ΠτΔ: Η Κύπρος επιδιώκει να γίνει μέρος λύσης και όχι προβλήματος στην περιοχή
Τον στρατηγικό ρόλο της Κύπρου ως γέφυρας συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Μέσης Ανατολής και των χωρών του Κόλπου, καθώς και τη συμβολή της στην ενίσχυση της σταθερότητας και της ανθεκτικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, ανέδειξε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης. Μιλώντας στο 22ο Cyprus Summit του Economist, στη Λευκωσία, ο Πρόεδρος υπογράμμισε ότι η Κύπρος επιλέγει να αποτελεί μέρος της λύσης και όχι των περιφερειακών προβλημάτων, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, την ευρωπαϊκή της ιδιότητα και τις σχέσεις της με τις χώρες της περιοχής. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις περιφερειακές πρωτοβουλίες της Κυπριακής Δημοκρατίας, στις προοπτικές του εμπορικού διαδρόμου IMEC και στην ανάγκη επίλυσης του Κυπριακού, τονίζοντας ότι η συνεργασία αποτελεί προϋπόθεση για μια ασφαλέστερη και πιο ευημερούσα Ανατολική Μεσόγειο. Αυτούσια η ομιλία Είναι με ιδιαίτερη χαρά που συμμετέχω για ακόμη μια φορά, στο Cyprus Summit του Economist. Θα ξεκινήσω, ευχαριστώντας τους διοργανωτές για την πρόσκληση, αλλά ιδιαίτερα για τη συμβολή τους στην ανάδειξη στον δημόσιο διάλογο της χώρας μας σημαντικών ζητημάτων διεθνούς ενδιαφέροντος, συμπεριλαμβανομένου του θέματος που είναι, πιστεύω, καίριας σημασίας, ειδικότερα στην παρούσα συγκυρία, τόσο για την Ευρώπη όσο και για την ευρύτερη γειτονιά της Κύπρου: τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Κύπρος προς αυτή την κατεύθυνση, λαμβάνοντας υπόψη την εύθραυστη περιφερειακή πραγματικότητα. Το διεθνές περιβάλλον μεταβάλλεται με ταχύτητα. Οι γεωπολιτικές ισορροπίες επαναπροσδιορίζονται και οι συγκρούσεις έχουν συνέπειες πολύ πέρα από τα σύνορα των χωρών όπου εκδηλώνονται. Την ίδια στιγμή, η δυνατότητα παρεμπόδισης ή εργαλειοποίησης κρίσιμων περασμάτων του παγκόσμιου εμπορίου δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για τις ενεργειακές αγορές, το κόστος των μεταφορών και την ομαλή λειτουργία του διεθνούς εμπορίου. Οι κρίσεις στα Στενά του Ορμούζ αναδεικνύουν ακριβώς την ευθραυστότητα του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος και την εξάρτησή του από την απρόσκοπτη λειτουργία κρίσιμων εμπορικών και ενεργειακών διαδρομών. Το ίδιο καταδεικνύει και η συνεχιζόμενη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οι συνέπειες του πολέμου εκτείνονται πολύ πέρα από το πεδίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, επηρεάζοντας, ανάμεσα σε πολλά άλλα, την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τις ενεργειακές αγορές και τις στρατηγικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μας υπενθυμίζει, παράλληλα, ότι η κυριαρχία, η εδαφική ακεραιότητα και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου αποτελούν αρχές που δεν μπορούν να εφαρμόζονται επιλεκτικά. Στη βάση αυτών των δεδομένων, μία από τις βασικότερες προκλήσεις της εποχής μας είναι η ανάγκη να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητά