Τουρκία: Σκληρή ρητορική για Αιγαίο και Κύπρο, διπλωματικό άνοιγμα σε Αίγυπτο
Η Κύπρος, το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκονται και σήμερα στο επίκεντρο του τουρκικού Τύπου, με διαφορετικές προσεγγίσεις: από τις απειλές για ανατροπή των συνόρων και νέα στρατιωτική επέμβαση στην Κύπρο έως την προβολή της διπλωματικής πρότασης της Άγκυρας προς την Αίγυπτο για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Παράλληλα, τουρκικά δημοσιεύματα προβάλλουν σήμερα έναν ευρύτερο σχεδιασμό στρατιωτικής παρουσίας εκτός συνόρων, με επίκεντρο τη Λιβύη και τη Σαουδική Αραβία. Στα δημοσιεύματα της 29ης Οκτωβρίου διακρίνονται τρεις διαφορετικές τάσεις: η ακραία πολεμική ρητορική της «Γενί Σαφάκ» για το Αιγαίο και την Κύπρο, η ευρεία προβολή της επίσημης πρότασης της Άγκυρας προς την Αίγυπτο και η ανάδειξη, από τη «Χουριέτ», μιας στρατηγικής στρατιωτικής επέκτασης στη Λιβύη και τη Μέση Ανατολή. Το κοινό στοιχείο είναι η προσπάθεια παρουσίασης της Τουρκίας ως δύναμης που επιδιώκει να επηρεάζει όχι μόνο τις θαλάσσιες οριοθετήσεις, αλλά και τους στρατιωτικούς και διπλωματικούς συσχετισμούς σε ολόκληρη την περιοχή. Κύπρος: Στρατιωτική παρουσία και ενεργειακή αντιπαράθεση Η στρατιωτική συνεργασία της Κυπριακής Δημοκρατίας με την Ελλάδα και η αξιοποίηση των ενεργειακών κοιτασμάτων προκαλούν αντιδράσεις σε τουρκικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία παρουσιάζουν τις εξελίξεις μέσα από το πρίσμα της ενίσχυσης της τουρκικής παρουσίας στο νησί και της αμφισβήτησης των ενεργειακών επιλογών της Λευκωσίας. Τουρκιγέ : «Η ελληνοκυπριακή διοίκηση θα κρατήσει τα ελληνικά F-16 στο νησί: αυτό που χαρακτηριζόταν προσωρινό έγινε μόνιμο». Η φιλοκυβερνητική εφημερίδα χαρακτηρίζει την ελληνική στρατιωτική παρουσία στην Κύπρο «προκλητικά βήματα» και υποστηρίζει ότι η κυπριακή κυβέρνηση άλλαξε στάση ως προς τον προσωρινό χαρακτήρα της. Αποδίδει στον Βασίλη Πάλμα δήλωση περί μόνιμης παρουσίας ελληνικών μαχητικών και πολεμικού πλοίου. Παράλληλα, το ίδιο κείμενο σημειώνει ότι η αναφερόμενη δήλωση Δένδια επιβεβαίωνε παρουσία στρατιωτικών μέσων, χωρίς ανακοίνωση απόφασης μόνιμης εγκατάστασης. Οντά Τιβί : «Βασίλης Πάλμας: Τα F-16 στη νότια Κύπρο είναι μόνιμα» Η αντιπολιτευόμενη ιστοσελίδα Οντά Τιβί, αποδίδει, επίσης, στον υπουργό Άμυνας της Κύπρου Βασίλη Πάλμα δήλωση ότι τα ελληνικά F-16 και ένα πολεμικό πλοίο έχουν εγκατασταθεί μόνιμα στην Κύπρο. Το δημοσίευμα συνδέει την εξέλιξη με την ελληνοκυπριακή στρατιωτική συνεργασία και τις σχεδιαζόμενες συμφωνίες με το Ισραήλ. Η εκτίμηση είναι ότι αναμένεται αντίστοιχη μονιμοποίηση της παρουσίας τουρκικών F-16 στα κατεχόμενα, παρουσιάζοντας ουσιαστικά μια πιθανή τουρκική στρατιωτική απάντηση. Γενί Ακίτ : «Οι Ελληνοκύπριοι ξανά στο προσκήνιο της Ανατολικής Μεσογείου! Σφοδρή τουρκοκυπριακή αντίδραση στη συμφωνία φυσικού αερίου» Η εθνικιστική εφημερίδα προβάλλει τις αντιδράσεις της τουρκοκυπριακής πλευράς στις συμφωνίες της Κυπριακής Δημοκρατίας με την ΕΝΙ για την αξιοποίηση του κοιτάσματος «Κρόνος». Αναπαράγει την