Meridiam: Ο γαλλικός όμιλος με ρίζες σε Τουρκία που μπαίνει στο GSI της Κάσου
<p><strong>Η γαλλική επενδυτική εταιρεία υποδομών Meridiam υπέγραψε συμφωνία για να καταστεί ο πλειοψηφών μέτοχος του Great Sea Interconnector (GSI), του περίφημου καλωδίου Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, ενώ παράλληλα διαθέτει ήδη στην Τουρκία χαρτοφυλάκιο πέντε νοσοκομείων, συνολικής αξίας άνω των 2,3 δισ. ευρώ, το οποίο έχει αναπτύξει σε συνεργασία με τη Rönesans.</strong></p> <p>Την ίδια ώρα, το τελευταίο επενδυτικό έγγραφο του ΑΔΜΗΕ αναφέρει ότι η κατασκευάστρια εταιρεία των καλωδίων Nexans δεν έχει ακόμη λάβει την πλήρη εντολή έναρξης εργασιών, ενώ οι υπόλοιπες έρευνες στον βυθό αναμένεται να επιστρέψουν ανατολικά της Κάσου, όπου Ελλάδα και Τουρκία προβάλλουν ανταγωνιστικές αξιώσεις επί της υφαλοκρηπίδας.</p> <p>Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bosphorus News, η Meridiam επενδύει στην Τουρκία εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, με τη Rönesans να αποτελεί τον σταθερό τουρκικό εταιρικό εταίρο της στο χαρτοφυλάκιο των νοσοκομείων πόλης. Παράλληλα, έχει αναφερθεί ότι ο γαλλικός όμιλος εξετάζει τη δημιουργία κοινοπραξίας με τη Makyol İnşaat για ενδεχόμενα δικαιώματα λειτουργίας των δύο γεφυρών του Βοσπόρου και τμημάτων του κρατικού οδικού δικτύου της Κωνσταντινούπολης.</p> <p>Ο νέος ρόλος της Meridiam στο GSI τοποθετεί πλέον έναν επενδυτή με μακρόχρονη παρουσία στην τουρκική αγορά και σχέσεις με τον τουρκικό επιχειρηματικό και δημόσιο τομέα μέσα σε μια άλυτη ελληνοτουρκική θαλάσσια διαφορά.</p> <p><strong>Η σχέση της Meridiam με την Τουρκία περνά από πέντε ΣΔΙΤ νοσοκομείων</strong></p> <p>Η είσοδος της Meridiam στη συγκεκριμένη διαμάχη αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της ασυνήθιστα ισχυρής παρουσίας της εταιρείας στην Τουρκία για έναν ιδιώτη επενδυτή που εισέρχεται σε ένα τόσο ευαίσθητο έργο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.</p> <p>Στη δημοσίευση «Άμεσες Ξένες Επενδύσεις στην Τουρκία τον Αιώνα της Τουρκίας» του 2024, που εξέδωσαν το Γραφείο Επενδύσεων της Προεδρίας της Τουρκίας και η Ένωση Διεθνών Επενδυτών (YASED), ο διευθυντής της Meridiam στην Τουρκία, Γκιουνάι Γκιοκτσέν, δήλωσε ότι η εταιρεία δραστηριοποιείται στην Τουρκία για περισσότερο από μία δεκαετία.</p> <p>Ο ίδιος ανέφερε ότι το χαρτοφυλάκιο νοσοκομείων της εταιρείας περιλαμβάνει περισσότερες από 6.300 κλίνες σε Άδανα, Γιοζγκάτ, Ελαζίγ, Προύσα και Γκαζιαντέπ, με τις επενδύσεις στα πέντε έργα να ξεπερνούν τα 2,3 δισ. ευρώ.</p> <p>Ο Γκιοκτσέν δήλωσε επίσης ότι η Meridiam προτίθεται να συνεχίσει να επενδύει στην Τουρκία, μεταξύ άλλων στη χρηματοδότηση πράσινων και βιώσιμων υποδομών.</p> <p>Η Meridiam είχε παρουσιάσει τη Rönesans ως εταίρο της όταν εγκαινιάστηκε το Νοσοκομείο Πόλης της Προύσας το 2019, ενώ στο τουρκικό χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνονταν τότε επίσης τα έργα στα Άδανα, το Γιοζγκάτ και το Ελαζίγ. Αργότερα, οι δύο εταιρείες συμμετείχαν στο έργο του Γκαζιαντέπ μαζί με τη Samsung C&T και την İstanbul Portföy, ανεβάζοντας σε πέντε τα νοσοκομειακά έργα της Meridiam στην Τουρκία.