μας. Για την Ευρώπη, αυτό συνεπάγεται την ανάγκη ενίσχυσης των δυνατοτήτων της, όλων των παραγόντων ισχύος της, σημαίνει θωράκιση και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της και ανάληψη μεγαλύτερης ευθύνης για τη δική της ασφάλεια. Και όλα αυτά συνοψίζονται σε αυτό που ήταν και το μότο της Προεδρίας μας: Ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία, όμως, δεν σημαίνει απομόνωση. Αντιθέτως, προϋποθέτει μια ισχυρή Ευρώπη, με μια προσέγγιση 360 μοιρών, ικανή να ενεργεί αποτελεσματικά και να συνεργάζεται ουσιαστικά με τους διεθνείς εταίρους της. Και η Ανατολική Μεσόγειος, που είναι μέρος της Ευρώπης, είναι ένα σταυροδρόμι ιδιαίτερης γεωπολιτικής σημασίας για την Ευρώπη και όχι μόνο. Πρόκειται για μια περιοχή που δοκιμάζεται από συγκρούσεις, πολιτικές εντάσεις και μακροχρόνιες διαφορές που επηρεάζουν και την Ευρώπη. Ταυτόχρονα, όμως, πρόκειται για μια περιοχή γεμάτη ευκαιρίες. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς τον νεανικό πληθυσμό στην περιοχή, τον ενεργειακό της πλούτο, τη συνδεσιμότητα, τον πρωταγωνιστικό της ρόλο στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και το γεγονός ότι βρίσκεται στο επίκεντρο των εμπορικών διαδρόμων. Στη βάση αυτής της συλλογιστικής αλλά και της έντονής μας πεποίθησης, που αποδεικνύεται με πράξεις, δεν είναι μόνο λόγια, για την ανάγκη να εγκαταλείψουμε ως χώρα μια διαχρονικά μονοθεματική εξωτερική πολιτική, η Κύπρος, στη βάση συγκεκριμένου πλάνου και σχεδιασμού, λειτουργεί ως μια Σταθερή, Αξιόπιστη και Προβλέψιμη γέφυρα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ευρύτερης περιοχής της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου. Κανείς δεν μπορεί να αλλάξει τη γεωγραφία του. Μπορεί, όμως, να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο την αξιολογεί και την αξιοποιεί. Και για την Κύπρο, η γεωγραφική μας θέση μπορεί να αποτελεί πηγή προκλήσεων, αλλά είναι ταυτόχρονα και ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της χώρας. Μας προσφέρει την ευκαιρία, στη βάση μιας θετικής προσέγγισης, να οικοδομούμε πολιτικές, οικονομικές και εμπορικές σχέσεις, να αναλαμβάνουμε ουσιαστικές πρωτοβουλίες και να δημιουργούμε συνεργασίες που αποφέρουν οφέλη σε όλους τους συμμετέχοντες. Και αυτή η θετική μας προσέγγιση εδράζεται σε μια βασική και ξεκάθαρη αρχή: η Κύπρος επιδιώκει να είναι μέρος της λύσης και όχι μέρος του προβλήματος και των προκλήσεων στην περιοχή. Η φιλοσοφία αυτή αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της εξωτερικής μας πολιτικής. Η θετική ατζέντα που προωθούμε δεν στρέφεται εναντίον κανενός. Αντίθετα, επιδιώκει να αναδεικνύει κοινά συμφέροντα, να διευρύνει τις δυνατότητες συνεργασίας και να δημιουργεί συνθήκες αμοιβαίου οφέλους. Ο ρόλος μας αυτός δεν είναι ούτε θεωρητικός ούτε ευχολόγια. Μετουσιώνεται σε πράξη μέσα από την πολιτική μας εξωστρέφεια, τις περιφερειακές μας συνεργασίες και τις συνεχείς πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουμε. Και θέλω να είμαι συγκεκριμένος, για