κατηγορία ότι η Λευκωσία παρακάμπτει τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων στους φυσικούς πόρους, καθώς και την προειδοποίηση προς τις διεθνείς ενεργειακές εταιρείες. Χαμπέρ Γκλομπάλ : «Ο Παλαιστίνιος πρόεδρος Αμπάς θα επισκεφθεί την Κυπριακή Δημοκρατία» Το τουρκικό φιλοκυβερνητικό κανάλι αναφέρει την επίσκεψη του Μαχμούντ Αμπάς στη Λευκωσία και τις προγραμματισμένες συνομιλίες του με τον Νίκο Χριστοδουλίδη για τη Γάζα, τον ανθρωπιστικό διάδρομο «Αμάλθεια» και το Κυπριακό. Ελλάδα και Αιγαίο: Απειλές για αλλαγή συνόρων Η πιο ακραία παρέμβαση προέρχεται από τη «Γενί Σαφάκ», όπου η αντιπαράθεση με την Ελλάδα και το Ισραήλ παρουσιάζεται ως ενδεχόμενο γενικευμένης στρατιωτικής σύγκρουσης. Στον αντίποδα, άλλα δημοσιεύματα περιορίζονται στην υπεράσπιση των επίσημων τουρκικών θέσεων για τα χωρικά ύδατα και τις θαλάσσιες ζώνες. Γενί Σαφάκ : «Αν δεχθεί επίθεση τουρκικό πλοίο στο Αιγαίο, το τίμημα θα ζητηθεί στο Τελ Αβίβ και στην Αθήνα» Ο αρθρογράφος Ιμπραήμ Καραγκιούλ, γνωστός για τις ακραίες ανθελληνικές του θέσεις, προειδοποιεί ότι μια ενδεχόμενη ελληνοϊσραηλινή επίθεση εναντίον τουρκικού πολεμικού πλοίου θα προκαλούσε περιφερειακό πόλεμο, με αντίποινα όχι μόνο κατά του Ισραήλ αλλά και κατά της Ελλάδας. Υποστηρίζει ότι σε μια τέτοια σύγκρουση θα μπορούσε να αλλάξει μέσα σε μία εβδομάδα ο χάρτης των νησιών του Αιγαίου, να μεταβληθεί ο χάρτης της Δυτικής Θράκης και να υπάρξει νέα τουρκική «κατάκτηση» στην Κύπρο. Παράλληλα, ζητά καταστροφικά αντίποινα κατά του Ισραήλ και επικαλείται υποτιθέμενους σχεδιασμούς πυρηνικής επίθεσης εναντίον της Τουρκίας. Σοζτζού : «Τα λόγια περί 12 μιλίων αποδείχθηκαν ελληνικά ψεύδη» Η εφημερίδα αναπαράγει την αντίδραση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών για τη δημοσιογραφική παρουσίαση δηλώσεων του Χακάν Φιντάν σχετικά με τα 12 ναυτικά μίλια. Το υπουργείο υποστηρίζει ότι οι δηλώσεις του Φιντάν σε εκδήλωση δεξαμενής σκέψης στις Βρυξέλλες «διαστρεβλώθηκαν και αποκόπηκαν πλήρως από το πλαίσιό τους», ώστε η τουρκική πολιτική στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο να μετατραπεί σε αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης. Η ανακοίνωση επιμένει ότι «Δεν υπάρχει καμία αλλαγή στις θέσεις που υπερασπίζεται η Τουρκία με αποφασιστικότητα και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο σε όλες τις πλατφόρμες» και ότι «Όπως μέχρι σήμερα, έτσι και εφεξής θα προστατεύουμε χωρίς υποχωρήσεις τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά μας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο». Η εφημερίδα υιοθετεί στον τίτλο της την κατηγορία περί «ελληνικών ψευδών». Ανατολική Μεσόγειος: Η Αίγυπτος στο επίκεντρο της τουρκικής στρατηγικής Η πρόταση της Άγκυρας προς το Κάιρο για συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών κυριαρχεί σε μεγάλο αριθμό τουρκικών εφημερίδων. Κοινό στοιχείο των δημοσιευμάτων είναι η προβολή της θέσης του τουρκικού υπουργείου Άμυνας ότι η Αίγυπτος θα μπορούσε να αποκτήσει επιπλέον 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε σύγκριση με μια πιθανή συμφωνία με την Ελλάδα. Χουριέτ : «Έκκληση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας για την Ανατολική Μεσόγειο: Είμαστε έτοιμοι για συμφωνία και με την Αίγυπτο» Η εφημερίδα προβάλλει τη διπλωματική πρόταση της Άγκυρας ως συνέχεια των εξελίξεων γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Σαμπάχ : «Μπορούμε να συμφωνήσουμε με την Αίγυπτο» Η εφημερίδα μεταφέρει τη θέση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας για συμφωνία θαλάσσιων ζωνών με το Κάιρο. Γενί Σαφάκ : «Πρόταση της Τουρκίας προς την Αίγυπτο για τις θαλάσσιες ζώνες» Η εφημερίδα παρουσιάζει την τουρκολιβυκή συμφωνία ως προηγούμενο για μια αντίστοιχη συνεννόηση με την Αίγυπτο. Η προβολή του επιχειρήματος των επιπλέον 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων εντάσσεται στη λογική της ανάδειξης των δυνητικών ωφελειών για το Κάιρο. Η εφημερίδα χαρακτηρίζει την πρόταση ως αμοιβαία επωφελή. Μιλιέτ : «Έκκληση για θαλάσσια συμφωνία στην Αίγυπτο» Η εφημερίδα προβάλλει την ετοιμότητα της Τουρκίας να συμφωνήσει με την Αίγυπτο, παρουσιάζοντας την πρόταση ως πρωτοβουλία στην Ανατολική Μεσόγειο. Σοζτζού : «Δήλωση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας για την Ανατολική Μεσόγειο: Είμαστε έτοιμοι να υπογράψουμε συμφωνία και με την Αίγυπτο» Η εφημερίδα μεταφέρει την πρόταση προς το Κάιρο και την προειδοποίηση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας ότι «Θα προστατεύσουμε τα νόμιμα δικαιώματά μας στην Ανατολική Μεσόγειο». Ακσάμ : «Μετά τη Λιβύη, έκκληση συνεργασίας στην Αίγυπτο για την Ανατολική Μεσόγειο» Η εφημερίδα παρουσιάζει την προσέγγιση της Αιγύπτου ως επόμενο βήμα μετά το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Στο ίδιο δημοσίευμα υπάρχει και δεύτερη, διακριτή αναφορά στις ελληνοτουρκικές σχέσεις: Ακσάμ : «Έρχεται Έλληνας διοικητής» Η εφημερίδα μεταφέρει την ανακοίνωση ότι ο διοικητής της ελληνικής Τακτικής Αεροπορίας θα επισκεφθεί, με αντιπροσωπεία, το Εσκίσεχιρ στις 3–5 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Νεφές : «Υπουργείο Εθνικής Άμυνας: Είμαστε έτοιμοι να συμφωνήσουμε με την Αίγυπτο» Η εφημερίδα καταγράφει την τουρκική πρόταση για οριοθέτηση. Καράρ : «Είμαστε έτοιμοι για συμφωνία με την Αίγυπτο» Το δημοσίευμα περιορίζεται στην αναφορά της θέσης του υπουργείου Άμυνας. Τουρκιγέ : «Μετά τη Λιβύη, η Αίγυπτος! Η κίνηση της Τουρκίας για 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα άφησε εμβρόντητο τον Έλληνα υπουργό» Η εφημερίδα παρουσιάζει τις δηλώσεις Γεραπετρίτη ως αντίδραση σε τουρκική διπλωματική πρωτοβουλία που προκάλεσε «δυσφορία» στην Αθήνα Στο δημοσίευμα αποδίδονται η ελληνική προσήλωση στο διεθνές δίκαιο, η απόρριψη της λογικής πλειοδοσίας για τις θαλάσσιες ζώνες και η αναφορά στη στρατηγική σχέση Ελλάδας–Αιγύπτου. Τουρκιγέ : «Μπορούμε να συμφωνήσουμε με την Αίγυπτο» Υπότιτλος: «Μήνυμα με F-16 από την Άγκυρα στη Μεσόγειο» Η εφημερίδα, σε δημοσίευμα της Γεσίμ Ερασλάν, συνδυάζει τη διπλωματική πρόταση προς την Αίγυπτο με την προβολή της τουρκικής αεροπορικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Παρουσιάζει την προσέγγιση του Καίρου ως κίνηση που μπορεί να μεταβάλει τις περιφερειακές ισορροπίες. Ντέιλι Σαμπάχ : «Η Άγκυρα έτοιμη να υπογράψει θαλάσσια συμφωνία με το Κάιρο, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας» Η αγγλόφωνη εφημερίδα μεταφέρει τη δήλωση για συμφωνία οριοθέτησης με την Αίγυπτο. Χουριέτ Ντέιλι Νιουζ : «Η Τουρκία δηλώνει έτοιμη να υπογράψει συμφωνία θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο» Η εφημερίδα προβάλλει το επιχείρημα του τουρκικού υπουργείου Άμυνας ότι το Κάιρο θα μπορούσε να αποκτήσει περισσότερα από 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα επιπλέον θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε σύγκριση με μια πιθανή συμφωνία με την Ελλάδα. Τουρκγκιούν : «Υπουργείο Εθνικής Άμυνας: Είμαστε έτοιμοι για συμφωνία και με την Αίγυπτο» Η εφημερίδα μεταφέρει την επίσημη τουρκική θέση. Μιλάτ : «Μήνυμα του υπουργείου Εθνικής Άμυνας προς την Αίγυπτο σχετικά με τη συμφωνία της Λιβύης: Είμαστε έτοιμοι για συμφωνία» Η εφημερίδα προβάλλει την πρόταση ως συνέχεια της τουρκολιβυκής συμφωνίας και επαναλαμβάνει τον ισχυρισμό περί επιπλέον 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων για την Αίγυπτο. Μιλάτ : «Ιστορική πρόταση στην Αίγυπτο» Η εφημερίδα χαρακτηρίζει την τουρκική πρωτοβουλία «ιστορική», αποδίδοντάς της ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα. Γενί Μπιρλίκ : «Δήλωση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας για τις θαλάσσιες ζώνες: Είμαστε έτοιμοι να υπογράψουμε συμφωνία με την Αίγυπτο» Η εφημερίδα μεταφέρει τη θετική αποτίμηση του υπουργείου Άμυνας για την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης και τη δήλωση ετοιμότητας για ανάλογη συμφωνία με την Αίγυπτο. Μιλί Γκαζετέ : «Είμαστε έτοιμοι να υπογράψουμε συμφωνία με την Αίγυπτο» Η εφημερίδα φιλοξενεί την ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας. Αϊντινλίκ : «Υπουργείο Εθνικής Άμυνας: Είμαστε έτοιμοι να υπογράψουμε συμφωνία με την Αίγυπτο» Η εφημερίδα καταγράφει την πρόταση της Άγκυρας προς το Κάιρο. Ντιριλίς Ποστασί : «Ιστορική πρόταση της Τουρκίας προς την Αίγυπτο» Η εφημερίδα προβάλλει την πρωτοβουλία ως «ιστορική», προσδίδοντάς της ιδιαίτερη διπλωματική σημασία. Ντιριλίς Ποστασί : «Υπουργείο Εθνικής Άμυνας: Είμαστε έτοιμοι να υπογράψουμε συμφωνία θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο» Μεταφέρει την επίσημη θέση του υπουργείου Άμυνας, χωρίς πρόσθετο αυτοτελές σχόλιο. Λιβύη και Σαουδική Αραβία: Η νέα στρατιωτική στρατηγική της Τουρκίας Πέρα από τις θαλάσσιες ζώνες, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση της «Χουριέτ» για τον ανασχεδιασμό της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στο εξωτερικό. Η Λιβύη, η Συμμαχία της Μέκκας και το ενδεχόμενο εγκατάστασης τουρκικής στρατιωτικής βάσης στη Σαουδική Αραβία παρουσιάζονται ως διαφορετικές εκφάνσεις μιας ενιαίας στρατηγικής διεύρυνσης της τουρκικής ισχύος. Χουριέτ : «Νέα εποχή στις Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις: Ενιαίος στρατός στη Λιβύη, τουρκική βάση στη Σαουδική Αραβία» Η αρθρογράφος Χαντέ Φιράτ υποστηρίζει ότι οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις εισέρχονται σε μια τρίτη στρατηγική περίοδο, μετά τον Ψυχρό Πόλεμο και τη μακρά περίοδο αντιμετώπισης της τρομοκρατίας. Η νέα αντίληψη προβλέπει προετοιμασία για ενδεχόμενη σύγκρουση μεγάλης κλίμακας και επέκταση της στρατιωτικής παρουσίας της Τουρκίας στο εξωτερικό. Η αρθρογράφος διευκρινίζει ότι αυτή η προετοιμασία δεν σημαίνει πως η Τουρκία σχεδιάζει να εισέλθει σε πόλεμο. Σημαίνει, ωστόσο, ότι η Άγκυρα προσαρμόζει τις ένοπλες δυνάμεις της σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξανόμενου ανταγωνισμού και περιφερειακών συγκρούσεων. Πρώτα ενιαίος στρατός στη Λιβύη, μετά πολιτική συμφωνία Σύμφωνα με τις πληροφορίες της Χαντέ Φιράτ, η Άγκυρα επιδιώκει να ενοποιήσει τις αντίπαλες στρατιωτικές δομές της Λιβύης, πριν προχωρήσει σε πολιτική διευθέτηση. Η αρθρογράφος αναφέρει ότι, σε συνάντηση εκπροσώπων των δύο πλευρών στην Άγκυρα στις 23 Οκτωβρίου, εξετάστηκαν νέες φόρμουλες κοινής στρατιωτικής διοίκησης. Κατά το δημοσίευμα, το σχέδιο περιλαμβάνει δύο στάδια: πρώτα τη δημιουργία ενός ενιαίου στρατού και στη συνέχεια την πολιτική συμφωνία. Ως πιθανό σενάριο που συζητείται παρουσιάζει την παραμονή του Αμπντουλχαμίντ Ντμπεϊμπά στην πρωθυπουργία και την ανάληψη της αρχηγίας του Γενικού Επιτελείου από τον Χαλίφα Χαφτάρ. Η Φιράτ εκτιμά ότι η στρατιωτική ενοποίηση μπορεί να προχωρήσει ταχύτερα από την πολιτική συνεννόηση. Πρόταση για τουρκική στρατιωτική βάση στη Σαουδική Αραβία Η αρθρογράφος αποκαλύπτει επίσης ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες της, η Σαουδική Αραβία πρότεινε στην Τουρκία την εγκατάσταση στρατιωτικής βάσης στο έδαφός της, με πρότυπο την τουρκική στρατιωτική παρουσία στο Κατάρ. Στόχοι μιας τέτοιας εγκατάστασης θα ήταν η ενίσχυση της αποτροπής, η εκπαίδευση του σαουδαραβικού στρατού και η ανάπτυξη κοινών αμυντικών δυνατοτήτων. Η υλοποίηση, ωστόσο, συνδέεται με την ολοκλήρωση των απαιτούμενων κοινοβουλευτικών διαδικασιών στην Τουρκία. Η Συμμαχία της Μέκκας και οι αμερικανικοί σχεδιασμοί Για τη Συμμαχία της Μέκκας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν, η Φιράτ επισημαίνει ότι η Τουρκία δεν προτίθεται να συμμετάσχει σε επιχειρήσεις εναντίον των Χούθι στο πλαίσιο της συμμαχίας, ενώ, όταν χρειάζεται, διατηρεί διαύλους παρασκηνιακής επικοινωνίας μαζί τους. Παράλληλα, εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τη νέα συμμαχία ως πιθανό μηχανισμό περιφερειακής εξισορρόπησης, ο οποίος θα μπορούσε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να περιορίσουν μέρος του άμεσου στρατιωτικού τους βάρους στη Μέση Ανατολή κατά την περίοδο 2027–2028. Η κεντρική εκτίμηση της Φιράτ είναι ότι η Τουρκία δεν περιορίζεται πλέον στην προστασία των συνόρων της, αλλά επιδιώκει να χρησιμοποιήσει τη στρατιωτική της παρουσία σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές ως μέσο αποτροπής και διπλωματικής επιρροής.