Τι προβλέπει η συμφωνία «επανεκκίνησης» Λονδίνου - ΕΕ
Σε συμφωνία για τρία βασικά σκέλη της ανανεωμένης συνεργασίας τους, με εκκρεμότητα το ζήτημα των διδάκτρων για τους φοιτητές, κατέληξαν η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο, στο πλαίσιο της δεύτερης Συνόδου Κορυφής ΕΕ–ΗΒ που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή στις Βρυξέλλες. Οι δύο πλευρές έχουν ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις για τρία από τα τέσσερα βασικά ζητήματα, ενώ για το τέταρτο, που αφορά τα δίδακτρα, έχουν θέσει ως στόχο την επίτευξη συμφωνίας εντός έξι μηνών, με την ευρωπαϊκή πλευρά να είναι αισιόδοξη για την ευτυχή κατάληξη των διαπραγματεύσεων στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, διευκρινίζοντας ότι αυτό δεν σημαίνει πως θα χρειαστούν υποχρεωτικά έξι μήνες. Ειδικότερα, η κοινή δήλωση των ηγετών της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου επιβεβαιώνει την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για το Σύστημα Εμπειρίας Νέων (Youth Experience Scheme – YES), τη συμφωνία για έναν κοινό υγειονομικό και φυτοϋγειονομικό χώρο (SPS) και τη σύνδεση των δύο Συστημάτων Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), με το πρόγραμμα YES να δίνει τη δυνατότητα σε 100.000 νέους από κάθε πλευρά να διαμένουν στην άλλη για διάστημα έως τριών ετών, ώστε να εργαστούν, να σουδάσουν ή να ταξιδέψουν. Στόχος είναι η συμφωνία να εφαρμοστεί το αργότερο έως το 2028, ενώ οι σχετικές ευκαιρίες θα πρέπει να είναι διαθέσιμες στους νέους το αργότερο έως τον Ιανουάριο του 2030. Παράλληλα, η συμφωνία SPS προβλέπει ότι η μεγάλη πλειονότητα των μετακινήσεων ζώων, ζωικών προϊόντων, φυτών και φυτικών προϊόντων μεταξύ της Μεγάλης Βρετανίας και της ΕΕ θα πραγματοποιείται χωρίς τα πιστοποιητικά και τους ελέγχους που απαιτούνται σήμερα, με έναρξη εφαρμογής της συμφωνίας την 1η Μαρτίου 2028. Όσον αφορά τη σύνδεση των συστημάτων ETS, η συμφωνία θα επιτρέψει την αμοιβαία αναγνώριση των δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και την εξαίρεση των προϊόντων των δύο πλευρών από τους αντίστοιχους μηχανισμούς συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM), υπό την προϋπόθεση της τήρησης των σχετικών νομοθετικών και διαδικαστικών απαιτήσεων, με στόχο την εφαρμογή της συμφωνίας από το 2028. Για τα δίδακτρα, η κοινή δήλωση προβλέπει ότι ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο θα εργαστούν για τη σύναψη συμπληρωματικής συμφωνίας στη Συμφωνία Εμπορίου και Συνεργασίας, η οποία θα καλύπτει τα δίδακτρα των φοιτητών της μίας πλευράς που σπουδάζουν στην άλλη, ανεξαρτήτως της μεταναστευτικής οδού μέσω της οποίας εισέρχονται στη χώρα, προβλέποντας χρόνι διαπραγμάτευσης έξι μηνών από τη σημερινή Σύνοδο Κορυφής. Η πολιτική επιδίωξη της ευρωπαϊκής πλευράς παραμένει η ταυτόχρονη έναρξη ισχύος των συμφωνιών για το πρόγραμμα κινητικότητας των νέων, το ETS και το SPS, όπως ρητά αναφέρει και η κοινή δήλωση για την από κοινού και έγκαιρη έναρξη ισχύος τους. Η ευρωπαϊκή πλευρά απέφυγε να ξεκαθαρίσει τι θα συμβεί με τις τρεις συμφωνίες