αυτό επιτρέψτε μου να αναφέρω μερικά παραδείγματα: Από την πρώτη στιγμή ανάληψης της διακυβέρνησης, και ειδικότερα κατά τη διάρκεια της Προεδρίας μας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εργαστήκαμε για την ενίσχυση της περιφερειακής διάστασης και της ανάδειξης της ανάγκης για ουσιαστική ενίσχυση των σχέσεων τής Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα Κράτη της περιοχής. Αυτό αποτυπώθηκε, ανάμεσα σε πολλά άλλα, και στην άτυπη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο στην Κύπρο, η οποία έφερε κοντά – για πρώτη φορά – Ευρωπαίους ηγέτες, ηγέτες των Θεσμών της ΕΕ και ηγέτες από την ευρύτερη περιοχή – την Αίγυπτο, την Ιορδανία, τον Λίβανο, τη Συρία και τις χώρες του Κόλπου – και προσέφερε την ευκαιρία να συζητηθούν συγκεκριμένα και ουσιαστικά έργα περιφερειακής συνεργασίας. Πέραν αυτού, μετά την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και την καταστροφική ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα, η Κύπρος, πέραν του ότι διέθεσε περισσότερο από το 25% του προϋπολογισμού της ανθρωπιστικής βοήθειας της για την Παλαιστίνη, ενεργοποίησε τον Θαλάσσιο Ανθρωπιστικό Διάδρομο «Αμάλθεια». Η Κύπρος μπορούσε να προσφέρει κάτι συγκεκριμένο: τη γεωγραφική της θέση, τις υποδομές της, τις εξαιρετικές σχέσεις της με όλες τις χώρες της περιοχής και τη δυνατότητά της να συνεργαστεί με διεθνείς εταίρους. Αυτή μας η πρωτοβουλία, που πολύ λίγοι, ειδικότερα στο εσωτερικό, πίστευαν ότι μπορούσε να υλοποιηθεί, μετουσιώθηκε σε πράξη. Μετά από επίμονες προσπάθειες, η ιδέα μας μετατράπηκε σε συγκεκριμένη πρόταση και εξελίχθηκε σε μια λειτουργική ανθρωπιστική οδό. Μια οδό που συνεχίζει να παράγει αποτελέσματα μέχρι και σήμερα. Πέραν αυτού, η Κύπρος διαδραματίζει εποικοδομητικό ρόλο σε περιόδους κρίσεων. Όποτε προέκυψε ανάγκη απομάκρυνσης υπηκόων τρίτων χωρών από την ευρύτερη περιοχή, η χώρα μας λειτούργησε ως ασφαλές καταφύγιο. Οι υποδομές και οι πόροι μας τέθηκαν στη διάθεση των εταίρων μας, προκειμένου να διευκολυνθεί η ασφαλής διέλευση ανθρώπων που βρίσκονταν σε κίνδυνο. Μόνο κατά τα τελευταία τρία χρόνια, συμβάλαμε στην απομάκρυνση χιλιάδων πολιτών από 70 διαφορετικές χώρες. Οι δράσεις μας, όμως, επεκτείνονται και σε άλλους τομείς περιφερειακής συνεργασίας. Η άνοδος της θερμοκρασίας, η λειψυδρία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα επηρεάζουν όλους μας, αδιαφορώντας για σύνορα και πολιτικές πεποιθήσεις. Ως εκ τούτου, η περιφερειακή συνεργασία και στο συγκεκριμένο θέμα αποτελεί μονόδρομο. Αυτός είναι ο σκοπός της Περιφερειακής Πρωτοβουλίας της Κύπρου για την Κλιματική Αλλαγή: να φέρει κοντά όλες τις χώρες της περιοχής μας, συμμετέχουν 13 χώρες, ενισχύοντας έτσι τη συλλογική μας ικανότητα προσαρμογής και μετριασμού των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Μια ακόμη έκφανση αυτής της στρατηγικής προσπάθειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, αποτελεί και ο Περιφερειακός Σταθμός Αεροπυρόσβεσης στην αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο, που έρχεται