Εποχικές λοιμώξεις: Καμπανάκι για την πνευμονία και την κατάχρηση αντιβιοτικών
Αυξητική τάση παρουσιάζουν αυτή την περίοδο οι λοιμώξεις του αναπνευστικού, εξέλιξη που θεωρείται αναμενόμενη λόγω της έναρξης της εποχικής περιόδου των ιώσεων. Το κοινό κρυολόγημα εξακολουθεί να αποτελεί την πιο συχνή μορφή λοίμωξης, ωστόσο η προσοχή των ειδικών στρέφεται και στις σοβαρότερες επιπλοκές, με κυριότερη την πνευμονία, η οποία μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνη για τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Μιλώντας στην εκπομπή «Μεσημέρι και Κάτι», με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πνευμονίας, στις 12 Νοεμβρίου, ο πρόεδρος της Πνευμονολογικής Εταιρείας Κύπρου, δρ Χάρης Αρμεύτης, ανέφερε ότι παρατηρείται ήδη μια σχετική αύξηση των περιστατικών, η οποία συνδέεται με την εποχική κυκλοφορία των αναπνευστικών λοιμώξεων. Όπως εξήγησε, η συντριπτική πλειονότητα των λοιμώξεων αυτών είναι ιογενείς και προσβάλλουν κυρίως το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα. Ορισμένες, ωστόσο, μπορούν να επηρεάσουν και το κατώτερο αναπνευστικό, προκαλώντας, μεταξύ άλλων, οξεία βρογχίτιδα ή πνευμονία. Το κοινό κρυολόγημα αποτελεί την πιο συνηθισμένη λοίμωξη του αναπνευστικού και μπορεί να προκληθεί από περίπου 250 έως 300 διαφορετικούς ιούς. Πρόκειται, όπως ανέφερε ο δρ Αρμεύτης, για μια αυτοπεριοριζόμενη νόσο, η οποία συνήθως υποχωρεί με την πάροδο του χρόνου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται μόνο συμπτωματική αγωγή. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη αποφυγής της αλόγιστης χρήσης αντιβιοτικών, υπογραμμίζοντας ότι το κοινό κρυολόγημα είναι ξεκάθαρα ιογενής λοίμωξη και, ως εκ τούτου, τα αντιβιοτικά δεν έχουν θέση στην αντιμετώπισή του. «Το αντιβιοτικό είναι μόνο για βακτηριακές λοιμώξεις», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι τόσο οι γιατροί όσο και οι ασθενείς θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να μην επιδιώκουν τη χορήγησή τους χωρίς ιατρική ένδειξη. Η αδικαιολόγητη χρήση αντιβιοτικών, προειδοποίησε, συμβάλλει στην ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής. Αυτό σημαίνει ότι, όταν ένας ασθενής χρειαστεί πραγματικά αντιβιοτική θεραπεία για μια βακτηριακή λοίμωξη, υπάρχει κίνδυνος το συγκεκριμένο φάρμακο να μην είναι πλέον αποτελεσματικό. Μάλιστα, αναφέρθηκε στην ιδιαίτερα υψηλή κατανάλωση αντιβιοτικών στην Κύπρο, υποστηρίζοντας ότι σημαντικό ποσοστό τους, ενδεχομένως πέραν του 50%, χορηγείται χωρίς πραγματική ένδειξη, κυρίως για λοιμώξεις που είναι ιογενούς αιτιολογίας. Σε ό,τι αφορά την πρόληψη, ο πρόεδρος της Πνευμονολογικής Εταιρείας Κύπρου ανέδειξε τη σημασία ενός υγιεινού τρόπου ζωής, της αποφυγής του καπνίσματος, της καλής υγιεινής των χεριών, της προστασίας σε περιόδους αυξημένου συγχρωτισμού και της τήρησης των απαραίτητων μέτρων προστασίας. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι ο εμβολιασμός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και αποτελεσματικότερα μέσα πρόληψης, ιδιαίτερα για τις ομάδες υψηλού κινδύνου. Αναφερόμενος στη χρήση βιταμινών και συμπληρωμάτων, σημείωσε ότι, παρά τη δημοφιλία τους, τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν τεκμηριώνουν ιδιαίτερα σημαντική προστατευτική δράση έναντι των λοιμώξεων στον γενικό πληθυσμό. Όπως υπέδειξε, δεν θα πρέπει να δημιουργείται η λανθασμένη εντύπωση ότι η λήψη βιταμινών μπορεί από μόνη