Ένας στους τέσσερις στην ΕΕ έχει πέσει θύμα διαδικτυακής απάτης
Ένας στους τέσσερις πολίτες στην ΕΕ αναφέρει ότι έχει πέσει θύμα διαδικτυακής απάτης, ενώ περισσότεροι από ένας στους τρεις μεταξύ των θυμάτων έχουν εξαπατηθεί περισσότερες από μία φορές, σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωκοινοβουλίου (EPRS) που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή. Σύμφωνα με την EPRS, η διαδικτυακή απάτη αποτελεί έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τομείς του οργανωμένου εγκλήματος, τόσο ως προς την έκταση όσο και ως προς την πολυπλοκότητά της, με την αυτοματοποίηση, την τεχνητή νοημοσύνη και τις υπηρεσίες που προσφέρουν εγκληματικά εργαλεία μέσω διαδικτύου να διευκολύνουν τη δραστηριότητα των δραστών. Το 80% των καταναλωτών δηλώνει ότι έχει λάβει μήνυμα που συνδέεται με απόπειρα απάτης, ενώ οι αστυνομικές επιχειρήσεις κατά δραστών εντοπίζουν, μεταξύ άλλων, υπολογιστές, συστήματα αυτόματων κλήσεων, εργαλεία παραποίησης της ταυτότητας καλούντος και κάρτες SIM από διάφορες χώρες. Τα στοιχεία που παραθέτει η EPRS από έκθεση του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ για το 2026 δείχνουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Στην Ελλάδα και τη Ρουμανία το 11% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι είχε πέσει θύμα διαδικτυακής απάτης, ενώ στην Εσθονία και το Λουξεμβούργο το αντίστοιχο ποσοστό έφθασε το 39%. Συχνότερες οι απάτες σε διαδικτυακές αγορές Η συχνότερη μορφή διαδικτυακής απάτης μεταξύ των θυμάτων αφορά περιπτώσεις στις οποίες ο δράστης εμφανίζεται ως πωλητής αγαθών ή υπηρεσιών. Το ποσοστό φθάνει το 35% των θυμάτων. Ακολουθούν οι περιπτώσεις όπου ο δράστης προσποιείται συγγενικό πρόσωπο ή ζητεί βοήθεια για λογαριασμό συγγενή με 25%, και εκείνες όπου εμφανίζεται ως επιχείρηση ή επαγγελματική επαφή, με 24%. Οι απάτες στις οποίες οι δράστες εμφανίζονται ως εκπρόσωποι τράπεζας αφορούν το 22% των θυμάτων, ενώ οι επενδυτικές απάτες το 20%. Οι λεγόμενες ερωτικές απάτες αντιστοιχούν στο 11% και οι περιπτώσεις όπου οι δράστες εμφανίζονται ως αστυνομικοί στο 10%. Στις επενδυτικές απάτες, οι δράστες επιχειρούν να πείσουν τα θύματα να τοποθετήσουν χρήματα σε ανύπαρκτα ή παραπλανητικά επενδυτικά προϊόντα, περιλαμβανομένων κρυπτονομισμάτων, ακινήτων, χρυσού και άλλων περιουσιακών στοιχείων. Η EPRS αναφέρει ότι μεταξύ των νεότερων πρακτικών περιλαμβάνεται η χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την κατασκευή ψευδών διαφημίσεων με υποτιθέμενη υποστήριξη από γνωστά πρόσωπα. Στις απάτες πλαστοπροσωπίας, οι δράστες μπορεί να εμφανίζονται ως εκπρόσωποι τραπεζών, αστυνομικών, τελωνειακών ή φορολογικών αρχών, επιχειρώντας να αποσπάσουν χρήματα, τραπεζικά στοιχεία ή άλλες προσωπικές πληροφορίες. Κέντρα απάτης με εκατοντάδες ή χιλιάδες εργαζομένους Η EPRS αναφέρεται επίσης στη λειτουργία οργανωμένων κέντρων διαδικτυακής απάτης, τα οποία χαρακτηρίζει ως μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις διεθνών εγκληματικών οργανώσεων με σημαντική τεχνολογική και υλικοτεχνική υποστήριξη. Τα κέντρα αυτά μπορεί να απασχολούν από εκατοντάδες έως αρκετές χιλιάδες άτομα. Σύμφωνα με το ενημερωτικό σημείωμα, πολλοί από τους εργαζομένους είναι οι ίδιοι θύματα καταναγκαστικής εργασίας και εμπορίας ανθρώπων. Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης εκτιμά ότι τουλάχιστον 300.000 άνθρωποι έχουν πέσει θύματα εμπορίας ανθρώπων για τον σκοπό αυτό στη Νοτιοανατολική Ασία. Το 2023, ο ΟΗΕ είχε αναφέρει τουλάχιστον 120.000 ανθρώπους στη Μιανμάρ και περίπου 100.000 στην Καμπότζη που εργάζονταν σε τέτοιες επιχειρήσεις διαδικτυακής απάτης. Οι νέοι ενήλικες ηλικίας 25 έως 39 ετών εμφανίζονται περισσότερο εκτεθειμένοι στη διαδικτυακή απάτη από άλλες ηλικιακές ομάδες, καθώς σχεδόν ένας στους τρεις στην ηλικιακή αυτή ομάδα έχει πέσει θύμα διαδικτυακής απάτης, έναντι 19% μεταξύ των ατόμων ηλικίας 55 ετών και άνω. Η EPRS σημειώνει ότι η διαφορά πιθανότατα συνδέεται με τη μεγαλύτερη έκθεση και χρήση του διαδικτύου από τους νεότερους. Τα μέτρα της ΕΕ Σύμφωνα με την EPRS, το υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των διαδικτυακών απατών περιλαμβάνει μέτρα για την κυβερνοασφάλεια, την αστυνομική συνεργασία, τα δικαιώματα των καταναλωτών και την προστασία των θυμάτων. Η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία της ΕΕ για την αντιμετώπιση απατών σε μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες, υποχρεώνοντας τις πλατφόρμες να παρέχουν στους χρήστες δυνατότητα αναφοράς περιεχομένου που συνδέεται με απάτες και να αντιδρούν σε καταγγελίες για ψεύτικα ηλεκτρονικά καταστήματα, παραπλανητικές καταχωρίσεις και χρηματοπιστωτικές απάτες. Η οδηγία NIS2 ενισχύει το πλαίσιο κυβερνοασφάλειας, ενώ ο Κανονισμός για τις Άμεσες Πληρωμές απαιτεί από τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών να προσφέρουν δωρεάν υπηρεσία επαλήθευσης του δικαιούχου μιας πληρωμής. Η Europol έχει επίσης αρμοδιότητα να στηρίζει τα κράτη μέλη σε έρευνες διασυνοριακής απάτης, περιλαμβανομένων οργανωμένων τηλεφωνικών και χρηματοπιστωτικών απατών. Πηγή: ΚΥΠΕ