Στα €780 εκατ. ο Προϋπολογισμός ΥΠΕΣ για 2027- «Πυρά» από Βουλή για στεγαστικό
Στα €780 εκατομμύρια ανέρχεται ο Προϋπολογισμός του Υπουργείου Εσωτερικών για το 2027, με έμφαση στη στεγαστική πολιτική, την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τη στήριξη του προσφυγικού κόσμου, την ανάπτυξη της υπαίθρου και την πολιτική προστασία. Τον Προϋπολογισμό παρουσίασε τη Δευτέρα ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου, ενώ κατά τη συζήτηση Βουλευτές έθεσαν ζητήματα που αφορούν, μεταξύ άλλων, τις καθυστερήσεις στην υλοποίηση του σχεδίου «κτίΖΩ», τα κριτήρια επιδότησης ενοικίου, την αύξηση της προσφοράς κατοικιών και τη διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσιών. Παρουσιάζοντας τον Προϋπολογισμό και το Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο για την περίοδο 2027-2029, ο κ. Ιωάννου ανέφερε ότι το συνολικό ύψος του ανέρχεται σε €780 εκατ., παρουσιάζοντας αύξηση €1,5 εκατ. σε σύγκριση με τον αρχικό εγκεκριμένο Προϋπολογισμό του 2026 και €110,5 εκατ. σε σχέση με τις πραγματικές δαπάνες του 2025. Τα προβλεπόμενα έσοδα ανέρχονται σε €246,3 εκατ., ενώ οι αναπτυξιακές δαπάνες υπολογίζονται σε €263,5 εκατ., αντιπροσωπεύοντας το 33,1% του συνόλου, και οι τακτικές δαπάνες σε €517,4 εκατ., ποσοστό 65%. Το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών αφορά κρατικές χορηγίες προς τις Τοπικές Αρχές και άλλους οργανισμούς, επιδοτήσεις και στεγαστικά σχέδια, καθώς και τη χρηματοδότηση συγχρηματοδοτούμενων έργων και έργων υπό κατασκευή. Η υλοποίηση του Προϋπολογισμού για το 2026 αναμένεται να ανέλθει τουλάχιστον στο 85%, ενώ, εξαιρουμένων των δαπανών της Διεύθυνσης Ευρωπαϊκών Ταμείων, καταγράφεται αύξηση σχεδόν 7% κατά τους πρώτους δέκα μήνες του έτους σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Αναφερόμενος στην αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων, ο Υπουργός είπε ότι για την Προγραμματική Περίοδο 2021-2027 η συνολική δημόσια δαπάνη ανέρχεται σε €662,9 εκατ., εκ των οποίων €496,8 εκατ. προέρχονται από ευρωπαϊκά ταμεία. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο έργο ανέγερσης 460 κατοικιών προσιτού ενοικίου σε κρατική γη στις επαρχίες Λευκωσίας, Λεμεσού, Λάρνακας και Πάφου, συνολικού προϋπολογισμού €70 εκατ., το οποίο προωθείται για ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση. Οι εργασίες προγραμματίζεται να αρχίσουν τον Δεκέμβριο του 2027 και να ολοκληρωθούν τον Απρίλιο του 2031. Κεντρική θέση στον Προϋπολογισμό κατέχει η στεγαστική πολιτική, με τη συνολική κρατική επένδυση για το 2027 να ξεπερνά τα €70 εκατ. Ειδικότερα, προβλέπονται €32,5 εκατ. για την εφαρμογή των στεγαστικών σχεδίων, ενώ €22 εκατ. αναμένεται να προκύψουν από την αξιοποίηση και εξαγορά συντελεστή δόμησης μέσω των Πολεοδομικών Κινήτρων και του σχεδίου Build to Rent. Παράλληλα, η αξία των 523 οικοπέδων που προβλέπεται να διατεθούν σε οικογένειες υπολογίζεται σε περίπου €17 εκατ. Ο κ. Ιωάννου ανέφερε ότι η στεγαστική πολιτική στηρίζεται στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών και στην οικονομική ενίσχυση των πολιτών για απόκτηση στέγης. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται αύξηση κατά €5 εκατ., στα €20 εκατ., της χρηματοδότησης των σχεδίων στήριξης ορεινών, ακριτικών και μειονεκτικών περιοχών και περιοχών της υπαίθρου. Από το 2019 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2026 εγκρίθηκαν 2.400 αιτήσεις, με τη συνολική οικονομική ενίσχυση να ανέρχεται περίπου στα €91 εκατ. Παράλληλα, μέσω του σχεδίου οικονομικής βοήθειας σε νέους και νεαρά ζευγάρια κάτω των 41 ετών έχουν στηριχθεί 700 δικαιούχοι, με συνολική δαπάνη €26 εκατ., ενώ πρόθεση του Υπουργείου είναι η επαναπροκήρυξή του για συγκεκριμένο αριθμό δικαιούχων. Για το σχέδιο διάθεσης οικοπέδων σε οικογένειες προβλέπεται η παραχώρηση 523 οικοπέδων σε κοινότητες παγκύπρια, στο 25% της αξίας της γενικής εκτίμησης. Παράλληλα, συνεχίζονται τα σχέδια «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω», ανέγερσης μονάδων συλλογικής διαμονής και φοιτητικών μονάδων, καθώς και η εφαρμογή του σχεδίου για ανέγερση επιπρόσθετου ορόφου ή επέκταση υφιστάμενης κατοικίας. Ο Υπουργός αναφέρθηκε επίσης στα Πολεοδομικά Κίνητρα και στο Build to Rent, μέσω των οποίων αναμένεται να δημιουργηθούν πέραν των 4.000 κατοικιών την επόμενη διετία, εκ των οποίων περισσότερες από 1.100 θα διατεθούν στην αγορά προσιτής κατοικίας. Παράλληλα, αναμένεται να ενισχυθεί με €23 εκατ. το Ειδικό Ταμείο Προσιτής Κατοικίας του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Γης. Σε ό,τι αφορά τη μεταρρύθμιση της αδειοδότησης, ο κ. Ιωάννου ανέφερε ότι έχουν ήδη εκδοθεί περίπου 3.000 άδειες για μονοκατοικίες και διπλοκατοικίες εντός 40 εργάσιμων ημερών και περισσότερες από 1.400 άδειες για πολυκατοικίες μέχρι 20 διαμερίσματα εντός 80 ημερών. Για την προσφυγική στεγαστική πολιτική προβλέπονται €85,7 εκατ. το 2027, ενώ οι συνολικές πιστώσεις για την τριετία 2027-2029 ανέρχονται σε €245,3 εκατ. Τα κονδύλια αφορούν στεγαστικές χορηγίες, επιδότηση ενοικίου, επιδιορθώσεις τουρκοκυπριακών κατοικιών και έργα αναβάθμισης στους κυβερνητικούς οικισμούς και στους συνοικισμούς αυτοστέγασης. Για το σχέδιο «κτίΖΩ», συνολικού προϋπολογισμού €105 εκατ. για τις τρεις φάσεις του, προβλέπεται αύξηση των πιστώσεων στα €16 εκατ. το 2027, από €11 εκατ. το 2026 και €7 εκατ. το 2025. Τα αναθεωρημένα στεγαστικά σχέδια της Υπηρεσίας Μέριμνας και Αποκατάστασης Εκτοπισθέντων έχουν διευρύνει κατά 15% τον αριθμό των δικαιούχων, ενώ τα σχετικά κονδύλια για το 2027 ανέρχονται σε €42,6 εκατ. Προωθείται επίσης αναθεώρηση των κριτηρίων επιδότησης ενοικίου. Στον τομέα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι κρατικές χορηγίες προς τις Τοπικές Αρχές προβλέπεται να ανέλθουν σε περίπου €186,5 εκατ. το 2027, ενώ €10 εκατ. προορίζονται για αναπτυξιακά έργα στους Δήμους. Για την τριετία 2027-2029 οι χορηγίες προς τις ελεύθερες και