Ο άγνωστος «Παρθενώνας» της Σουηδίας – Η ιστορία ενός ναού του 1913
Ποιος θα περίμενε ότι σε ένα μικρό νησί της Σουηδίας, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την Αθήνα, θα υπήρχε ένα κτίριο εμπνευσμένο από τον Παρθενώνα; Κι όμως, στο νησί Βίσινγκσε (Visingsö), στη λίμνη Βέτερν (Vättern), βρίσκεται ένα ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό μνημείο που παραπέμπει στον αρχαίο ελληνικό ναό και έχει μια ιστορία που ξεκινά το 1913. Δεν πρόκειται για αρχαιολογικό εύρημα ούτε για ένδειξη παρουσίας αρχαίων Ελλήνων στη Σκανδιναβία. Σύμφωνα με το ι στολόγιο Υπερβόρειοι , ο ναός κατασκευάστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα, αποτυπώνοντας την επιρροή του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική και στις πνευματικές αναζητήσεις της εποχής. Ο επίσημος τουριστικός οδηγός του Jönköping περιγράφει το κτίριο ως αντίγραφο του Παρθενώνα. Οι κάτοικοι, ωστόσο, το γνωρίζουν ως Templet , δηλαδή «ο Ναός», ενώ Tempelgården ονομάζεται ο χώρος στον οποίο βρίσκεται σήμερα. Ένα συνέδριο ειρήνης πίσω από την κατασκευή Η ιστορία του κτιρίου συνδέεται με την Αμερικανίδα Κάθριν Τίνγκλεϊ (Katherine Tingley), ηγετική μορφή του θεοσοφικού κινήματος, η οποία ανέλαβε την πρωτοβουλία για την κατασκευή του. Το καλοκαίρι του 1913, από τις 22 έως τις 29 Ιουνίου, οι θεοσοφιστές διοργάνωσαν στο Visingsö ένα διεθνές συνέδριο ειρήνης. Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων δημιουργήθηκε ο ναός, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε ως εκθεσιακός χώρος τέχνης. Η αναφορά στην αρχαία Ελλάδα δεν περιορίστηκε στην αρχιτεκτονική. Οι διοργανωτές ενέταξαν στο πρόγραμμα και μια θεατρική παράσταση εμπνευσμένη από την Αθήνα του Περικλή. Στις 14 Ιουνίου 1913, η σουηδική εφημερίδα Sydsvenska Dagbladet προανήγγειλε την εκδήλωση με τίτλο «Μια ελληνική γιορτή του θερινού ηλιοστασίου στο Visingsö». Η παράσταση βασιζόταν στο έργο En vårfest i Aten , δηλαδή «Μια ανοιξιάτικη γιορτή στην Αθήνα», το οποίο είχαν δημιουργήσει μαθητές της θεοσοφικής σχολής του Point Loma στην Καλιφόρνια. Η αρχαία Αθήνα ζωντάνεψε σε ένα σουηδικό νησί Η παράσταση πραγματοποιήθηκε στα αγγλικά, ενώ το κείμενό της κυκλοφόρησε και σε σουηδική μετάφραση. Η Σουηδή συγγραφέας Άννα Μαρία Ρόος (Anna Maria Roos), η οποία παρακολούθησε την εκδήλωση, κατέγραψε εικόνες που παρέπεμπαν σε αρχαιοελληνική γιορτή. Σύμφωνα με την περιγραφή της, κορίτσια χόρευαν κρατώντας γιρλάντες λουλουδιών, ενώ προς το τέλος της παράστασης μια πομπή περνούσε ανάμεσα στα δέντρα, με βεγγαλικά να φωτίζουν το σκηνικό. Το θέαμα πραγματοποιήθηκε σε υπαίθριο θέατρο, ενώ ο νεόδμητος ναός φιλοξενούσε την έκθεση τέχνης του συνεδρίου. Γιατί επέλεξαν το Visingsö; Η επιλογή του μικρού σουηδικού νησιού δεν ήταν τυχαία. Σε ομιλία της στις 29 Ιουνίου 1913, η Κάθριν Τίνγκλεϊ εξήγησε ότι είχε εξετάσει και άλλες τοποθεσίες, μεταξύ των οποίων περιοχές της Γαλλίας και της Αγγλίας. Τελικά προτίμησε το Visingsö λόγω της θερμής υποδοχής που είχε στη Σουηδία, του ενδιαφέροντος για τη δημιουργία σχολής Raja Yoga και του ιδιαίτερου φυσικού περιβάλλοντος. Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε και η ιστορία του νησιού, όπου τον 17ο αιώνα ο Σουηδός κόμης Περ Μπράχε ο Νεότερος είχε ιδρύσει σχολείο. Η ομιλία της δημοσιεύτηκε στη σουηδική εφημερίδα Stockholms Dagblad στις 11 Ιουλίου 1913. Παρότι οι ιστορικές πηγές εξηγούν τους λόγους επιλογής του νησιού, δεν διευκρινίζουν γιατί οι διοργανωτές επέλεξαν συγκεκριμένα τον Παρθενώνα ως αρχιτεκτονικό πρότυπο. Ο «Παρθενώνας» που μεταφέρθηκε δύο φορές Ένα από τα πιο ασυνήθιστα στοιχεία της ιστορίας είναι ότι ο ναός δεν παρέμεινε στην αρχική του θέση. Αρχικά κατασκευάστηκε κοντά στο λιμάνι του Visingsö. Αργότερα μεταφέρθηκε στο Stigby, στο νότιο τμήμα του νησιού, όπου χρησιμοποιήθηκε ως αίθουσα διδασκαλίας της σχολής Raja Yoga. Δεκαετίες αργότερα, ο Σουηδός καλλιτέχνης Όλε Κραντς (Olle Krantz) αγόρασε το κτίριο και το μετέφερε για δεύτερη φορά, αυτή τη φορά στο κτήμα του στο Säby. Εκεί το χρησιμοποίησε ως εργαστήριο και εκθεσιακό χώρο. Ο ναός βρίσκεται σήμερα στην τρίτη του τοποθεσία πάνω στο ίδιο νησί, διατηρώντας τον δεσμό του με την τέχνη που χαρακτήριζε και την αρχική του χρήση το 1913. Περισσότερο από έναν αιώνα μετά την κατασκευή του, ο μικρός «Παρθενώνας» της Σουηδίας παραμένει μια ασυνήθιστη μαρτυρία της επιρροής του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στη βόρεια Ευρώπη. Ένα κτίριο που δημιουργήθηκε για μια διεθνή συνάντηση αφιερωμένη στην ειρήνη, μεταφέρθηκε δύο φορές και εξακολουθεί να συνδέει, με τον δικό του τρόπο, την αρχαία Αθήνα με ένα μικρό νησί της Σκανδιναβίας.
