Πούλα γη σε ξένους, αλλά κράτα τη για τα εγγόνια σου. Γίνεται.
<p>Το τελευταίο διάστημα η συζήτηση για τις πωλήσεις ακινήτων σε υπηκόους τρίτων χωρών έχει ανάψει για τα καλά. Στο τραπέζι βρίσκονται προτάσεις για όρια και περιορισμούς ως προς το τι μπορεί να αποκτήσει ένας αλλοδαπός, με σκοπό να κατευνάσουν τις φοβίες για τον κίνδυνο να χαθεί η ταυτότητά μας και για «εποικισμό». Από την άλλη, ακούγεται εξίσου έντονα η φωνή όσων λένε ότι το κράτος δεν έχει καμία δουλειά να παρεμβαίνει με τέτοιο τρόπο στην αξιοποίηση της περιουσίας του καθενός και ότι τέτοιοι περιορισμοί κινδυνεύουν να επηρεάσουν σημαντικά την επιχειρηματική δραστηριότητα και τις ξένες επενδύσεις. Κατά την γνώμη μου, υπάρχουν λύσεις που ικανοποιούν όλα τα επιχειρήματα και μια από αυτές είναι μια υφιστάμενη ιδέα, δοκιμασμένη στην Αγγλία εδώ και αιώνες, που ήδη εφαρμόζεται σε ένα βαθμό στην Κύπρο· συγκεκριμένα η μακροχρόνια μίσθωση (leasehold).</p> <p>Η ανησυχία με τους ξένους δεν είναι αβάσιμη. Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιοποιημένα στοιχεία μεγάλο ποσοστό πωλήσεων ακινήτων αφορά αγοραστές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πραγματικό ποσοστό είναι μάλλον μεγαλύτερο, εάν συμπεριλάβουμε κυπριακές εταιρείες που ελέγχονται από ξένα συμφέροντα. Η γη σε ένα μικρό νησί είναι περιορισμένη. Ό,τι πωλείται σήμερα, φεύγει οριστικά, και δεν ξαναγυρίζει. Το ερώτημα δεν είναι τι θα εισπράξει ο καθένας μας φέτος, αλλά τι θα βρουν μπροστά τους τα παιδιά και τα εγγόνια μας σε είκοσι ή τριάντα χρόνια. Ποιοι θα έχουν τον έλεγχο; Είναι απολύτως θεμιτό να ανησυχεί η κοινωνία όταν οι επιμέρους ατομικές αποφάσεις, καθεμιά τους απόλυτα λογική, αθροίζονται σε ένα συλλογικό αποτέλεσμα που κανείς δεν επέλεξε.</p> <p>Από την άλλη πλευρά, η ένσταση των ιδιοκτητών και των επιχειρηματιών είναι εξίσου σοβαρή. Το δικαίωμα στην ιδιοκτησία και στην αξιοποίηση της είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο. Πέρα από τα υπερκέρδη, πίσω από κάθε πώληση μπορεί να υπάρχει μια πραγματική ανάγκη: ένα δάνειο που πρέπει να κλείσει, σπουδές παιδιών, ιατρικά έξοδα, μια επιχείρηση που θέλει ρευστό. Ένα χωράφι που κάθεται επί δεκαετίες χωρίς να αποδίδει τίποτε δεν είναι περιουσία, είναι έξοδο. Αυτός ο τεχνητός περιορισμός στη ζήτηση όχι μόνο αποτρέπει την αξιοποίηση της περιουσίας αλλά ενδεχομένως μειώνει και την αξία της. Τέλος, υπέρμετροι περιορισμοί δημιουργούν εχθρικό περιβάλλον για ξένες επενδύσεις στις οποίες βασίζεται η οικονομία.