ΥΠΟΙΚ: Να χρησιμοποιούμε την ΤΝ για αύξηση παραγωγικότητας
Τις μεγάλες δυνατότητες και τις σοβαρές προκλήσεις που δημιουργεί η ραγδαία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) ανέπτυξε ο Υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός, σε διάλεξή του, την Τρίτη, στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, με θέμα «Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Υπηρεσία της Άσκησης Οικονομικής Πολιτικής». Υπογράμμισε πως «το ζητούμενο δεν είναι απλώς να χρησιμοποιούμε περισσότερο την ΤΝ, αλλά να τη χρησιμοποιούμε με τρόπο που να αυξάνει πραγματικά την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας». Οι πολιτικές επιλογές που γίνονται σήμερα, σύμφωνα με τον Υπουργό Οικονομικών, θα καθορίσουν εάν η ΤΝ θα οδηγήσει σε μια κοινωνία όπου ο άνθρωπος απελευθερώνεται από τον μόχθο της εργασίας ή σε μια δυστοπία αποκλεισμού και ανισοτήτων. Ο κ. Κεραυνός χαρακτήρισε την ΤΝ «τη σημαντικότερη τεχνολογική επανάσταση του 21ου αιώνα», η οποία επηρεάζει «την εργασία, τη λειτουργία της κρατικής μηχανής και των επιχειρήσεων, την παραγωγικότητα, την καινοτομία» και οδηγεί «σε μετασχηματισμό της κοινωνικής οργάνωσης». Πρόσθεσε ότι έχει αρχίσει να προκαλεί «μια αναδιάρθρωση της εξουσίας, όπου οι τεχνολογικοί κολοσσοί ανταγωνίζονται ακόμα με μεγάλες δημοκρατικές δυνάμεις στο χώρο της παγκόσμιας επιρροής». Βραχυπρόθεσμα, εξήγησε ο Υπουργός Οικονομικών, η ΤΝ αυξάνει την παραγωγικότητα με περιορισμένες μεταβολές στη διάρθρωση της απασχόλησης, ενώ μεσοπρόθεσμα αναμένεται «μια ραγδαία αύξηση της παραγωγικότητας με αποτέλεσμα πολύ βελτιωμένους ρυθμούς ανάπτυξης». «Το μεγάλο ερώτημα είναι αν αυτή η ανάπτυξη θα κατανέμεται ισόρροπα», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι ο έλεγχος δεδομένων και υποδομών, από τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες θα οδηγήσει σε «μια ολιγοπωλιακή διάρθρωση της παγκόσμιας οικονομίας» και σε ανισότητες μεταξύ εργαζομένων, αλλά και μεταξύ μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων. «Στο σημείο αυτό καλούνται οι Κυβερνήσεις να αναλάβουν ενεργό ρόλο σε σχέση με την αναδιανομή του παραγομένου πλούτου, τη φορολόγηση του άυλου κεφαλαίου, στήριξη της εκπαίδευσης, τη δια βίου μάθηση και την τεχνολογική εκπαίδευση», ανέφερε. Στις επενδύσεις, είπε ο κ. Κεραυνός, οι ΗΠΑ πρωτοπορούν με 75%, ακολουθεί η Κίνα με 12-15% και η Ευρώπη μόλις στο 5%. Για την Κύπρο, ως «μια μικρή και ανοικτή οικονομία», εκτίμησε ότι η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, να στηρίξει την εξωστρέφεια των υπηρεσιών και να διαφοροποιήσει την παραγωγική βάση. Ο Υπουργός Οικονομικών εντόπισε τρεις τομείς στους οποίους η ΤΝ μπορεί να ενισχύσει τη διαμόρφωση της οικονομικής πολιτικής. Πρώτον, στην παρακολούθηση και την πρόβλεψη των οικονομικών εξελίξεων, καθώς τα δεδομένα υψηλής συχνότητας επιτρέπουν να αναγνωρίζονται «πιο έγκαιρα μεταβολές σε σημαντικούς δείκτες της οικονομίας». Δεύτερον, στον σχεδιασμό και την εφαρμογή της δημοσιονομικής πολιτικής. Στα έσοδα, εξήγησε ο κ. Κεραυνός, η ΤΝ μπορεί να υποστηρίξει τις φορολογικές και τελωνειακές αρχές στην ανάλυση κινδύνων και στην αναγνώριση ύποπτων συναλλαγών. «Στόχος, βεβαίως, δεν είναι η αδιάκριτη εντατικοποίηση των ελέγχων. Είναι η καλύτερη στόχευσή τους, ώστε οι αρχές να αξιοποιούν αποτελεσματικότερα τους διαθέσιμους πόρους και να περιορίζουν