Βουλή: Ξεκίνησε συζήτηση για Ψηφιακά Δικαιώματα του Ανθρώπου
Τη συζήτηση του προσχεδίου ψηφίσματος σχετικά με την Κυπριακή Διακήρυξη για τα Ψηφιακά Δικαιώματα του Ανθρώπου, ξεκίνησε τη Δευτέρα η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με στόχο μέχρι τέλος του χρόνου να κατατεθεί με μορφή ψηφίσματος στην Ολομέλεια της Βουλής. Το προσχέδιο χαιρετίστηκε κατά τη συνάντηση από την Υπουργό Παιδείας, εκπροσώπους του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, και όλων των αρμόδιων Επιτρόπων και υπηρεσιών, καθώς και από ακαδημαϊκούς και εκπροσώπους μη-κυβερνητικών οργανώσεων, οι οποίοι έκαναν εισηγήσεις για τροποποιήσεις του κειμένου, ο καθένας σύμφωνα με τη δική του αρμοδιότητα. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Χρίστος Χριστοφίδης, στα εισαγωγικά του σχόλια, είπε ότι η «ιστορικότητα» της ημέρας βρίσκεται στο ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων καλείται να συζητήσει με ενιαίο και συγκεκριμένο τρόπο την προστασία των δικαιωμάτων εκεί όπου όλο και περισσότερο ζούμε, εργαζόμαστε, μαθαίνουμε, επικοινωνούμε και συναλλασσόμαστε: στο ψηφιακό περιβάλλον. «Η αφετηρία μας είναι ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα ισχύουν και στο ψηφιακό περιβάλλον», είπε, σημειώνοντας ότι η Διακήρυξη τα μεταφράζει σε συγκεκριμένες εγγυήσεις και περιγράφει τις πρόσθετες προστασίες που απαιτούνται όταν η τεχνολογία δημιουργεί νέους τρόπους επιτήρησης, αποκλεισμού, χειραγώγησης ή αδιαφανούς λήψης αποφάσεων. Γι’ αυτό το επίκεντρο της Διακήρυξης είναι ο άνθρωπος είπε, σημειώνοντας ότι, σε αποφάσεις που επηρεάζουν ουσιαστικά τη ζωή ενός ανθρώπου πρέπει να υπάρχει διαφάνεια, λογοδοσία και πραγματική δυνατότητα ανθρώπινης παρέμβασης. Ο κ. Χριστοφίδης σημείωσε ότι η Διακήρυξη «είναι πολιτική και θεσμική δέσμευση της Βουλής και θεμελιώδης οδικός χάρτης», και ότι δεν αντικαθιστά το Σύνταγμα, το ενωσιακό και διεθνές δίκαιο ή την ισχύουσα νομοθεσία, ούτε δημιουργεί από μόνη της νέες κυρώσεις ή αυτοτελείς αγώγιμες αξιώσεις. Προσθέτοντας ότι, η δύναμή της θα κριθεί από την εφαρμογή της, ο κ. Χριστοφίδης είπε ότι μετά την υιοθέτησή της, το κείμενο καλεί την εκτελεστική εξουσία να καταθέσει στη Βουλή, μέσα σε έξι μήνες, χαρτογράφηση του νομικού και θεσμικού πλαισίου και, μέσα σε 12 μήνες, Εθνικό Σχέδιο Δράσης με συγκεκριμένα μέτρα. Η Βουλή οφείλει να παρακολουθεί την πορεία, να ελέγχει την εκτελεστική εξουσία και να προχωρεί στις αναγκαίες νομοθετικές ρυθμίσεις, πρόσθεσε. Η Υπουργός Παιδείας Αθλητισμού και Νεολαίας, Αθηνά Μιχαηλίδου, είπε κατά τη συζήτηση ότι πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό θέμα το οποίο συζητά η Επιτροπή, που αφορά στη διασφάλιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή. Ως Κυβέρνηση, είπε, «στηρίζουμε την προσπάθεια διαμόρφωσης ενός ολοκληρωμένου