να αντιμετωπίσει μια άλλη περιφερειακή πρόκληση, ενισχύοντας και την ουσιαστική συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την περιοχή. Με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Σταθμός προσφέρει έναν επιχειρησιακό κόμβο για την αεροπυρόσβεση και την άμεση ανταπόκριση, καθώς και ένα Κέντρο Αριστείας για την εκπαίδευση, τη διαλειτουργικότητα και την ανάπτυξη ικανοτήτων, φέρνοντας μαζί εταίρους από την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και τον Κόλπο. Η πολιτική μας βούληση και ξεκάθαρη στρατηγική προτεραιότητα για περιφερειακή συνεργασία, καταδεικνύεται επίσης μέσα από το Κυπριακό Κέντρο Ασφάλειας Ξηράς, Ανοικτών Θαλασσών και Λιμένων, το γνωστό CYCLOPS, το οποίο δημιουργήθηκε από κοινού με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Κατά τα τέσσερα χρόνια λειτουργίας του έχει προσφέρει εξειδικευμένη εκπαίδευση σε χιλιάδες κυβερνητικούς αξιωματούχους από περισσότερες από 50 χώρες της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής, της Κεντρικής Ασίας και της Ευρώπης. Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες που προανέφερα, όπως και πολλές άλλες δράσεις που αναλαμβάνουμε και υλοποιούμε, μπορεί να απαντούν σε πολύ διαφορετικές περιφερειακές προκλήσεις – την κλιματική αλλαγή, την ασφάλεια, την πολιτική προστασία – ωστόσο όλες οι πρωτοβουλίες μας αντανακλούν την ίδια βασική αρχή: η Κύπρος, με πράξεις και όχι με λόγια, αξιοποιεί τη γεωγραφική της θέση, ενισχύοντας τη συνεργασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την περιοχή, συμβάλλοντας την ίδια στιγμή, στην περιφερειακή ανθεκτικότητα, αυτό που είναι το βασικό ζητούμενο, και ενισχύοντας παράλληλα την στρατηγική αυτονομία της Ένωσης. Άλλωστε, για την Κύπρο, η ευρωπαϊκή της ιδιότητα και η περιφερειακή της διάσταση αποτελούν δύο όψεις του ίδιου νομίσματος: H ουσιαστική μας εμπλοκή στην περιοχή συμβάλλει στη διαμόρφωση αποτελεσματικότερων ευρωπαϊκών πολιτικών, ενώ η συμμετοχή μας στην Ένωση ενισχύει τη δυνατότητά μας να συμβάλλουμε στην περιφερειακή σταθερότητα και ανθεκτικότητα. Η ανθεκτικότητα δεν αφορά μόνο την ασφάλεια με την αυστηρή έννοια του όρου. Αφορά και την ικανότητα των οικονομιών μας να απορροφούν κραδασμούς, να διαφοροποιούν τις πηγές ενέργειας και τις εμπορικές τους σχέσεις, να προστατεύουν κρίσιμες υποδομές και να αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες. Αφορά, επίσης, τη δημιουργία ευκαιριών για τις επιχειρήσεις, την προσέλκυση ποιοτικών επενδύσεων και τη διαμόρφωση προοπτικών για τις νεότερες γενιές. Η Ανατολική Μεσόγειος διαθέτει σημαντικά, μοναδικά, θα έλεγα, πλεονεκτήματα στη Ναυτιλία, στις Λιμενικές Υποδομές, στην Ενέργεια, στον Τουρισμό, στην Έρευνα, στην Τεχνολογία και στις Ψηφιακές Υπηρεσίες. Την ίδια στιγμή, η περιοχή συνδέει την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική και αποτελεί κόμβο εμπορικών διαδρομών και εφοδιαστικών αλυσίδων που εκτείνονται από και προς τον Κόλπο, την Ινδία και τη Νοτιοανατολική Ασία. Ειδικότερα στη σημερινή συγκυρία, οι ενεργειακές