κατεχόμενες Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης υπερβαίνουν τα €560,2 εκατ. Για την ανάπτυξη της υπαίθρου προωθούνται έργα και υποδομές συνολικής επένδυσης πέραν των €44 εκατ. το 2027. Επιπλέον, προβλέπονται €38 εκατ. για σημαντικά έργα υποδομής σε όλες τις επαρχίες, μεταξύ των οποίων οδικές παρεμβάσεις στην περιοχή Τσερίου και Αργυρουπόλεως, ο παραλιακός δρόμος Λάρνακας-Δεκέλειας, η σύνδεση Δερύνειας-Σωτήρας και έργα στον δεύτερο παρακαμπτήριο Λεμεσού. Για την πολιτική προστασία προβλέπονται €17,8 εκατ., με τον Υπουργό να αναφέρεται στην προώθηση των νομοσχεδίων για θεσμοθέτηση του Εθνικού Μηχανισμού και του Εθνικού Συντονιστή Πολιτικής Προστασίας, καθώς και στην αναβάθμιση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών. Σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία, ο κ. Ιωάννου ανέφερε ότι ο Προϋπολογισμός αποτυπώνει τις πολιτικές προτεραιότητες και τη στρατηγική του Υπουργείου για την επόμενη χρονιά, με σαφή προσανατολισμό στην υλοποίηση έργων και μεταρρυθμίσεων που έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών. Επανέλαβε ότι η συνολική επένδυση στη στεγαστική πολιτική ξεπερνά τα €70 εκατ., σημειώνοντας ότι αυξάνεται η χρηματοδότηση των σχεδίων για τις ορεινές, ακριτικές και μειονεκτικές περιοχές, ενώ το Υπουργείο προτίθεται να επαναπροκηρύξει το σχέδιο οικονομικής ενίσχυσης νέων και νεαρών ζευγαριών. Σε σχέση με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, υπενθύμισε ότι, έπειτα από διαβούλευση με την Ένωση Δήμων και τα κοινοβουλευτικά κόμματα, η κρατική χορηγία προς τους Δήμους αυξήθηκε από €117 εκατ. σε €156 εκατ. και αναθεωρήθηκε ο τρόπος υπολογισμού της, ώστε να συνδέεται με ποσοστό επί του κρατικού Προϋπολογισμού, ικανοποιώντας, όπως είπε, ένα πάγιο αίτημα των Δήμων. Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη εκσυγχρονισμού της πολεοδομικής νομοθεσίας και εξέφρασε την προσδοκία ότι «θα ολοκληρωθεί η κοινοβουλευτική συζήτηση και θα προωθηθούν προς ψήφιση οι τροποποιήσεις για τις κοινόκτητες οικοδομές και τα επικίνδυνα κτήρια, με στόχο την αντιμετώπιση χρόνιων αδυναμιών και την ενίσχυση της ασφάλειας των πολιτών». Για την πολιτική προστασία σημείωσε ότι τα δύο σχετικά νομοσχέδια βρίσκονται υπό μελέτη στην αρμόδια Κοινοβουλευτική Επιτροπή, επισημαίνοντας ότι «επιδίωξη είναι η διασφάλιση ενιαίου σχεδιασμού, αποτελεσματικού συντονισμού και αυξημένης επιχειρησιακής ετοιμότητας». Καταλήγοντας, είπε ότι «στόχος για το 2027 είναι η μετατροπή του σχεδιασμού σε απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα, με αποτελεσματική αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου πόρου και σταθερό επίκεντρο τον πολίτη». Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ Γιώργος Λυσανδρίδης εξέφρασε ανησυχία για τον, όπως είπε, συνεχιζόμενο παραγκωνισμό της ελεύθερης επαρχίας Αμμοχώστου στον Προϋπολογισμό του Υπουργείου. Ανέφερε ότι η δαπάνη για την Επαρχιακή Διοίκηση μειώθηκε κατά 50% σε σύγκριση με το 2026, ενώ στον πίνακα των κύριων έργων περιλαμβάνεται μόνο η ολοκλήρωση του δρόμου Σωτήρας-Δερύνειας, με δαπάνη €500.000. Σε σχέση με την προσφυγική πολιτική, είπε ότι η αύξηση των κονδυλίων από €72 εκατ. σε €86 εκατ. είναι σε μεγάλο βαθμό λογιστική, καθώς €5 εκατ. από την αύξηση των €14 εκατ. αφορούν το σχέδιο «κτίΖΩ», για το οποίο, όπως ανέφερε, παρατηρούνται σοβαρές καθυστερήσεις. Κάλεσε όλους τους εμπλεκομένους να καταθέσουν εισηγήσεις και λύσεις για επίσπευση της υλοποίησής του. Ο κ. Λυσανδρίδης σημείωσε ακόμη ότι, παρά την αύξηση του αριθμού των δικαιούχων των σχεδίων της Μέριμνας, ο πληθωρισμός, το κατασκευαστικό κόστος και η έλλειψη διαθέσιμης οικιστικής γης επιβάλλουν αύξηση των ποσών της χορηγίας και αναθεώρηση των εισοδηματικών κριτηρίων. Ζήτησε επίσης την άμεση αλλαγή των κριτηρίων για τα επιδόματα ενοικίου, επισημαίνοντας ότι έχουν παρέλθει πέραν των έξι μηνών από την εξαγγελία της πρόθεσης για αναθεώρησή τους. Ο επίσης Βουλευτής του ΔΗΣΥ Χαράλαμπος Πετρίδης ανέφερε ότι η αύξηση της προσφοράς ακινήτων πρέπει να προωθηθεί μέσα από τρεις άξονες. Ο πρώτος αφορά την ταχύτερη διαδικασία εγγραφής δρόμων, η οποία μπορεί να απελευθερώσει τεμάχια γης, σημειώνοντας ωστόσο ότι το σχετικό μέτρο καλύπτει μόνο κοινότητες και όχι Δήμους. Ο δεύτερος αφορά τις αδρανείς κατοικίες, για τις οποίες ζήτησε αύξηση των επιδομάτων και των διαθέσιμων κονδυλίων, καθώς δεν παρατηρείται το αναμενόμενο ενδιαφέρον. Ο τρίτος αφορά την αναθεώρηση της Δήλωσης Πολιτικής, για την οποία εξέφρασε την ελπίδα ότι θα προχωρήσει το συντομότερο, μέσα από την αναθεώρηση των ζωνών και άλλων παραμέτρων. Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ Άριστος Δαμιανού χαρακτήρισε το στεγαστικό μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα που εξελίσσεται σε μάστιγα, αποδίδοντας την έξαρσή του σε πολιτικές προηγούμενων χρόνων, μεταξύ άλλων στη φούσκα των χρυσών διαβατηρίων και στην πώληση γης σε μεγάλα ξένα συμφέροντα. Ανέφερε ότι, παρά το γεγονός πως ορισμένα από τα σχέδια που εξαγγέλλονται από το Υπουργείο κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, δεν υλοποιούνται επαρκώς. Εντόπισε δύο βασικές αδυναμίες, τη δυσκολία πρόσβασης στον δανεισμό, ιδιαίτερα για νεαρά ζευγάρια, και τις υψηλές τιμές των κατοικιών, οι οποίες καθιστούν πλέον αδύνατη την αγορά σπιτιού από την πλειοψηφία των Κυπρίων. Ο κ. Δαμιανού επανέλαβε δύο εισηγήσεις του ΑΚΕΛ, την περαιτέρω ανάπτυξη του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Γης και τη δημιουργία φορέα που θα διευκολύνει την πρόσβαση των πολιτών στον δανεισμό. Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ Νίκος Κέττηρος έθεσε το ζήτημα της επιδότησης ενοικίου από την Υπηρεσία Μέριμνας, σημειώνοντας ότι εδώ και καιρό έχει ζητηθεί από το Υπουργείο η αναθεώρηση του σχεδίου και ότι έχει δοθεί υπόσχεση για παρουσίαση νέου σχεδίου στις αρχές του 2027. Όπως ανέφερε, η επιδότηση παραμένει σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ενώ τα εισοδηματικά κριτήρια είναι τέτοια ώστε ακόμη και ένα ζευγάρι με τον κατώτατο μισθό να τα υπερβαίνει. Εξέφρασε παράλληλα προβληματισμό για το γεγονός ότι το κονδύλι της Υπηρεσίας Μέριμνας για το 2027 είναι μειωμένο κατά €2,5 εκατ. σε σχέση με το 2026, σε μια περίοδο κατά την οποία τα ενοίκια αυξάνονται. Για τις τουρκοκυπριακές περιουσίες, είπε ότι διαπιστώνονται αδυναμίες στη νομοθεσία, σημειώνοντας πως, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τα εμπορικά ενοίκια έχουν αυξηθεί, υπάρχουν και περιπτώσεις στρεβλώσεων στις οποίες το κράτος θα πρέπει να παρεμβαίνει για να συγκρατεί ανεξέλεγκτες αυξήσεις. Αναφερόμενος στο σχέδιο «κτίΖΩ», είπε ότι από τις 19 πολυκατοικίες που προγραμματίζεται να παραδοθούν έχει μέχρι στιγμής παραδοθεί μία, ενώ άλλη μία αναμένεται, σύμφωνα με την Κυβέρνηση, να παραδοθεί εντός Νοεμβρίου. Ζήτησε απαντήσεις για τις ενέργειες που έγιναν στις περιπτώσεις όπου οι ιδιοκτήτες έχουν ήδη δώσει τη συγκατάθεσή τους, υποστηρίζοντας ότι η Κυβέρνηση πρέπει να αναγνωρίσει τα προβλήματα και να προχωρήσει στις αναγκαίες παρεμβάσεις. Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ Μάριος Πελεκάνος ανέφερε ότι κατά τη συνεδρία υπέβαλε ερωτήματα για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ειδικότερα για κενά και παραλείψεις που εντοπίζονται, όπως ο θεσμός των αντιδημάρχων. Σε σχέση με το στεγαστικό, είπε ότι πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Κύπρος και συνδέεται άμεσα με την υπογεννητικότητα. Αναγνώρισε ότι έχει γίνει ικανοποιητική δουλειά τα τελευταία χρόνια, σημείωσε ωστόσο ότι το ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης χρειάζεται περαιτέρω βελτίωση και ότι απαιτούνται πρόσθετα κίνητρα για ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών. Ο κ. Πελεκάνος αναφέρθηκε επίσης στο ζήτημα της αναγραφής των ονομάτων πατρός και μητρός στις ταυτότητες, λέγοντας ότι, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην Επιτροπή, αναμένεται περί τα τέλη Νοεμβρίου να επανέλθει το παλαιό σύστημα, με δυνατότητα αναγραφής των δύο ονομάτων. Πρόσθεσε ότι το ΕΛΑΜ έχει καταθέσει πρόταση νόμου ώστε τα σχετικά πεδία να καταστούν υποχρεωτικά και όχι προαιρετικά. Ο Βουλευτής του ΑΛΜΑ Μιχάλης Παρασκευάς είπε ότι έθεσε στον Υπουργό το ζήτημα της άρνησής του να απαντήσει σε συγκεκριμένο κοινοβουλευτικό ερώτημα σχετικά με έργο που εγκρίθηκε κατά παρέκκλιση στον Άγιο Αθανάσιο Λεμεσού. Όπως ανέφερε, ζήτησε να διευκρινιστεί γιατί ένα έργο εγκρίθηκε και άλλο δεν εγκρίθηκε, ώστε να γίνει κατανοητό ποιο δημόσιο συμφέρον εξυπηρετείται με την έγκριση ενός τόσο μεγάλου έργου κατά παρέκκλιση του τοπικού σχεδίου. Υποστήριξε ότι, ενώ καλούνται οι πολίτες να συμμετάσχουν στη διαβούλευση για το νέο Τοπικό Σχέδιο, την ίδια ώρα παρακάμπτεται το υφιστάμενο σχέδιο για την έγκριση μεγάλων αναπτύξεων, με αρνητικές, όπως είπε, επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής των κατοίκων της Λεμεσού. Πηγή: ΚΥΠΕ