πλαισίου ψηφιακών δικαιωμάτων, με αξιοποίηση της ευρωπαϊκής εμπειρίας και με σταθερό προσανατολισμό στην προστασία του ανθρώπου και ιδιαίτερα των παιδιών και των νέων μας». Είπε ότι για το Υπουργείο της ειδικά, προτεραιότητα παραμένει το παιδί, η προστασία του και η ολόπλευρη ανάπτυξη. Είπε ακόμη ότι στηρίζουν τη φιλοσοφία της Διακήρυξης και ότι η έμφαση των δικών τους εισηγήσεων είναι στην ενίσχυση της ψηφιακής ικανότητας, στην ουσιαστική συμμετοχή των παιδιών στις αποφάσεις που τα αφορούν και στη διασφάλιση ανθρώπινης εποπτείας κατά τη χρήση των αυτοματοποιημένων συστημάτων. Αναφέρθηκε ακόμη στην αξία των πολλαπλών σχετικών γραμματισμών, όπως του ψηφιακού, του πληροφοριακού, του αλγοριθμικού, και στην η ανάπτυξη κριτικά σκεπτόμενων πολιτών και χρηστών, που αξιοποιούν υπεύθυνα, δεοντολογικά, δημιουργικά τα ψηφιακά περιβάλλοντα. Η διασφάλιση της ελευθερίας της σκέψης και της έκφρασης, της ακαδημαϊκής ακεραιότητας και της προστασίας από την παραπληροφόρηση, καθώς και η διασύνδεση με την ευημερία του ανθρώπου, την προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς, «συγκλίνουν με την βασική προτεραιότητα μας, η οποία θέτει στο επίκεντρο το παιδί, την προστασία του, το καλώς νοούμενο συμφέρον, την πρόοδο και την ευημερία του», είπε η κ. Μιχαηλίδου. Από πλευράς του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, η Ελεάνα Γαβριήλ, είπε ότι χαιρετίζουν την πρωτοβουλία να τεθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα στο επίκεντρο της Ψηφιακής Μετάβασης. Η οποιαδήποτε τεχνολογική πρόοδος αποκτά ουσιαστική αξία όταν διευκολύνει την καθημερινότητά μας, ενισχύει την αυτονομία των ανθρώπων, την εμπιστοσύνη του πολίτη και δεν δημιουργεί νέους αποκλεισμούς, είπε ακόμη. Σημείωσε ότι επιφυλάσσονται για κάποια σχόλια επί του προσχεδίου για κάποια επιμέρους θέματα και για τον τρόπο εφαρμογής. Σημείωσε ότι ως Υφυπουργείο έχουν θέσει ψηλά την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων, και αναφέρθηκε στην δράση του Υφυπουργείου για ενίσχυση ψηφιακών δεξιοτήτων σε ανέργους, άτομα 55 ετών και άνω, με αναπηρία, υπηκόους τρίτων χωρών, και γυναίκες που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές, μεταξύ άλλων. Οι εκπρόσωποι της Νομικής Υπηρεσίας, του γραφείου Επιτρόπου Διοίκησης και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, του Επιτρόπου Επικοινωνιών, της Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων, της Αρχής Ραδιοτηλεόρασης, της Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, και του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, χαιρέτισαν την πρωτοβουλία και έκαναν εισηγήσεις για βελτιώσεις και αλλαγές, σύμφωνα με τις αρμοδιότητές τους. Από πλευράς του, ο Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Δικαίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Τμήμα