διασυνδέσεις, οι εμπορικοί διάδρομοι και οι λιμενικές υποδομές δεν είναι απλώς τεχνικά ή οικονομικά έργα. Έχουν σαφή πολιτική και γεωστρατηγική διάσταση. Οι αποφάσεις που λαμβάνουμε σήμερα για τις Υποδομές, την Ενέργεια και τη Συνδεσιμότητα, ανάμεσα σε πολλά άλλα, θα επηρεάσουν τις οικονομικές δυνατότητες και τις γεωπολιτικές ισορροπίες της περιοχής μας και της Ευρώπης για τα επόμενα χρόνια. Θέλω να γίνω και πάλι πολύ συγκεκριμένος. Στο τι έχω μόλις προαναφέρει, εντάσσεται ο Διάδρομος Οικονομικής Συνεργασίας Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, γνωστός ως IMEC. Η προοπτική του θα ενισχύσει, αναμφίβολα, τις εμπορικές και μεταφορικές συνδέσεις μεταξύ Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης, δημιουργώντας νέες δυνατότητες για το εμπόριο, τις επενδύσεις και την οικονομική ασφάλεια. Και η Κύπρος έχει σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει στην υλοποίησή του. Τον προσεχή Δεκέμβριο στις Βρυξέλλες, στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αναμένεται να υπογραφεί η Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου ΕΕ-Ινδίας, στην παρουσία και του Πρωθυπουργού Μόντι. Αντιλαμβάνεστε τι σημαίνει αυτό στην πράξη, το άνοιγμα της τεράστιας αγοράς της Ινδίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό καθιστά ακόμα πιο επιτακτική και την ανάγκη υλοποίησης του IMEC και προς αυτή την κατεύθυνση εργαζόμαστε. Πέραν της πρόσφατης επίσκεψής μου στην Ινδία, την πολιτική απόφασή μας που και υλοποιήσαμε για άνοιγμα Εμπορικού Γραφείου στη Μουμπάι, τις διαβουλεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη για απευθείας πτήσεις Κύπρου-Ινδίας, εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναλάβαμε πρωτοβουλία θεσπίζοντας ομάδα φίλων του IMEC. Καμία συζήτηση για τη σταθερότητα, τη συνεργασία αλλά και την ανθεκτικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να είναι ολοκληρωμένη χωρίς αναφορά στο Κυπριακό. Πενήντα δύο χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, μέρος της επικράτειας της Κυπριακής Δημοκρατίας εξακολουθεί να τελεί υπό κατοχή από ένα Κράτος της περιοχής που ακριβώς, λόγω της ευρύτερης συμπεριφορά του, όχι μόνο αυτο-αποκλείεται από τις περιφερειακές συνεργασίες αλλά και δημιουργεί συνθήκες αποσταθεροποίησης. Η επίλυση του Κυπριακού στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου και των αρχών, αξιών και του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για την Τουρκία να αποδείξει στην πράξη ότι όσα προανέφερα για τον ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή δεν ισχύουν. Για εμάς είναι ξεκάθαρο ότι η λύση του Κυπριακού δεν μπορεί να περιμένει, και είμαι έτοιμος να εργαστώ ουσιαστικά προς αυτή την κατεύθυνση. Εξάλλου, μια λύση δεν θα αποκαθιστούσε μόνο την ενότητα της χώρας μας και τα δικαιώματα όλων των Κυπρίων. Θα πολλαπλασίαζε το γεωπολιτικό αποτύπωμα της Κύπρου και θα ενίσχυε τον περιφερειακό της ρόλο. Μια επανενωμένη Κύπρος θα μπορούσε επίσης να αξιοποιήσει ακόμη περισσότερο τις δυνατότητές της ως Κράτος Μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να συμβάλει περισσότερο στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και να αναπτύξει νέες συνεργασίες προς όφελος ολόκληρης της περιοχής, συμπεριλαμβανομένης και της Τουρκίας. Επαναλαμβάνω, εμείς δεν αποκλείουμε κανένα. Η Τουρκία, με τη συμπεριφορά της αυτο-αποκλείεται. Μια τέτοια θετική εξέλιξη, η επίλυση του Κυπριακού, όχι μόνο θα επιτρέψει στην Τουρκία να συμμετέχει στις περιφερειακές συνεργασίες, αλλά θα δημιουργούσε και νέες προοπτικές στις ευρωτουρκικές σχέσεις που γνωρίζουμε παρά τις όποιες δηλώσεις από πλευρά Τουρκίας, ότι είναι στρατηγικής σημασίας για την Άγκυρα. Η επίλυση του Κυπριακού, επομένως, δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση μιας ιστορικής αδικίας. Αφορά και το μέλλον: τις δυνατότητες και προοπτικές που θα απελευθερώσει και τη συμβολή που θα προσφέρει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της περιοχής. Η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται μπροστά σε μια πολύ κρίσιμη επιλογή: Μπορεί να παραμείνει μια περιοχή, όπου οι κρίσεις, οι ανταγωνισμοί και οι διαφορές περιορίζουν τις δυνατότητες των λαών της. Μπορεί, όμως, να εξελιχθεί σε ένα χώρο ουσιαστικής συνεργασίας, οικονομικής ανάπτυξης, αμοιβαίου οφέλους και πρότυπου συνεργασίας. Και αυτή η δεύτερη προοπτική δεν θα προκύψει αυτόματα. Απαιτεί πολιτική βούληση, συνέπεια, πρωτοβουλίες και την ξεκάθαρη πεποίθηση ότι η σταθερότητα είναι κοινό αγαθό που ενισχύεται όταν οι χώρες συνεργάζονται. Και αυτό ακριβώς πράττουμε ως Κυπριακή Δημοκρατία. Η Κύπρος έχει επιλέξει τον δρόμο της συνεργασίας και θα συνεχίσουμε προς αυτή την κατεύθυνση, αξιοποιώντας τις εξαιρετικές σχέσεις μας με τους γείτονές μας, την ιδιότητά μας ως Κράτος Μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη θέση μας στην Ανατολική Μεσόγειο, για να προωθούμε τον διάλογο, να συμβάλλουμε στην αντιμετώπιση κρίσεων και να δημιουργούμε ευκαιρίες για κοινή πρόοδο, χωρίς τους όποιους αποκλεισμούς. Αυτός είναι ο δρόμος που ακολουθούμε. Αυτό είναι το όραμα μας. Τείνουμε χέρι συνεργασίας σε όλους όσοι επιθυμούν να συμμετάσχουν σε αυτή την προσπάθεια και να γίνουν συνοδοιπόροι στον στόχο για μια περιοχή πιο ασφαλή, πιο διασυνδεδεμένη, πιο ανθεκτική και πιο ευημερούσα. Δεν υποτιμούμε, θέλω να είμαι ξεκάθαρος, τις διαφορές ούτε παραγνωρίζουμε τις δυσκολίες. Πιστεύουμε, όμως, ότι τα κοινά συμφέροντα είναι σαφώς περισσότερα και μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία για ουσιαστική πρόοδο και αμοιβαίο όφελος. Κλείνω, λοιπόν, λέγοντας ότι ο ρόλος της Κυπριακής Δημοκρατίας ως συνδετικού κρίκου δεν είναι ένας τίτλος που απορρέει αυτομάτως από τη γεωγραφία. Είναι ευθύνη που αποδεικνύεται στην πράξη, καθημερινά, μέσα από τις επιλογές μας, τις πρωτοβουλίες μας και τα αποτελέσματα που παράγουμε. Αυτό θα συνεχίσουμε να πράττουμε με συνέπεια, έχοντας την πολύ έντονη πεποίθηση ότι η Σταθερότητα και η Συνεργασία αποτελούν τις βασικές συνιστώσες για να οδηγηθούμε, και μπορούμε να οδηγηθούμε, σε μια αμοιβαία επωφελή κατάσταση πραγμάτων.