</p> <p>Εδώ ακριβώς μπαίνει η μακροχρόνια μίσθωση, αυτό που στην Αγγλία λέγεται «leasehold». Η ιδέα είναι απλή. Δεν πουλάς τη γη. Παραχωρείς τη χρήση της για μεγάλο, συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, για παράδειγμα τριάντα τρία χρόνια, έναντι τιμήματος που εισπράττεται εξαρχής. Μέσα σε αυτό το διάστημα ο ξένος επενδυτής έχει ουσιαστικά τα πάντα. Χτίζει, κατοικεί, εκμεταλλεύεται, ενοικιάζει, πουλά και υποθηκεύει το μισθωτικό του δικαίωμα για να χρηματοδοτηθεί. Στη λήξη, όμως, το ακίνητο επιστρέφει στον ιδιοκτήτη ή στους κληρονόμους του, μαζί με ό,τι έχει κτιστεί πάνω του. Έτσι ακριβώς διατήρησαν μεγάλες αγγλικές οικογένειες, εκκλησιαστικά ιδρύματα και πανεπιστήμια τη γη τους επί αιώνες, αξιοποιώντας τη συνεχώς και χωρίς ποτέ να τη χάσουν. Και δεν χρειάζεται να πάμε τόσο μακριά. Αντίστοιχο μοντέλο ακολουθούν η Μαρίνα Λεμεσού και άλλες τουριστικές και ξενοδοχειακές αναπτύξεις στον τόπο μας. Τα παραδείγματα αυτά δείχνουν ότι τέτοια μοντέλα επένδυσης ικανοποιούν τους ξένους επενδυτές.</p> <p>Με τη μακροχρόνια μίσθωση, ο ιδιοκτήτης αξιοποιεί τη γη του σήμερα και παίρνει το ποσό που έχει ανάγκη. Η οικονομία και οι επιχειρήσεις κινούνται με ξένες επενδύσεις. Ο ξένος επενδυτής παίρνει αυτό που πραγματικά τον ενδιαφέρει, δηλαδή τη χρήση και την απόδοση για ένα διάστημα που τον ικανοποιεί. Και η γή μένει στην οικογένεια, για τα εγγόνια και τους κληρονόμους. Δεν είναι μικρό πράγμα αν αναλογιστεί κανείς ότι η όλη διαφωνία ξεκινά ακριβώς από το ότι σήμερα η γη χάνεται οριστικά σε ξένους.</p> <p>Η κυπριακή νομοθεσία ήδη επιτρέπει τις μακροχρόνιες μισθώσεις. Χρειάζεται, όμως, βελτίωση, αφού όταν μια μίσθωση σε υπήκοο τρίτης χώρας ξεπερνά τα 33 χρόνια, ο νόμος την αντιμετωπίζει, για σκοπούς των σχετικών περιορισμών, όπως την αγορά.</p> <p>Κατά την άποψή μου, αυτή η ιδέα ικανοποιεί και τις δύο όψεις του νομίσματος και μπορεί να αποτελέσει μια καλή λύση. Ιδανικά, θα πρέπει να υπάρχει συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση, η οποία να δημιουργεί σωστό πλαίσιο, κίνητρα και διευκολύνσεις για τους ξένους ώστε να επιλέγουν τη μίσθωση αντί της αγοράς. Αυτό είναι πολύ πιο ωφέλιμο από ένα οριζόντιο πλαφόν, γιατί κατευθύνει την εμπορική δραστηριότητα αντί να την μπλοκάρει. Μέχρι να γίνει αυτό, αν γίνει ποτέ, ο κάθε ιδιοκτήτης μπορεί να το πράξει από σήμερα, με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, με σωστή συμβουλή και με μια σωστά καταρτισμένη σύμβαση. Αν είσαι ιδιοκτήτης, πούλησε τη χρήση, όχι τη γη. Πάρε τα λεφτά σου τώρα και άφησε το ακίνητο στα εγγόνια σου. Γίνεται.</p> <p>Για οποιεσδήποτε απορίες, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μου.</p> <p><strong>Βαρνάβας Πλέιπελ</strong></p> <p>Δικηγόρος</p> <p>Συγγραφέας του βιβλίου «Cyprus Property Law and Related Matters: 500+ Frequently Asked Questions» (www.thepropertylawyer.eu)</p> <p><em>Το παρόν άρθρο παρέχεται αποκλειστικά για σκοπούς ενημέρωσης και δεν συνιστά νομική συμβουλή.</em></p>