Νομικής του Πανεπιστήμιο Κύπρου, και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Άρης Κωνσταντινίδης, επαίνεσε την ομάδα που συνέταξε το κείμενο της Διακήρυξης, σημειώνοντας ότι είναι «μια εξαιρετική διακήρυξη». Είπε ότι υπάρχουν κάποια επιμέρους ζητήματα πιο τεχνικά τα οποία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη, αλλά ότι η κυπριακή διακήρυξη ξεπερνά τις πρόνοιες και της Ευρωπαϊκής Διακήρυξης. Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στη θεσμοθέτηση των νευρο-δικαιωμάτων, η οποία όπως είπε, αναφέρεται σε πολύ λίγα κείμενα, κυρίως εθνικά, και δεν υπάρχει στην Ευρωπαϊκή Διακήρυξη. Αναφέρθηκε και στην ανθρώπινη εναλλακτική ως δικαίωμα, λέγοντας ότι και αυτό δεν απαντάται παρά μόνο περιστασιακά, ενώ σημείωσε ότι το Δημόσιο Μητρώο Αλγορίθμων είναι επίσης πάρα πολύ σημαντική προσθήκη. Σημείωσε ακόμη, σχετικά με το άρθρο 41 για τις εκτιμήσεις αντικτύπου, ότι συνήθως στην εκτίμηση κινδύνων επιπτώσεων περιορίζονται στα ανθρώπινα δικαιώματα και στα προσωπικά δεδομένα, ενώ στην κυπριακή διακήρυξη διευρύνεται αυτό και σε τομείς που αφορούν το παιδί, την προσβασιμότητα, ακόμη και το περιβάλλον. Είπε ότι αυτές οι πρόνοιες απαντώνται σε λίγα μόνο κείμενα και συνεχάρη την συντακτική ομάδα για τη συμπερίληψη αυτών των προνοιών. Η Γιάννα Δανίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Επικοινωνίας και Σπουδών Διαδικτύου του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, με εξειδίκευση στην κυβερνοασφάλεια, μεταξύ άλλων, χαιρέτισε την πρωτοβουλία, και είπε ότι το κυπριακό σχέδιο που ετοιμάστηκε είναι από τα πληρέστερα κείμενα στον Ευρώπη. Αναφέρθηκε σε κάποια ζητήματα που προτείνουν να προστεθούν, όπως την προστασία παιδιών ινφλουένσερς και στο δικαίωμα κάθε ενήλικα να διαγράφει οτιδήποτε δημοσιεύτηκε για τον ίδιο ως παιδί. Η Χάρις Ξιναρή, καθηγήτρια του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, η οποία είναι μέλος της συντακτικής ομάδας, ευχαρίστησε όλους για τα σχόλια και τις εισηγήσεις τους, σημειώνοντας ότι είναι πολύ χρήσιμα και παραγωγικά. Κανένα κείμενο δεν θα είναι ποτέ τέλειο, είπε, σημειώνοντας ότι έκαναν πολλές συζητήσεις και στην Επιτροπή, και ότι θα δουν τα σχόλια που έγιναν. Η Άντρη Ανδρονίκου, εκ μέρους του Συνδέσμου για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση Βίας στην Οικογένεια, χαιρέτισε τη διακήρυξη και εξέφρασε την ελπίδα να προχωρήσει άμεσα, σημειώνοντας ότι εκ πείρας, συνήθως δεν προχωρούν πρωτοβουλίες όταν αφορά σε κοινωνικά ζητήματα. Σημείωσε ότι η κυπριακή διακήρυξη πρέπει να περιλαμβάνει αναφορά στην ψηφιακή έμφυλη και ενδοοικογενειακή βία, και ρητές αναφορές στην προστασία από την τεχνολογικά υποβοηθουμένη βία, μεταξύ άλλων. Ο Στέφανος Ευαγγελίδης, εκ μέρους του ACCEPT ΛΟΑΤΚΙ+, συνεχάρη την επιτροπή αναφέροντας ότι στηρίζουν την πρωτοβουλία. Είπε