Αύριο μία ώρα πίσω. Κι αν γυρίζαμε σαράντα χρόνια;
Η επιστροφή στη χειμερινή ώρα στην Κύπρο, μια σχολική ανάμνηση από τον Κύκκο Γ΄ και η ιστορία μιας συνήθειας που γεννήθηκε για να αξιοποιεί το φως. Αύριο, Κυριακή 25 Οκτωβρίου, στις τέσσερις τα ξημερώματα, τα ρολόγια στην Κύπρο θα δείξουν ξανά τρεις. Η θερινή ώρα τελειώνει και επιστρέφουμε στη χειμερινή. Μία ώρα επαναλαμβάνεται στο καντράν, οι πρωινές υποχρεώσεις απομακρύνονται για λίγο και η συνηθισμένη υπόσχεση ακούγεται ξανά: θα κοιμηθούμε περισσότερο. Σε μια ομάδα αποφοίτων των σχολείων Κύκκου, όμως, η αλλαγή της ώρας συνοδεύεται από μια πιο φιλόδοξη πρόταση. Γιατί να αρκεστούμε στη μία ώρα; Γιατί να μη γυρίσουμε σαράντα χρόνια πίσω; Η ανάρτηση της Despo Seraphim Yiassoumi δίνει σε αυτό το αστείο συγκεκριμένο προορισμό. Γυμνασιακά χρόνια στον Κύκκο Γ΄. Τα σκαλιά του κλειστού γηπέδου μπάσκετ. Και το δίλημμα: να μπει στην τάξη ή να περάσει από την υπόγεια διάβαση για μια τυρόπιτα από τον Παπαφιλίππου; Εκεί όπου η επίσημη ανακοίνωση μιλά για μετακίνηση των δεικτών, η μνήμη μετακινεί έναν άνθρωπο ολόκληρο. Τον ξαναβάζει στο σχολείο, του επιστρέφει τη διαδρομή και του θυμίζει πόσο μεγάλη υπόθεση μπορούσε να είναι μια μικρή μαθητική απόφαση. Η ιδέα να πειράζουμε τα ρολόγια έχει και αυτή το παρελθόν της. Το 1907, ο Βρετανός William Willett υποστήριξε στο φυλλάδιο «The Waste of Daylight» ότι η μετακίνηση της ώρας θα επέτρεπε καλύτερη αξιοποίηση του καλοκαιρινού φωτός. Οι εργαζόμενοι θα ξεκινούσαν νωρίτερα τις δραστηριότητές τους και θα είχαν περισσότερο φωτεινό χρόνο στη διάθεσή τους το βράδυ. Η πρόταση συνάντησε αντιδράσεις. Το 1916, όμως, εν μέσω Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και αφού είχε προηγηθεί η Γερμανία, η Βρετανία υιοθέτησε την αλλαγή ως μέτρο εξοικονόμησης καυσίμων και ενίσχυσης της παραγωγικότητας. Η ανάγκη του πολέμου έδωσε πολιτική δύναμη σε μια ιδέα που προηγουμένως δεν είχε εξασφαλίσει κοινοβουλευτική αποδοχή. Ο ήλιος, βεβαίως, δεν άλλαξε πρόγραμμα. Οι άνθρωποι άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο οργάνωναν τη μέρα τους γύρω από αυτόν. Η θερινή ώρα μεταφέρει μία ώρα φωτός προς το απόγευμα, σύμφωνα με την ένδειξη του ρολογιού. Η επιστροφή στην κανονική, τη λεγόμενη χειμερινή ώρα, αντιστρέφει αυτή τη μετατόπιση. Στην Ευρώπη, η εφαρμογή του μέτρου πέρασε από διαφορετικές εθνικές επιλογές. Οι πόλεμοι και αργότερα η ενεργειακή κρίση της δεκαετίας του 1970 ενίσχυσαν το ενδιαφέρον για την αξιοποίηση του φυσικού φωτός. Οι διαφορετικές ημερομηνίες αλλαγής, ωστόσο, δημιουργούσαν προβλήματα στις μεταφορές και στις επικοινωνίες. Από το 1980 άρχισε η κοινοτική εναρμόνιση και από το 1996 καθιερώθηκε κοινός τερματισμός της θερινής ώρας την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου. Έτσι φτάνουμε στη σημερινή, σχεδόν αυτόματη τελετουργία. Κάποτε γυρίζαμε τους δείκτες με το χέρι. Σήμερα πολλές συσκευές διορθώνουν μόνες τους την ώρα. Εμείς το διαπιστώνουμε το πρωί, κοιτάζοντας ένα κινητό που έχει ήδη προσαρμοστεί και κάποιο ρολόι που εξακολουθεί να ζει στο χθεσινό ωράριο. Αυτό το μικρό μπέρδεμα προσφέρει κάθε φθινόπωρο μια σπάνια εικόνα: για λίγο, μπορούμε να πιστέψουμε ότι ο χρόνος επιστρέφει. Από εκεί αντλεί τη δύναμή της και η ευχή για σαράντα χρόνια πίσω. Δεν χρειάζεται να υποστηρίξει κανείς ότι ολόκληρη η δεκαετία του 1980 ήταν καλύτερη. Η Κύπρος είχε τις πληγές και τις δυσκολίες της. Άλλο η ιστορική αποτίμηση μιας εποχής και άλλο η επιθυμία να βρεθείς για λίγο ανάμεσα στους ανθρώπους της δικής σου νεότητας. Μπορεί να σου λείπει ένας συμμαθητής, ένα οικογενειακό τραπέζι, μια φωνή που δεν ακούγεται πια. Ή εκείνη η ηλικία κατά την οποία η επόμενη δεκαετία φαινόταν τόσο μακρινή, ώστε δεν υπήρχε λόγος να τη σκεφτείς. Αύριο θα κερδίσουμε μία ώρα στο ωράριό μας. Σαράντα χρόνια δεν επιστρέφονται. Μπορούμε, όμως, να τηλεφωνήσουμε σε εκείνον που καθόταν δίπλα μας στην τάξη, να βρούμε μια παλιά φωτογραφία και να σημειώσουμε τα ονόματα όσο ακόμη τα θυμόμαστε. Τα ρολόγια θα γυρίσουν μόνα τους. Για να ξανασυναντηθούμε, χρειάζεται να κάνουμε εμείς την κίνηση. Πηγές: Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, ανακοίνωση 22 Οκτωβρίου 2026 / Βουλή των Λόρδων, Clock changes: is it time for change?, 2020 / Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Summertime / Ανάρτηση Despo Seraphim Yiassoumi σε ομάδα αποφοίτων σχολείων Κύκκου.