εάν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις, για τα δίδακτρα. Ως προς το ζήτημα της συνεργασίας ΕΕ–ΗΒ στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας «Made in Europe» και της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας (Industrial Accelerator Act), η ευρωπαϊκή πλευρά δείχνει ότι υπάρχει κοινός τόπος μεταξύ των δύο πλευρών, ως προς τις ανησυχίες για τις υπερβολικά επιδοτούμενες εισαγωγές, τις παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα της Κίνας, καθώς και την εξάρτηση από μεμονωμένους προμηθευτές, επισημαίνοντας την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων και της βιομηχανικής αυτονομίας. Η κοινή δήλωση προβλέπει Διάλογο για την Οικονομική Ασφάλεια, με στόχο τον συντονισμό των πολιτικών των δύο πλευρών σε ζητήματα όπως οι εξαγωγικοί έλεγχοι, η προστασία κρίσιμων τεχνολογιών και υποδομών και η ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, συμπεριλαμβανομένων των κρίσιμων πρώτων υλών. Ειδικότερα, ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύονται να επιδιώξουν, στη βάση της αμοιβαιότητας, τον περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων που ενδέχεται να έχουν τα μέτρα τους στις εφοδιαστικές αλυσίδες της άλλης πλευράς, με το ΗΒ να διασφαλίζει αποτελέσματα συμβατά με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά μέτρα, ώστε να προστατεύονται με συνεπή τρόπο οι αγορές των δύο πλευρών και να αποτρέπεται η καταστρατήγηση των μέτρων. Ως προτεραιότητες αναφέρονται οι εφοδιαστικές αλυσίδες χάλυβα και ηλεκτρικών οχημάτων, καθώς και οι αναδυόμενες τεχνολογίες, με την πρόοδο να επανεξετάζεται ανά τετράμηνο. Η κοινή δήλωση περιλαμβάνει ακόμη τη συμμετοχή του ΗΒ στο πρόγραμμα Erasmus+ από το 2027, με τις αιτήσεις για χρηματοδότηση να έχουν ήδη ανοίξει στις 18 Νοεμβρίου 2026, καθώς και τη διερεύνηση δυνατοτήτων συνέχισης της συμμετοχής πέραν του 2027. Περιλαμβάνει επίσης την παράταση της εφαρμογής του ενεργειακού κεφαλαίου της Συμφωνίας Εμπορίου και Συνεργασίας έως τις 31 Μαρτίου 2028 και την ολοκλήρωση τον ερχόμενο χρόνο των διαπραγματεύσεων για τη συμμετοχή του ΗΒ στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, υπό την προϋπόθεση τελικής συμφωνίας και με οικονομική συνεισφορά του ΗΒ για τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων στην ΕΕ. Προβλέπεται, τέλος, η έναρξη μιας Ψηφιακής Εταιρικής Σχέσης ΕΕ–ΗΒ στις αρχές του 2027, για την τεχνητή νοημοσύνη, την κβαντική τεχνολογία, την ασφάλεια στο διαδίκτυο και τις ψηφιακές υποδομές, αλλά και η ενίσχυση της συνεργασίας για την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης, μέσω ενός διαρθρωμένου διαλόγου και κοινών δράσεων κατά των δικτύων διακίνησης μεταναστών. Στο ευρύτερο γεωπολιτικό επίπεδο, οι δύο πλευρές επαναβεβαίωσαν τη στήριξή τους στην Ουκρανία, τη δέσμευσή τους για στενότερη συνεργασία στην ασφάλεια και την άμυνα, καθώς και την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ασφάλειας και του συντονισμού απέναντι στις υβριδικές απειλές. Διαβάστε επίσης: Το Λονδίνο ανακοίνωσε συμφωνία «επανεκκίνησης» με την Ευρωπαϊκή Ένωση Πηγή: ΚΥΠΕ