ότι το προσχέδιο είναι ένα ώριμο κείμενο, το οποίο περιέχει και προτάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης. Σημείωσε ότι στη διακήρυξη δεν υπάρχουν κάποιοι όροι τους οποίους θεωρούν πολύ σημαντικούς, όπως σεξουαλικός προσδιορισμός, και διάσταση φύλου και έκανε εισηγήσεις σχετικά με άρθρα που αφορούν την ρητορική μίσους, μεταξύ άλλων. Είπε επίσης ότι η διατομικότητα είναι πολύ σημαντική για τους ίδιους. Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Γιώργος Λυσανδρίδης, είπε ότι έγινε πολύ καλή δουλειά και ευχαρίστησε τα μέλη της συγγραφικής ομάδας, σημειώνοντας ότι ήταν ουσιαστικά τα σχόλια που ακούστηκαν κατά τη συζήτηση. Εξέφρασε την ελπίδα να καταλήξουν τον Δεκέμβριο σε ένα κείμενο. Ο κ. Χριστοφίδης είπε ότι θα ξανασυζητηθεί το ίδιο θέμα στις 16 Νοέμβριου όπου θα δουν τις παρατηρήσεις που θα κατατεθούν, και μετά θα μπουν στην κατ’ άρθρο συζήτηση, με στόχο μέχρι τέλος του χρόνου να ολοκληρωθεί αυτή η προσπάθεια και να κατατεθεί με μορφή ψηφίσματος στην ολομέλεια της Βουλής. Σε δηλώσεις του μετά την συζήτηση, ο κ. Χριστοφίδης σημείωσε ότι ήταν μια ιδιαίτερα σημαντική μέρα για την Επιτροπή καθώς τέθηκε ενώπιόν της, για πρώτη φορά, το προσχέδιο της διακήρυξης για τα ψηφιακά δικαιώματα του ανθρώπου. Σημείωσε τη στήριξη των συμμετεχόντων στην συζήτηση σε αυτή «την ιδιαίτερα σημαντική προσπάθεια της Επιτροπής». Ο κ. Χριστοφίδης υπογράμμισε ότι βρισκόμαστε σε μια εποχή τεχνολογικής επανάστασης που αλλάζει τις ίδιες τις δομές της κοινωνίας, όπως αλλάζει την κοινωνία σε όλον τον κόσμο. «Είναι εξαιρετικά σημαντικό για μας, σε αυτή την κρίσιμη περίοδο, ο άνθρωπος και οι ανάγκες του να είναι στο επίκεντρο των οποιωνδήποτε εξελίξεων, και να προστατευτούν τα βασικά θεμελιώδη δικαιώματά του», είπε. Είπε ότι θα ήθελαν αυτή η πρωτοβουλία να εγκριθεί από την ολομέλεια δίκην ψηφίσματος χωρίς, δηλαδή, δεσμευτικές νομικές προεκτάσεις, και σε αυτή τη βάση να εργαστούν με την Κυβέρνηση, για να παράξουν συγκεκριμένο νομοθετικό έργο που θα διασφαλίζει στη συνέχεια όλα αυτά τα ψηφιακά δικαιώματα του ανθρώπου. Στις δικές της δηλώσεις, η Υπουργός Παιδείας είπε ότι στηρίζουν τη φιλοσοφία του ψηφίσματος και ότι έχουν ήδη εισηγηθεί στοχευμένες βελτιώσεις με έμφαση στην ενίσχυση της ψηφιακής ικανότητας, στην ουσιαστική συμμετοχή των παιδιών στις αποφάσεις που τα αφορούν και στη διασφάλιση ανθρώπινης εποπτείας κατά τη χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων. «Πιστεύουμε ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός πρέπει να έχει πάντα ανθρωποκεντρικό και παιδοκεντρικό χαρακτήρα», ανέφερε η κ. Μιχαηλίδου, σημειώνοντας ότι η τεχνολογία οφείλει να υπηρετεί τον άνθρωπο, να ενισχύει την ισότητα και τη συμπερίληψη και πρωτίστως να διασφαλίζει τα δικαιώματα, την ασφάλεια και την ευημερία του κάθε παιδιού. Πηγή: ΚΥΠΕ