τα περιττά διοικητικά βάρη για τους συνεπείς φορολογουμένους», τόνισε. Στις δαπάνες, πρόσθεσε, μπορεί να βοηθήσει στην ανάλυση των προϋπολογισμών, στον εντοπισμό ασυνήθιστων προτύπων στις δημόσιες συμβάσεις και στην αξιολόγηση της στόχευσης κοινωνικών προγραμμάτων. Τρίτον, στην αξιολόγηση των οικονομικών πολιτικών, ώστε «κάθε ευρώ δημόσιας δαπάνης να παράγει το μεγαλύτερο δυνατό οικονομικό όφελος», σημείωσε ο Υπουργός. Ο κ. Κεραυνός προειδοποίησε ότι «η τεχνολογία δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση αποτελεσματικότερης δημόσιας διοίκησης» και ότι χρειάζονται «κατάλληλες ψηφιακές υποδομές, αξιόπιστα δεδομένα, εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού και σαφές πλαίσιο διακυβέρνησης». Διαβεβαίωσε ότι «η ΤΝ θα αντικαταστήσει ορισμένες εργασίες, όχι όμως τους δημόσιους υπαλλήλους» και ότι «ο ανθρώπινος παράγοντας δεν θα πάψει ποτέ να αποτελεί κρίσιμο εργαλείο». Στο θέμα της απασχόλησης, ο Υπουργός Οικονομικών ανέφερε ότι, σύμφωνα με το ΔΝΤ, περίπου το 60% των εργαζομένων στις προηγμένες ευρωπαϊκές οικονομίες απασχολείται σε επαγγέλματα με μεγάλη έκθεση στην ΤΝ. «Αυτό δεν σημαίνει ότι το 60% των θέσεων εργασίας κινδυνεύει να εξαφανιστεί», διευκρίνισε. Η έκθεση στην τεχνολογία μπορεί να σημαίνει είτε αύξηση της παραγωγικότητας είτε μεγαλύτερο κίνδυνο υποκατάστασης συγκεκριμένων εργασιών. «Η απάντηση βεβαίως δεν μπορεί να είναι η αντίσταση στην τεχνολογική πρόοδο. Πρέπει να είναι η προετοιμασία των ανθρώπων για τις αλλαγές που αυτή επιφέρει», είπε, επισημαίνοντας τη σημασία της εκπαίδευσης, της δια βίου μάθησης και της επανακατάρτισης. Για τους νέους, σημείωσε ότι η ΤΝ μπορεί να αυτοματοποιήσει εργασίες μέσω των οποίων αποκτούσαν παραδοσιακά την πρώτη επαγγελματική τους εμπειρία. Αυτό, όπως είπε, «καθιστά ακόμη σημαντικότερη τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας». Ο κ. Κεραυνός έθεσε και τη διάσταση των υποδομών, που «συχνά υποτιμάται στη δημόσια συζήτηση». Η ΤΝ απαιτεί υπολογιστική ισχύ, κέντρα δεδομένων, δίκτυα και αξιόπιστη ηλεκτρική ενέργεια, ανέφερε. «Πώς θα διασφαλίσουμε ότι η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών δεν θα οδηγήσει σε υπερβολικές πιέσεις στις τιμές της ενέργειας ή σε περιορισμούς στην επάρκεια της ηλεκτροδότησης», διερωτήθηκε. Πρόσθεσε ότι απαιτούνται επενδύσεις στα δίκτυα, καλύτερος ενεργειακός σχεδιασμός και αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών, ενώ η εξάρτηση από ψηφιακές υποδομές δημιουργεί ζητήματα οικονομικής ασφάλειας και κυβερνοασφάλειας. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Υπουργός είπε ότι διαθέτει ισχυρή ερευνητική βάση και σημαντικό ανθρώπινο δυναμικό, αλλά αντιμετωπίζει προκλήσεις στην προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων, στην εμπορική αξιοποίηση της έρευνας και στην ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών. Ως καθοριστικές προϋποθέσεις ανέφερε «την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, την καλύτερη πρόσβαση σε κεφάλαια για καινοτόμες επιχειρήσεις και την ανάπτυξη ευρωπαϊκών τεχνολογικών δυνατοτήτων». Απαιτείται επίσης, είπε, «ένα κανονιστικό περιβάλλον που προστατεύει τους πολίτες και διασφαλίζει την ασφαλή χρήση της τεχνολογίας, χωρίς να δημιουργεί περιττά εμπόδια στην καινοτομία». Σύμφωνα με τον Υπουργό, η Κυπριακή Δημοκρατία προχωρεί στην εφαρμογή του Κανονισμού της ΕΕ για