αρχή, όπως αυτή εκάστοτε καθορίζεται, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 4 του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου, βάσει και των σχετικών διατάξεων του άρθρου 20 του παρόντος Νόμου: </em></p> <p><em>Νοείται ότι, οποιαδήποτε δικαστική απόφαση εκδοθεί ενδιάμεσα και ειδικότερα από την 1η Ιουλίου 2024 και εντεύθεν και αφορά απόφαση ενέργεια ή παράλειψη Πολεοδομικής Αρχής δεσμεύει πλέον τον οικείο Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης, ως διάδοχη Πολεοδομική Αρχή.»</em></p> <p>Πρακτικά τι σημαίνει αυτό. Σημαίνει με απλά λόγια ότι, το Κράτος επιχειρεί να αποποιηθεί τις δικές του ευθύνες για πράξεις και αποφάσεις περασμένων ετών ή και δεκαετιών, μετακυλίοντας το βάρος της δικαστικής διαμάχης και των πιθανών αποζημιώσεων στους ώμους των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης.</p> <p>Και να δώσουμε ένα παράδειγμα. Το Κράτος αποφάσισε πριν δεκαετίες να μην επιτρέψει την ανάπτυξη σε μια μεγάλη περιοχή του Δήμου Πέγειας η οποία εμπίπτει σε τουριστική ζώνη με σκοπό να προστατεύσει την χερσόνησο του Ακάμα. Οι αιτήσεις κάποιων ιδιοκτητών ακινήτων για τουριστική ανάπτυξη των ακινήτων τους, απορρίφθηκαν από το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως αρκετά χρόνια πριν την σύσταση των ΕΟΑ, ακριβώς διότι η απόφαση του Κράτους ήταν να προστατεύσει την χερσόνησο του Ακάμα. Οι ιδιοκτήτες των ακινήτων αυτών κινήθηκαν δικαστικά εναντίον του Κράτους αξιώνοντας αποζημιώσεις εκατομμυρίων. Με την τελευταία τροποποίηση του περί Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης Νόμου, οι αγωγές αυτές θα στραφούν εναντίον και των ΕΟΑ οι οποίοι θα κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με δικαστικές αποφάσεις που θα τους υποχρεώνουν να αποζημιώσουν εκατομμύρια, για αποφάσεις που δεν πήραν οι ίδιοι οι ΕΟΑ και για αποφάσεις που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Κράτους και όχι των ΕΟΑ.</p> <p>Αυτό πρακτικά θα συνεπάγεται τεράστιο διοικητικό κόστος για τους ΕΟΑ οι οποίοι θα πρέπει να στελεχώσουν νομικά τμήματα και να αναλώσουν πολύτιμο ανθρώπινο δυναμικό για να υπερασπιστούν υποθέσεις που δεν χειρίστηκαν ποτέ οι ίδιοι. Αντί οι υπάλληλοι των Οργανισμών να επικεντρώνονται στην ταχεία αδειοδότηση και την εξυπηρέτηση του κοινού, θα αναζητούν ιστορικούς φακέλους σε κρατικά αρχεία για να υπερασπιστούν τις δικαστικές υποθέσεις.</p> <p>Επιπρόσθετα εάν το Δικαστήριο επιδικάσει αποζημιώσεις σε ιδιοκτήτες ακινήτων η περιουσία των οποίων επηρεάστηκε από Πολεοδομικές αποφάσεις, το οικονομικό βάρος θα κληθούν να το καταβάλουν οι ΕΟΑ. Αυτό σημαίνει ότι χρήματα που προέρχονται από τα τέλη των πολιτών και προορίζονται για έργα υποδομής, πράσινες αναπτύξεις και βελτίωση της ποιότητας ζωής, θα καταλήγουν τελικά σε αποζημιώσεις. </p> <p>Κατά την άποψη μας το Κράτος οφείλει να αναλάβει την ευθύνη για τις πράξεις και τις αποφάσεις που του αναλογούν ως Κεντρική Διοίκηση και να μην προσπαθεί να τις μετακυλήσει στους ώμους των ΕΟΑ, οι οποίοι δεν μπορούν να σηκώσουν τέτοιο βάρος. Πρέπει να γίνει άμεσα σαφείς και ξεκάθαρος διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων και των ευθυνών που αναλογούν στο Κράτος και των αρμοδιοτήτων και ευθυνών που αναλογούν στους ΕΟΑ για υποθέσεις που προκύπτουν ή προέρχονται από πολεοδομικές αποφάσεις. Ποιος από τους δύο έχει την ευθύνη χειρισμού τέτοιων υποθέσεων; Και ποιος από τους δύο έχει την ευθύνη να καταβάλει αποζημιώσεις σε τέτοιου είδους υποθέσεις, σε περίπτωση δικαστικής καταδίκης. Με λίγα λόγια η Νομοθεσία αυτή χρήζει άμεσα τροποποίησης.</p> <p>Πρέπει να ξεκαθαρίσει Νομοθετικά ποιος έχει την ευθύνη χειρισμού των υποθέσεων αυτών είτε δικαστηριακά είτε εξωδικαστικά και ποιος έχει την ευθύνη πληρωμής αποζημιώσεων των υποθέσεων αυτών που προκύπτουν από Πολεοδομικές αποφάσεις.</p> <p>Αλλιώς η χρηματοοικονομική σταθερότητα και η διοικητική δομή των νεοσύστατων ΕΟΑ θα κινδυνεύσει σοβαρά και η μεταρρύθμιση θα αποτύχει προτού καν ωριμάσει από πράξεις μάλιστα και αποφάσεις που δεν έλαβαν οι ίδιοι οι ΕΟΑ. Το λογαριασμό δε για άλλη μια φορά θα κληθούν να τον πληρώνουν οι πολίτες.</p>