Προβλήματα αναντιστοιχίας δεξιοτήτων σε δημόσιο-ιδιωτικό τομέα στην Κύπρο
Οι εργοδότες στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα δυσκολεύονται να βρουν τον κατάλληλο συνδυασμό δεξιοτήτων. Παράλληλα, προσλαμβάνουν αποφοίτους σε θέσεις κατώτερες του επιπέδου τους, ενώ αναφέρουν και την ύπαρξη εργαζομένων των οποίων οι δεξιότητες υπερβαίνουν τις απαιτήσεις της θέσης εργασίας τους. Αυτά προκύπτουν από την Έκθεση Αποτελεσμάτων του πρώτου κύκλου της Εθνικής Έρευνας Εργοδοτών (CYEmployers), η οποία διεξήχθη από την PwC Κύπρου σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Ανώτερης Εκπαίδευσης (ΔΑΕ). Η έρευνα δόθηκε στη δημοσιότητα από το Υπουργείο Παιδείας τη Δευτέρα. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μεταξύ 24 Μαΐου 2024 και 10 Ιανουαρίου 2025. Στον Ιδιωτικό Τομέα, επιλέχθηκε ένα στρωματοποιημένο τυχαίο δείγμα 12.840 οργανισμών από έναν πληθυσμό-στόχο 29.567 οργανισμών. Από αυτούς, οι 1.395 παρείχαν έγκυρες απαντήσεις (ποσοστό απόκρισης περίπου 11%), ενώ τα αποτελέσματα σταθμίστηκαν ώστε να αντιπροσωπεύουν είτε το σύνολο των εργοδοτών είτε το εργατικό δυναμικό. Στον Δημόσιο Τομέα, δεν υφίσταται πλαίσιο δειγματοληψίας και οι εργοδοτικές μονάδες δεν μπορούν να οριστούν με ενιαίο τρόπο. Μέσω μιας διαδικασίας χαρτογράφησης εντοπίστηκαν 916 ανώτερα στελέχη, εκ των οποίων τα 221 ανταποκρίθηκαν (ποσοστό απόκρισης 24%). Η έρευνα έδειξε ότι η απασχόληση παρέμεινε σε γενικές γραμμές σταθερή και στους δύο τομείς: το 55% των εργοδοτών στον Ιδιωτικό Τομέα και το 48% των ανώτερων στελεχών στον Δημόσιο Τομέα ανέφεραν ότι δεν υπήρξε μεταβολή στον αριθμό των εργαζομένων μεταξύ Ιανουαρίου 2023 και Ιανουαρίου 2024 (στον ιδιωτικό τομέα καταγράφηκε αύξηση 26% / μείωση 19%· στον δημόσιο τομέα αύξηση 28% / μείωση 24%). Οι συμμετέχοντες ανέφεραν κατά μέσο όρο 2,58 κενές θέσεις εργασίας ανά οργανισμό στον Ιδιωτικό Τομέα και 10,4 ανά φορέα στον Δημόσιο Τομέα (συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που δεν είχαν καμία κενή θέση). Τα κριτήρια πρόσληψης διαφέρουν ως προς τη βαρύτητα που τους αποδίδεται: οι εργοδότες στον Ιδιωτικό Τομέα δίνουν προτεραιότητα στην εργασιακή εμπειρία (70%), τον ενθουσιασμό για την εργασία (63%) και τις σχετικές τεχνικές δεξιότητες (hard skills - 59%). Αντιθέτως, στον Δημόσιο Τομέα, οι προσλήψεις εστιάζουν σε συγκεκριμένα τυπικά προσόντα (73%), τεχνικές δεξιότητες (67%) και εργασιακή εμπειρία (66%), στοιχεία που συνάδουν με τις θεσμοθετημένες διαδικασίες επιλογής προσωπικού. Οι κενές θέσεις εργασίας για τις οποίες εντοπίστηκαν δυσκολίες κάλυψης αφορούσαν, στον Ιδιωτικό Τομέα, κυρίως τις κατηγορίες των Επαγγελματιών, των Απασχολούμενων στην Παροχή Υπηρεσιών και τις Πωλήσεις, των Τεχνικών και Βοηθών Επαγγελματιών, καθώς και των Υπαλλήλων Γραφείου. Στον Δημόσιο Τομέα, οι δυσκολίες εντοπίστηκαν κυρίως στις κατηγορίες των Επαγγελματιών, των Τεχνικών και Βοηθών Επαγγελματιών, καθώς και των Υπαλλήλων Γραφείου. Σύμφωνα με την έρευνα, και στους δύο τομείς, οι εργοδότες και τα ανώτερα στελέχη απέδωσαν τη δυσκολία πρόσληψης, κατά κύριο λόγο, στην