την ΤΝ, με το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής στον ευρύτερο συντονιστικό ρόλο. Εκπονείται, είπε, τεχνοοικονομική μελέτη από ανεξάρτητο σύμβουλο, η οποία «ολοκληρώνεται εντός των ημερών». Η μελέτη, σύμφωνα με τον κ. Κεραυνό, εξετάζει το προτεινόμενο μοντέλο λειτουργίας, τις διαδικασίες, τις ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό και τεχνογνωσία, καθώς και τις τεχνικές υποδομές και τους πόρους των αρμόδιων Αρχών. Το εθνικό νομοθετικό πλαίσιο, επεσήμανε, «βρίσκεται στο στάδιο ολοκλήρωσης». Ο Υπουργός Οικονομικών αναφέρθηκε στον Αριστοτέλη, ο οποίος στο έργο του «Πολιτικά» έγραψε ότι «αν κάθε εργαλείο μπορούσε να εκτελεί μόνο του το έργο του, δεν θα χρειάζονταν ούτε βοηθοί ούτε δούλοι». «Το ιστορικό στοίχημα της γενιάς μας είναι αν η εκπλήρωση της προφητείας του Αριστοτέλη θα μας οδηγήσει τελικά σε μια ουτοπία, όπου ο άνθρωπος απελευθερώνεται από τον μόχθο της εργασίας για να ασχοληθεί με τις τέχνες, τη φιλοσοφία και την πολιτική, ή σε μια δυστοπία ακραίου κοινωνικού αποκλεισμού και μεγάλων ανισοτήτων», είπε. «Η απάντησή μου στο φιλοσοφικό αυτό ερώτημα είναι ότι θα εξαρτηθεί από τις πολιτικές επιλογές που θα κάνουμε σήμερα», ανέφερε. Πρόσθεσε ότι η πρόκληση της γενιάς μας είναι «να οικοδομήσουμε μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς, στην οποία η τεχνολογική πρόοδος θα απελευθερώνει τον άνθρωπο, αντί να τον περιθωριοποιεί». Ο κ. Κεραυνός κατέληξε λέγοντας ότι «δεν πρέπει να προσαρμόσουμε την οικονομική πολιτική στην ΤΝ ως αυτοσκοπό" αλλά να αξιοποιήσουμε την ΤΝ για να ασκούμε καλύτερη οικονομική πολιτική, μια πολιτική που δημιουργεί ευημερία, διευρύνει τις ευκαιρίες και υπηρετεί τον άνθρωπο. Σε χαιρετισμό του, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου, Καθηγητής Τάσος Χριστοφίδης, είπε ότι η διάλεξη του Υπουργού Οικονομικών «έχει πλέον καθιερωθεί ως θεσμός». Όπως ανέφερε, δίνει τη δυνατότητα στον Υπουργό «να αφουγκραστεί τον παλμό και τις ανησυχίες της πανεπιστημιακής κοινότητας» και αποτελεί «ένα πλαίσιο διαλόγου που φέρνει την πολιτική, την επιστημονική γνώση και την κοινωνία πιο κοντά». Για το θέμα της διάλεξης, ο Πρύτανης σημείωσε ότι η ΤΝ «μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική ευκαιρία, αλλά και μια σοβαρή πρόκληση, ακόμα και απειλή». Το αποτέλεσμα, όπως είπε, «θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο θα επιλέξουμε να τη διαχειριστούμε». Ο κ. Χριστοφίδης ευχαρίστησε τον κ. Κεραυνό για τη θετική του στάση στην έναρξη των διαδικασιών για την κατασκευή των φοιτητικών εστιών και για «την καταλυτική» του στάση σχετικά με τη χρήση του Γυμνασίου Φανερωμένης από το Πανεπιστήμιο. Πρόσθεσε ότι «παραμένει, ωστόσο, η ανάγκη να ολοκληρωθεί το κτηριακό όραμα του Πανεπιστημίου Κύπρου με την ανέγερση και των κτηρίων που θα στεγάσουν τις σχολές των ανθρωπιστικών επιστημών». Ζήτησε, επίσης, «σταθερή και αναπτυξιακή» προσέγγιση από το Υπουργείο Οικονομικών και την Πολιτεία όσον αφορά τη συνολική επένδυση στο Πανεπιστήμιο και τη συνέχιση των δράσεων που συνδέουν τους αποφοίτους με την αγορά εργασίας. Αναφερόμενος στη συνεργασία τους, τη χαρακτήρισε «γόνιμη» και «συνεργασία εμπιστοσύνης», «ακόμα και όταν υπήρχαν διαφορετικές προσεγγίσεις». Ο κ. Χριστοφίδης ευχαρίστησε, τέλος, τον Υπουργό και τα στελέχη του Υπουργείου με τα οποία συνεργάστηκε τα τελευταία οκτώ χρόνια. Πηγή: ΚΥΠΕ