Τελεσίγραφο τριών μηνών από την Κομισιόν στην Κύπρο για τις εκπομπές ρύπων
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ζητήσει από την Κύπρο να υποβάλει διορθωτικό σχέδιο εντός τριών μηνών για την επιτάχυνση των μέτρων μείωσης εκπομπών, καθώς, σύμφωνα με την Έκθεση Προόδου για τη Δράση για το Κλίμα 2026, η χώρα δεν σημειώνει επαρκή πρόοδο προς τους υποχρεωτικούς στόχους της βάσει του Κανονισμού Επιμερισμού των Προσπαθειών (ESR). Κατά την αξιολόγηση της Επιτροπής, η Κύπρος, μαζί με την Κροατία και την Ιταλία, αναμένεται να υπερβεί τα επιτρεπόμενα όρια εκπομπών ήδη στην πρώτη περίοδο συμμόρφωσης 2021-2025, ακόμη και με πλήρη αξιοποίηση των ευελιξιών του ESR. Η Κύπρος εντάσσεται επίσης στις χώρες που προβλέπεται να υπερβούν τα όρια και στη δεύτερη περίοδο 2026-2030, μαζί με Αυστρία, Γερμανία, Ιταλία, Μάλτα, Ιρλανδία, Λιθουανία και Σουηδία. Η Κομισιόν σημειώνει σχετικά ότι παρότι σε επίπεδο ΕΕ αναμένεται πλεόνασμα δικαιωμάτων εκπομπών περίπου 140 εκατ. τόνων το οποίο θα κάλυπτε τα ελλείμματα των εννέα κρατών, δεν έχει αναφερθεί καμία μεταφορά δικαιωμάτων μεταξύ κρατών-μελών. Για τον λόγο αυτό κρίνει ότι εννιά κράτη μέλη, Αυστρία, Κροατία, Κύπρος, Γερμανία, Ιταλία, Ιρλανδία, Λιθουανία, Μάλτα και Σουηδία, δεν προχωρούν επαρκώς και θα τους ζητήσει διορθωτικό εθνικό σχέδιο βάσει του άρθρου 8 του ESR. Σε ενημέρωση των δημοσιογράφων, η εκπρόσωπος της Κομισιόν για το Κλίμα, Άννα-Κάισα Ίτκονεν, ανέφερε ότι ο Επίτροπος Κλιματικής Δράσης Βόπκε Χούκστρα θα στείλει σύντομα επιστολή στα εννέα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος, με την οποία θα τους ζητείται να υποβάλουν διορθωτικό σχέδιο εντός τριών μηνών από την ημερομηνία της επιστολής. Η Κομισιόν θα εκδώσει γνώμη για την αξιοπιστία των σχεδίων εντός τεσσάρων μηνών από την παραλαβή τους, ενώ ο έλεγχος συμμόρφωσης θα γίνει σε δύο φάσεις, το 2027 για την περίοδο 2021-2025 και το 2032 για την περίοδο 2026-2030. Ερωτηθείσα για το ενδεχόμενο διαδικασιών επί παραβάσει, η Ίτκονεν σημείωσε ότι αυτές είναι κατ' αρχήν διαθέσιμο εργαλείο, δεν αποτελούν όμως το πρώτο βήμα ούτε την προτεραιότητα της Κομισιόν, η οποία επιδιώκει πρωτίστως τα κράτη μέλη να κατανοούν και να μπορούν να υλοποιήσουν τις υποχρεώσεις τους. Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι Κύπρος και Ιταλία, που μαζί εισέπραξαν 2,7 δισ. ευρώ από δημοπρασίες δικαιωμάτων Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) το 2025, δεν έχουν ακόμη υποβάλει την υποχρεωτική έκθεση για τη χρήση των εσόδων, η οποία έληγε στις 31 Ιουλίου 2026. Σε επίπεδο ΕΕ, οι εκπομπές στους τομείς του ESR (εγχώριες μεταφορές, κτίρια, γεωργία, μικρή βιομηχανία, απόβλητα) αναμένεται να μειωθούν κατά περίπου 38,5% έως το 2030 σε σχέση με το 2005, δηλαδή 1,5 ποσοστιαία μονάδα κάτω από τον στόχο του 40%. Τα μεγαλύτερα προβλεπόμενα ελλείμματα εμφανίζουν Γερμανία, Ιρλανδία και Μάλτα. «Η Ευρώπη εντείνει τις προσπάθειές της, δεν επιβραδύνει», δήλωσε ο Επίτροπος Χούκστρα στο εισαγωγικό σημείωμα της έκθεσης. Σύμφωνα με την έκθεση, οι καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μειώθηκαν κατά 1,6% το 2025, βάσει προσωρινών στοιχείων, και είναι πλέον 39% χαμηλότερα από το 1990, ενώ το ΑΕΠ είναι 74% υψηλότερο. Οι εκπομπές στο ETS υποχώρησαν κατά 2%, ενώ στους τομείς του ESR παρέμειναν σταθερές. Οι καθαρές απορροφήσεις άνθρακα από τη γη αυξήθηκαν κατά περίπου 11%, με έλλειμμα 40-55 εκατ. τόνων έναντι του στόχου του 2030. Σε ερώτηση για το κατά πόσον η μείωση των εκπομπών κατά μόλις 1,6% το 2025 συνάδει με το μήνυμα ότι «η Ευρώπη εντείνει τις προσπάθειές της», η εκπρόσωπος της Κομισιόν υποστήριξε ότι πρέπει να εξετάζεται η συνολική εικόνα, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι απαιτείται επιτάχυνση, ζήτημα που θα συζητηθεί και στην COP31 στην Αντάλεια. Όσον αφορά τις στοχευμένες τροποποιήσεις της νομοθεσίας, όπως η τριετής ευελιξία για τις εκπομπές CO2 των αυτοκινήτων και η ετήσια για το μεθάνιο, υποστήριξε ότι δεν θίγουν το επίπεδο φιλοδοξίας ούτε τους στόχους για το 2030, το 2040 και το 2050, και ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κομισιόν, δεν επηρεάζουν τις εκπομπές μακροπρόθεσμα. Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα μπαταρίας έφτασαν τα 1,9 εκατ. νέες ταξινομήσεις, δηλαδή περίπου ένα στα έξι, τα αιολικά και φωτοβολταϊκά τα 611 GW (49% της ισχύος παραγωγής), και οι νέες αντλίες θερμότητας τα 41 GW από 26 GW το 2024. Τα έσοδα του ETS ανήλθαν σε 43,2 δισ. ευρώ (+11%), εκ των οποίων 23,9 δισ. στους προϋπολογισμούς των κρατών μελών. Οι εκπομπές της αεροπορίας αυξήθηκαν κατά 0,2%, ενώ της ναυτιλίας μειώθηκαν κατά 4%. Η ΕΕ έχει θεσπίσει νομικά δεσμευτικό στόχο μείωσης κατά 90% έως το 2040, με την έναρξη ισχύος του τροποποιημένου Κλιματικού Νόμου τον Απρίλιο, ενώ τον Ιούλιο η Κομισιόν πρότεινε μεταρρύθμιση του ETS για την περίοδο μετά το 2030. Για την προσαρμογή απαιτούνται επενδύσεις περίπου 69 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2050, ενώ οι ζημίες από ακραία φαινόμενα ανέρχονται σε 822 δισ. ευρώ από το 1980. Το νέο Πλαίσιο Κλιματικής Ανθεκτικότητας, που παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο, περιλαμβάνει πρόταση για Ευρωπαϊκό Νόμο Κλιματικής Ανθεκτικότητας. Πηγή: ΚΥΠΕ