έλλειψη ενδιαφέροντος για το συγκεκριμένο είδος εργασίας (68% στον Ιδιωτικό Τομέα και 50% στον Δημόσιο Τομέα). Στον Ιδιωτικό Τομέα, ακολούθησαν ο περιορισμένος αριθμός υποψηφίων γενικότερα (58%) και ο περιορισμένος αριθμός υποψηφίων που διέθεταν τις απαιτούμενες δεξιότητες (53%). Στον Δημόσιο Τομέα, μετά την έλλειψη ενδιαφέροντος, οι κύριοι λόγοι ήταν οι δυσμενείς όροι και συνθήκες απασχόλησης —συμπεριλαμβανομένων των απολαβών (42%)— καθώς και ο περιορισμένος αριθμός υποψηφίων με τις κατάλληλες δεξιότητες (39%). Επιπλέον, οι εργοδότες στον Ιδιωτικό Τομέα εκτίμησαν ότι ποσοστό μεταξύ 14% και 23% των εργαζομένων —ανάλογα με την επαγγελματική κατηγορία— δεν διέθετε πλήρη επάρκεια δεξιοτήτων, ενώ τα ανώτερα στελέχη στον Δημόσιο Τομέα εκτίμησαν το αντίστοιχο ποσοστό μεταξύ 12% και 33% (με στάθμιση βάσει του αριθμού των εργαζομένων). Όσον αφορά τις προσλήψεις πρόσφατων αποφοίτων, το 34% των εργοδοτών στον Ιδιωτικό Τομέα (με στάθμιση βάσει εργοδότη· N = 246) και το 58% των ανώτερων στελεχών στον Δημόσιο Τομέα (χωρίς στάθμιση· N = 77) ανέφεραν ότι προσέλαβαν αποφοίτους Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης σε θέσεις που δεν απαιτούσαν αντίστοιχο τίτλο σπουδών. Το φαινόμενο της υπερ-εξειδίκευσης (ή κατοχής προσόντων ανώτερων των απαιτούμενων για τη θέση) αναφέρθηκε από το 45% των εργοδοτών στον Ιδιωτικό Τομέα (με στάθμιση βάσει εργοδότη) και από το 69% των ανώτερων στελεχών στον Δημόσιο Τομέα που συμμετείχαν στην έρευνα (χωρίς στάθμιση). Η έρευνα κατέδειξε επίσης ότι η πλειονότητα και στους δύο τομείς αναμένει έλλειψη δεξιοτήτων κατά την επόμενη πενταετία: το 56% των εργοδοτών στον Ιδιωτικό Τομέα (εκ των οποίων το 25% εκτιμά ότι η έλλειψη θα είναι σε υψηλό επίπεδο – με στάθμιση βάσει εργοδότη) και το 63% των ανώτερων στελεχών στον Δημόσιο Τομέα (εκ των οποίων το 21% εκτιμά ότι η έλλειψη θα είναι σε υψηλό επίπεδο – χωρίς στάθμιση). «Τα στοιχεία υποδεικνύουν μια αναντιστοιχία (mismatch) και όχι απλώς μια έλλειψη εργατικού δυναμικού με ακαδημαϊκή μόρφωση. Και οι δύο τομείς απασχολούν μεγάλο αριθμό ατόμων με τριτοβάθμια εκπαίδευση, ωστόσο, οι εργοδότες και στους δύο τομείς εξακολουθούν να δυσκολεύονται να βρουν τον κατάλληλο συνδυασμό δεξιοτήτων, ενώ ταυτόχρονα προσλαμβάνουν αποφοίτους σε θέσεις κατώτερες του επιπέδου τους, και αναφέρουν ότι διαθέτουν προσωπικό του οποίου οι δεξιότητες υπερβαίνουν τις απαιτήσεις της θέσης εργασίας τους», αναφέρει η έρευνα. Προσθέτει, επίσης, ότι οι δυσκολίες στην εξεύρεση προσωπικού και στους δύο τομείς «δεν αφορούν μόνο τη διαθεσιμότητα δεξιοτήτων, καθώς οι συμμετέχοντες στην έρευνα τις συνδέουν συχνά με τον βαθμό ελκυστικότητας των θέσεων εργασίας – ενώ, όσον αφορά τον Δημόσιο Τομέα, και με τους όρους απασχόλησης». Επισημαίνεται ακόμη ότι οι δεξιότητες που εντοπίζονται δυσκολότερα και στους δύο τομείς —και οι οποίες αναφέρονται συχνότερα ως προτεραιότητες για βελτίωση— είναι οι οριζόντιες δεξιότητες, όπως η επικοινωνία, η ομαδικότητα, η διάθεση για μάθηση, η διαχείριση χρόνου, η ανάληψη πρωτοβουλιών, η επίλυση προβλημάτων και η ηγεσία. Πηγή: ΚΥΠΕ