</p> <p>Το τουρκικό υπουργείο Υγείας αποτελεί τον δημόσιο αντισυμβαλλόμενο στο πρόγραμμα των νοσοκομείων πόλης μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα. Η σχέση αυτή έγινε ακόμη πιο άμεση στην περίπτωση του Γκαζιαντέπ. Η Meridiam αναφέρει ότι το υπουργείο, οι τουρκικές αρχές του Δημοσίου και οι αναπτυξιακοί χρηματοδοτικοί οργανισμοί προσέγγισαν τη Meridiam και τη Rönesans, όταν το έργο αντιμετώπισε καθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους, ζητώντας τους να αναδιαρθρώσουν και να ολοκληρώσουν το νοσοκομείο, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία το 2023 με 1.875 κλίνες.</p> <p>Το αποτέλεσμα είναι ένα σύνολο μακροχρόνιων επενδύσεων σε δημόσιες υποδομές, που διατηρούν τη Meridiam ενσωματωμένη στην τουρκική αγορά πολύ πέρα από το στάδιο της κατασκευής και της χρηματοδότησης.</p> <p><strong>Η Makyol μπορεί να προσθέσει και σχέση στις μεταφορές</strong></p> <p>Η Meridiam ενδέχεται να εξετάζει πλέον και τον τομέα των μεταφορών στην Τουρκία. Το Bloomberg ανέφερε στις 29 Ιουλίου ότι ο γαλλικός όμιλος εξετάζει τη δημιουργία κοινοπραξίας με τη Makyol İnşaat για πιθανή διαδικασία που θα αφορά δικαιώματα λειτουργίας της Γέφυρας των Μαρτύρων της 15ης Ιουλίου, της Γέφυρας Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ και τμημάτων του τουρκικού αυτοκινητοδρομικού δικτύου, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη προσφορά από τη Meridiam και τη Makyol.</p> <p>Οι δύο γέφυρες του Βοσπόρου εξακολουθούν να λειτουργούν υπό τη Γενική Διεύθυνση Αυτοκινητοδρόμων της Τουρκίας (KGM), που υπάγεται στο υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών.</p> <p>Το νομικό πλαίσιο διαχωρίζει επίσης την ιδιοκτησία από τα δικαιώματα λειτουργίας. Η Διεύθυνση Επικοινωνίας της τουρκικής Προεδρίας έχει δηλώσει ότι η κρατική ιδιοκτησία των γεφυρών και των αυτοκινητοδρόμων θα παραμείνει αμετάβλητη σε οποιαδήποτε διαδικασία ιδιωτικοποίησης, η οποία θα μπορούσε να αφορά αντίθετα μια χρονικά περιορισμένη μεταβίβαση των δικαιωμάτων λειτουργίας και συντήρησης βάσει του Νόμου 4046, με την Υπηρεσία Ιδιωτικοποιήσεων να αποτελεί την αρμόδια κρατική αρχή.</p> <p><strong>Το ενδιαφέρον του Μακρόν</strong></p> <p>Μία εβδομάδα μετά το δημοσίευμα του Bloomberg, η Meridiam υπέγραψε στην Αθήνα τη συμφωνία για το GSI. Η συμφωνία του Αυγούστου με την οποία η Meridiam καθίσταται πλειοψηφών μέτοχος του GSI έφερε επίσης την ολοκλήρωση των υπόλοιπων ερευνών στον βυθό στο επίκεντρο του αναθεωρημένου χρονοδιαγράμματος υλοποίησης.</p> <p>Η γαλλική εμπλοκή στο έργο δεν περιορίζεται στην εθνικότητα της Meridiam και της Nexans. Κατά την υπογραφή της συμφωνίας στην Αθήνα στις 5 Αυγούστου, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδας Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε ότι η διαδικασία που οδήγησε στη συμμετοχή της Meridiam στο GSI ακολούθησε πολιτική κατεύθυνση μετά την επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Ελλάδα.</p> <p><strong>Το Bosphorus News ζήτησε απαντήσεις από την Τουρκία και τη Meridiam</strong></p> <p>Το Bosphorus News επικοινώνησε με τη Meridiam στις 2 Σεπτεμβρίου, ζητώντας επιβεβαίωση για τις σημερινές συμμετοχές της στην τουρκική αγορά νοσοκομείων, το δημοσιευμένο ενδιαφέρον της για κοινοπραξία με τη Makyol σχετικά με τις γέφυρες του Βοσπόρου, το εάν προτίθεται να επικοινωνήσει με τις τουρκικές αρχές πριν από τις έρευνες του GSI και το εάν συμμερίζεται τη θέση της Αθήνας ότι δεν απαιτείται τουρκική άδεια.