της να αποτρέψει την εκδήλωση μιας ίωσης. Ο δρ Αρμεύτης άσκησε, παράλληλα, κριτική στη νοοτροπία που επικρατεί γύρω από τους εμβολιασμούς, επισημαίνοντας ότι και η ιατρική κοινότητα έχει ευθύνη να ενημερώνει με σαφήνεια και συνέπεια τους πολίτες. Όπως εξήγησε, ένας ηλικιωμένος μπορεί να νοσήσει ακόμη και μετά τον εμβολιασμό, ωστόσο το ουσιαστικό όφελος είναι ότι μειώνεται ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης και επιπλοκών που ενδέχεται να οδηγήσουν ακόμη και σε νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Για τον λόγο αυτό, κάλεσε τους πολίτες που ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες να ακολουθούν τις συστάσεις των επαγγελματιών υγείας και να μην αντιμετωπίζουν τον εμβολιασμό με επιφυλακτικότητα βασισμένη σε λανθασμένες αντιλήψεις. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πνευμονίας, ο δρ Αρμεύτης υπενθύμισε ότι η πνευμονία αποτελεί λοίμωξη του πνευμονικού παρεγχύματος και μπορεί να οφείλεται σε βακτήρια, ιούς ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, μύκητες. Μεταξύ των κυριότερων βακτηριακών αιτίων βρίσκεται ο πνευμονιόκοκκος, για τον οποίο υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια που μπορούν να προσφέρουν σημαντική προστασία. Ιδιαίτερα ευάλωτοι απέναντι στις αναπνευστικές λοιμώξεις και την πνευμονία είναι οι ηλικιωμένοι και τα μικρά παιδιά. Η βαρύτητα μιας λοίμωξης, όπως εξήγησε, δεν είναι ίδια για όλους, ακόμη και όταν πρόκειται για τον ίδιο ιό ή το ίδιο μικρόβιο. Η ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και η ύπαρξη χρόνιων νοσημάτων αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την εξέλιξη της νόσου. Ιδιαίτερη προσοχή συνέστησε στους οικείους ηλικιωμένων ατόμων, καθώς η πνευμονία δεν εκδηλώνεται πάντοτε με τα κλασικά συμπτώματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η έντονη υπνηλία ή μια ξαφνική μεταβολή του επιπέδου συνείδησης μπορεί να αποτελεί ακόμη και το μοναδικό εμφανές σημάδι. «Αν παρατηρήσουμε έναν ηλικιωμένο να παρουσιάζει υπνηλία ή μεταβολή του επιπέδου συνείδησής του, θα πρέπει να ζητήσουμε άμεσα ιατρική εκτίμηση», τόνισε, επισημαίνοντας ότι η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση της πνευμονίας είναι καθοριστικής σημασίας. Ερωτηθείς για παραδοσιακές πρακτικές αντιμετώπισης του κρυολογήματος, όπως οι βεντούζες, ο δρ Αρμεύτης ανέφερε ότι δεν γνωρίζει επιστημονικές μελέτες που να τεκμηριώνουν ουσιαστικό θεραπευτικό όφελος από τη συγκεκριμένη πρακτική. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι ορισμένες παραδοσιακές μέθοδοι ενδέχεται να συνδέονται με το φαινόμενο placebo, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελούν αποδεδειγμένη θεραπεία. Κλείνοντας, ο πρόεδρος της Πνευμονολογικής Εταιρείας Κύπρου έστειλε σαφές μήνυμα για την ανάγκη πρόληψης, έγκαιρης αναγνώρισης των συμπτωμάτων και προστασίας των ευάλωτων ομάδων. Η πνευμονία παραμένει μια σοβαρή απειλή, ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους και τα μικρά παιδιά, ωστόσο ο εμβολιασμός, η υπεύθυνη χρήση των αντιβιοτικών και η έγκαιρη ιατρική παρέμβαση μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στον περιορισμό των επιπλοκών. «Όσο περισσότερο προφυλασσόμαστε, και ιδιαίτερα προστατεύουμε αυτούς που κινδυνεύουν περισσότερο, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχουμε να τους έχουμε κοντά μας για τα επόμενα χρόνια», ήταν το μήνυμα του δρος Αρμεύτη.