Κομισιόν: Προτείνει εξ αποστάσεως συμμετοχή σε ποινικές δίκες
Τη δημιουργία νέου ευρωπαϊκού εργαλείου που θα επιτρέπει σε υπόπτους, κατηγορούμενους και θύματα να συμμετέχουν εξ αποστάσεως σε ποινικές δικαστικές διαδικασίες από άλλο κράτος μέλος προβλέπει πρόταση της Κομισιόν για αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Εντολής Έρευνας. Σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS) που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα, η πρόταση αφορά την αναδιατύπωση της Οδηγίας για την Ευρωπαϊκή Εντολή Έρευνας, με στόχο τη βελτίωση της διασυνοριακής συλλογής αποδεικτικών στοιχείων σε ποινικές υποθέσεις. Μεταξύ άλλων, προβλέπει σαφέστερους κανόνες για τη διασυνοριακή παρακολούθηση, τη χρήση τεχνικών μέσων καταγραφής, την περαιτέρω χρήση αποδεικτικών στοιχείων και την επικαιροποίηση του σχετικού εντύπου. Η σημαντικότερη νέα πρόβλεψη, σύμφωνα με την EPRS, είναι η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Εντολής Εξ Αποστάσεως Συμμετοχής, η οποία θα αποτελέσει νέο εργαλείο αμοιβαίας αναγνώρισης μεταξύ των κρατών μελών. Η εντολή θα μπορεί να χρησιμοποιείται ώστε ύποπτος, κατηγορούμενος ή θύμα που αποτελεί διάδικο σε ποινική διαδικασία να συμμετέχει μέσω τηλεδιάσκεψης ή άλλης τεχνολογίας εξ αποστάσεως σε μία ή περισσότερες δικαστικές ακροάσεις από διαφορετικό κράτος μέλος. Η πρόταση καθορίζει επίσης διαδικασίες συναίνεσης, λόγους άρνησης εκτέλεσης, δικονομικά δικαιώματα και ένδικα μέσα. Η EPRS επισημαίνει ότι η υφιστάμενη Ευρωπαϊκή Εντολή Έρευνας μπορεί ήδη να χρησιμοποιείται για την εξέταση μαρτύρων, εμπειρογνωμόνων, υπόπτων ή κατηγορουμένων μέσω τηλεδιάσκεψης όταν ο στόχος είναι η συλλογή αποδεικτικών στοιχείων. Ωστόσο, η σημερινή οδηγία δεν προβλέπει ειδικό πλαίσιο για την εξ αποστάσεως συμμετοχή ενός διαδίκου στην κύρια ποινική δίκη. Η EPRS καταγράφει ότι τα κράτη μέλη ακολουθούν διαφορετικές πρακτικές ως προς τη χρήση της Ευρωπαϊκής Εντολής Έρευνας για αυτόν τον σκοπό. Με την πρόταση της Κομισιόν, η Ευρωπαϊκή Εντολή Έρευνας θα συνεχίσει να χρησιμοποιείται για τηλεδιασκέψεις που αποσκοπούν στη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων, ενώ η νέα Ευρωπαϊκή Εντολή Εξ Αποστάσεως Συμμετοχής θα αφορά τη συμμετοχή σε δικαστικές ακροάσεις τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια της δίκης. Η πρόταση επιχειρεί επίσης να αντιμετωπίσει τις διαφορετικές πρακτικές των κρατών μελών στη διασυνοριακή παρακολούθηση προσώπων και αντικειμένων για τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων. Σύμφωνα με την EPRS, η αξιολόγηση της εφαρμογής της σημερινής Οδηγίας είχε χαρακτηρίσει τη διασυνοριακή παρακολούθηση ως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στη διεθνή δικαστική συνεργασία, καθώς ορισμένα κράτη τη θεωρούν μορφή αστυνομικής συνεργασίας και άλλα δικαστικό ερευνητικό μέτρο. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι αξιωματικοί επιβολής του νόμου ενός κράτους μέλους θα μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να συνεχίζουν την παρακολούθηση προσώπου ή αντικειμένου σε άλλο κράτος μέλος για τη συλλογή αποδείξεων. Δεν θα μπορούν, ωστόσο, να ασκούν εξαναγκαστικές εξουσίες ούτε να εισέρχονται σε ιδιωτικούς χώρους στο άλλο κράτος. Σε επείγουσες περιπτώσεις, η πρόταση επιτρέπει τη συνέχιση της παρακολούθησης και μετά τη διέλευση των συνόρων ακόμη και αν δεν έχει προηγηθεί η έκδοση Ευρωπαϊκής Εντολής Έρευνας. Η αρμόδια αρχή του άλλου κράτους πρέπει να ενημερωθεί αμέσως και η εντολή πρέπει να εκδοθεί και να διαβιβαστεί το αργότερο εντός 48 ωρών από τη διέλευση των συνόρων. Αύξηση των υποθέσεων που αφορούν Ευρωπαϊκές Εντολές Έρευνας Τα διαθέσιμα στοιχεία της Eurojust δείχνουν αύξηση στη χρήση της Ευρωπαϊκής Εντολής Έρευνας. Οι νέες υποθέσεις στις οποίες συμμετείχε η Eurojust αυξήθηκαν από 1.757 το 2020 σε 2.751 το 2025, ενώ σημαντική αύξηση καταγράφηκε και στις υποθέσεις που μεταφέρονταν από προηγούμενα έτη. Η EPRS σημειώνει ότι δεν υπάρχουν πλήρη στατιστικά δεδομένα για όλες τις Ευρωπαϊκές Εντολές Έρευνας, καθώς τα κράτη μέλη σήμερα δεν υποχρεούνται να παρέχουν τέτοιες πληροφορίες στην Κομισιόν. Η νέα πρόταση προβλέπει υποχρέωση συλλογής στοιχείων τόσο για τις Ευρωπαϊκές Εντολές Έρευνας όσο και για τις νέες Ευρωπαϊκές Εντολές Εξ Αποστάσεως Συμμετοχής. Πηγή: ΚΥΠΕ