</p> <p>Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ερωτήθηκε εάν εξακολουθεί να ισχύει η θέση που είχε αποδοθεί σε αξιωματούχους του υπουργείου Άμυνας τον Απρίλιο του 2025, εάν η Άγκυρα έχει λάβει ή αναμένει ενημέρωση σχετικά με την προγραμματισμένη ερευνητική εκστρατεία και εάν η επικοινωνία από τη Meridiam θα ικανοποιούσε την τουρκική απαίτηση για προηγούμενο συντονισμό.</p> <p>Το υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών και η Υπηρεσία Ιδιωτικοποιήσεων ερωτήθηκαν σχετικά με την πορεία της διαδικασίας για τα δικαιώματα λειτουργίας των γεφυρών και των αυτοκινητοδρόμων, καθώς και για το δημοσιευμένο ενδιαφέρον της Meridiam. Το υπουργείο Υγείας ερωτήθηκε επίσης για να επιβεβαιώσει τις σημερινές συμμετοχές της Meridiam στα πέντε τουρκικά νοσοκομειακά έργα.</p> <p>Μέχρι την ώρα της δημοσίευσης δεν είχε ληφθεί απάντηση.</p> <p>Στις 2 Σεπτεμβρίου, δεν είχε επίσης δημοσιευθεί NAVTEX για την επόμενη ερευνητική εκστρατεία στην περιοχή της Κάσου, δεν είχε κατονομαστεί γαλλικό ερευνητικό σκάφος και το τελευταίο επενδυτικό έγγραφο του ΑΔΜΗΕ εξακολουθούσε να αναφέρει ότι η Nexans δεν είχε λάβει την Πλήρη Εντολή Έναρξης Εργασιών.</p> <p><strong>Η Nexans εξακολουθεί να μην έχει λάβει την πλήρη εντολή έναρξης εργασιών</strong></p> <p>Το βασικό εμπόδιο πλέον συνδέεται άμεσα με τη σύμβαση της Nexans, καθώς ο ΑΔΜΗΕ είχε επισημάνει στην ετήσια έκθεσή του για το 2026 ότι εξακολουθούν να εκκρεμούν μια σειρά από ρυθμιστικά ζητήματα.</p> <p>Στην έκθεση περιλαμβάνονται η ανάκτηση εσόδων στην Κυπριακή Δημοκρατία, η από κοινού ελληνοκυπριακή έγκριση των λειτουργικών δαπανών, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών ναύλωσης ερευνητικού σκάφους έως τον Φεβρουάριο του 2025, καθώς και η από κοινού έγκριση της σύμβασης παραχώρησης με την οποία το έργο μεταβιβάζεται στην εταιρεία ειδικού σκοπού του GSI.</p> <p>Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι το GSI παραμένει σε καθεστώς σημαντικής ρυθμιστικής και χρηματοδοτικής εκκρεμότητας, με άμεσο αντίκτυπο στη σύμβαση με τη Nexans. Η FNTP δεν έχει ακόμη εκδοθεί, ενώ η Nexans εκτιμά ότι η καθυστέρηση θα προσθέσει περίπου έναν χρόνο στο χρονοδιάγραμμα. Παράλληλα, παραμένουν ανοιχτές κρίσιμες διαδικασίες στην Κύπρο, μεταξύ άλλων για τα επιτρεπόμενα έσοδα, τις λειτουργικές δαπάνες και τη σύμβαση παραχώρησης. Οι εκκρεμότητες αυτές, παρά την προηγούμενη έγκριση από τη CERA για ανάκτηση 82 εκατ. ευρώ, εξακολουθούν να δημιουργούν αβεβαιότητα για την πορεία του έργου.</p> <p>Έχουν ήδη κατασκευαστεί περισσότερα από 500 χιλιόμετρα καλωδίου</p> <p>Η συμβατική εμπλοκή έρχεται μετά από σημαντική βιομηχανική δραστηριότητα και δαπάνες.</p> <p>Μέχρι τις 31 Μαρτίου 2026, είχαν ολοκληρωθεί 513 χιλιόμετρα υποθαλάσσιου καλωδίου, ενώ ακόμη 10 χιλιόμετρα βρίσκονταν σε παραγωγή.</p> <p>Η ευρωπαϊκή επιχορήγηση των 658 εκατ. ευρώ για το τμήμα Κρήτη-Κύπρος δεν έχει εκταμιευθεί στο σύνολό της, καθώς έως τις 31 Μαρτίου είχαν εισπραχθεί 164,5 εκατ. ευρώ, περίπου το ένα τέταρτο. Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ έχει ζητήσει χρηματοδότηση από την ΕΤΕπ, χωρίς να προκύπτει μέχρι στιγμής υπογεγραμμένο δάνειο. Παρά την εκκρεμότητα, πάνω από το μισό του καλωδίου των 898 χλμ. έχει ήδη κατασκευαστεί, ενώ η Nexans εξακολουθεί να αναμένει την εντολή για την πλήρη ανάπτυξη του έργου.</p> <p><strong>Ο Οκτώβριος το νωρίτερο παράθυρο για τις νέες έρευνες</strong></p> <p>Οι εκκρεμείς έρευνες στο βυθό συζητείται πλέον να πραγματοποιηθούν τον Οκτώβριο, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη ημερομηνία για την επιχείρηση.</p> <p>Οι υπόλοιπες εργασίες επικεντρώνονται σε διεθνή ύδατα ανατολικά της Κάσου και δυτικά της Κύπρου, αφού έχουν ολοκληρωθεί οι έρευνες εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων των έξι ναυτικών μιλίων και των κυπριακών χωρικών υδάτων των 12 ναυτικών μιλίων.</p> <p>Μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιευθεί NAVTEX που να καθορίζει ημερομηνίες και συντεταγμένες για τη νέα επιχείρηση.</p> <p>Οι προετοιμασίες για επιστροφή στην περιοχή των ερευνών της Κάσου βρίσκονταν ήδη σε εξέλιξη τον Αύγουστο, όμως ούτε η εταιρεία ούτε το πλοίο έχουν κατονομαστεί δημοσίως.</p> <p>Η Ελλάδα δηλώνει ότι δεν θα ζητήσει τουρκική άδεια για τις εναπομείνασες έρευνες, ενώ ελληνικά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η Meridiam ενδέχεται, παρ’ όλα αυτά, να ενημερώσει την Άγκυρα πριν από την επανέναρξη των εργασιών, κάτι που η ίδια η εταιρεία δεν έχει επιβεβαιώσει.</p> <p><strong>Γιατί Αθήνα και Άγκυρα διαβάζουν διαφορετικά το ίδιο καλώδιο</strong></p> <p>Το άρθρο 79 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) αναγνωρίζει σε όλα τα κράτη το δικαίωμα να τοποθετούν υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς στην υφαλοκρηπίδα και προβλέπει ότι το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να εμποδίζει την τοποθέτηση ή τη συντήρησή τους, με την επιφύλαξη των υπόλοιπων δικαιωμάτων του βάσει του διεθνούς δικαίου.</p> <p>Η παράγραφος 3 προσθέτει έναν ειδικό κανόνα για τους αγωγούς: η διαδρομή που ακολουθεί ένας αγωγός στην υφαλοκρηπίδα υπόκειται στη συναίνεση του παράκτιου κράτους. Το άρθρο 79 δεν προβλέπει αντίστοιχη απαίτηση συναίνεσης για τα υποθαλάσσια καλώδια, διάκριση στην οποία βασίζεται η Αθήνα όταν υποστηρίζει ότι η τοποθέτηση του GSI εκτός χωρικών υδάτων δεν απαιτεί τουρκική άδεια.</p> <p>Η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στην UNCLOS και προσεγγίζει το ζήτημα από διαφορετική αφετηρία. Η επίσημη τουρκική θαλάσσια θέση υποστηρίζει ότι τα δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας δεν χρειάζονται ανακήρυξη και υφίστανται «ab initio» και «ipso facto», διατύπωση που βασίζεται στην απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1969 για την υφαλοκρηπίδα της Βόρειας Θάλασσας. Παράλληλα, η Τουρκία αμφισβητεί την οριοθέτηση της ελληνικής υφαλοκρηπίδας στα ύδατα ανατολικά της Κάσου.</p> <p>Η Ελλάδα ξεκινά από το νομικό καθεστώς που διέπει το καλώδιο. Η Τουρκία ξεκινά από τη θέση ότι τμήμα του συγκεκριμένου βυθού εμπίπτει ήδη σε τουρκική υφαλοκρηπίδα.</p> <p>Η πρακτική σύγκρουση εμφανίζεται πριν ακόμη τοποθετηθεί το ίδιο το καλώδιο, καθώς τα ερευνητικά σκάφη πρέπει πρώτα να συλλέξουν δεδομένα από τον βυθό, για τον οποίο οι δύο πλευρές προβάλλουν ανταγωνιστικές αξιώσεις επί της υφαλοκρηπίδας.<br><br>Διαβάστε επίσης: <a href="https://www.sigmalive.com/news/energia/1327734/gerapetritis-den-iparkhei-zitima-enimerosis-kai-adeiodotisis-ghia-ton-gsi" target="_blank" rel="noopener">Γεραπετρίτης: Δεν υπάρχει ζήτημα ενημέρωσης και αδειοδότησης για τον GSI</a></p>