Αβέρωφ και ΔΗΣΥ: Οι παρωπίδες δεν εξασφαλίζουν κοινή πορεία
Αν ο Αβέρωφ Νεοφύτου ήταν άλογο κούρσας, κάποιοι στην Πινδάρου θα σκέφτονταν να του φορέσουν παρωπίδες, ελπίζοντας ότι θα ακολουθήσει την κομματική διαδρομή. Μόνο που οι παρωπίδες περιορίζουν το βλέμμα· δεν καθορίζουν την κατεύθυνση. Στην πολιτική, ένας ισχυρός διεκδικητής δεσμεύεται από τη συλλογική πορεία όταν αποδέχεται εκ των προτέρων και το αποτέλεσμα που δεν τον ευνοεί. Η σειρά των κινήσεων του Αβέρωφ εξηγεί γιατί προέκυψε η ανησυχία. Στις 27 Σεπτεμβρίου εξήγγειλε την υποψηφιότητά του για την Προεδρία της Δημοκρατίας και στις 21 Οκτωβρίου ανακοίνωσε ότι θα ζητήσει την εμπιστοσύνη των μελών του ΔΗΣΥ. Πρώτα προσδιόρισε τον προορισμό και ακολούθως τη διεκδίκηση της κομματικής εντολής. Η αλληλουχία επιτρέπει την εκτίμηση ότι επιχείρησε να δώσει στην υποψηφιότητά του αυτοτελή πολιτική υπόσταση. Δεν αποδεικνύει ότι θα παρακάμψει την ετυμηγορία της βάσης. Γεννά όμως ένα συγκεκριμένο ερώτημα για τη σχέση ανάμεσα στην προσωπική του απόφαση να διεκδικήσει την Προεδρία και στη συλλογική απόφαση για το ποιος θα εκπροσωπήσει την παράταξη. Το μεγάλο διακύβευμα βρίσκεται στην περίπτωση που ο Αβέρωφ δεν εξασφαλίσει το χρίσμα: θα στηρίξει τον νικητή ή θα επιλέξει να συνεχίσει ως ανεξάρτητος; Αν συνέβαινε το δεύτερο, ο ΔΗΣΥ θα καλούνταν να αντιμετωπίσει στις προεδρικές τον πρώην πρόεδρό του, με ανταγωνιστικές διεκδικήσεις στον ίδιο πολιτικό χώρο. Η εσωκομματική επιλογή θα είχε αναδείξει εκπρόσωπο χωρίς να έχει εξασφαλίσει κοινή εκλογική πορεία. Το ενδεχόμενο έχει ήδη τεθεί δημόσια. Στις 5 Οκτωβρίου, στο «Πρωτοσέλιδο», ο Γιώργος Παμπορίδης προειδοποίησε ότι μια ανεξάρτητη κάθοδος του Αβέρωφ θα ήταν καταστροφική για τον Συναγερμό, συνδέοντάς την με τον κίνδυνο νέας αποτυχίας εισόδου στον δεύτερο γύρο. Υπάρχει, ωστόσο, νεότερο δεδομένο που πρέπει να αναγνωριστεί. Η Αννίτα Δημητρίου δήλωσε ότι οι δύο διεκδικητές έχουν δεσμευτεί να στηρίξουν όποιον εξασφαλίσει το χρίσμα. Η σχετική δήλωση καταγράφεται στον «Εθνικό Κήρυκα» στις 22 Οκτωβρίου. Συνεπώς, δεν δικαιολογείται να παρουσιάζεται η ανεξάρτητη κάθοδος ως ήδη αποφασισμένη ή να παραμερίζεται η ανακοινωμένη συμφωνία. Ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται το επόμενο βήμα: η δέσμευση να διατυπωθεί δημόσια, προσωπικά και χωρίς περιθώριο διαφορετικών ερμηνειών από τους ίδιους τους δύο υποψηφίους. Να δηλώσουν ότι θα αποδεχθούν το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας που διεξάγεται σύμφωνα με τους συμφωνημένους κανόνες, θα στηρίξουν τον νικητή και, εάν χάσουν, δεν θα κατέλθουν ως ανεξάρτητοι στις προεδρικές του 2028. Η απαίτηση αφορά εξίσου τον Αβέρωφ και τον Παμπορίδη. Ο πρώτος διαθέτει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος ως πρώην πρόεδρος του κόμματος. Ο δεύτερος, έχοντας επισημάνει τον κίνδυνο της διάσπασης, οφείλει να αναλάβει την ίδια σαφή υποχρέωση. Οι κανόνες αποκτούν αξιοπιστία όταν ισχύουν ανεξαρτήτως ονόματος. Η ιστορική μνήμη προσφέρει ένα χρήσιμο προηγούμενο. Το 2003, ο Γλαύκος Κληρίδης διεκδίκησε την επανεκλογή του με τη στήριξη του ΔΗΣΥ, ενώ ο Αλέκος Μαρκίδης κατήλθε ως ανεξάρτητος. Ο Κληρίδης συγκέντρωσε 38,80%, ο Μαρκίδης 6,62% και ο Τάσσος Παπαδόπουλος εξελέγη από τον πρώτο γύρο με 51,51%. Τα ποσοστά δεν αποδεικνύουν ότι χωρίς την υποψηφιότητα Μαρκίδη θα κέρδιζε ο Κληρίδης. Οι ψηφοφόροι δεν μεταφέρονται μηχανικά από έναν υποψήφιο σε άλλον. Το προηγούμενο υπενθυμίζει, όμως, ότι η κοινή πολιτική διαδρομή δεν εξασφαλίζει κοινή εκλογική κατάληξη. Σήμερα η εσωκομματική διαδικασία και η συμφωνία αλληλοϋποστήριξης προσφέρουν διαφορετικές προϋποθέσεις. Η αξία τους θα φανεί στην εφαρμογή. Η ιστορία μοιάζει να επαναλαμβάνεται όταν θυμόμαστε τα πρόσωπα, αλλά αφήνουμε ανεξέταστο το μάθημα. Η δέσμευση αποκλεισμού μιας ανεξάρτητης καθόδου αποτελεί εθελοντική πολιτική υποχρέωση εκείνου που ζητά να επιλεγεί μέσα από μια κοινή διαδικασία. Όποιος δεν επιθυμεί να την αναλάβει, δικαιούται να το πει πριν ζητήσει την ψήφο των μελών. Εκείνοι θα γνωρίζουν τότε ακριβώς τι αποφασίζουν. Το ζήτημα υπερβαίνει τον Συναγερμό. Στις προεδρικές του 2028, κάθε ψηφοφόρος, ανεξαρτήτως πολιτικής παράταξης, θα κληθεί να αξιολογήσει πρόσωπα που ζητούν εξουσία στη βάση υποσχέσεων. Η στάση τους απέναντι σε μια σαφή προηγούμενη δέσμευση θα αποτελεί χρήσιμο τεκμήριο αξιοπιστίας. Η λέξη «δεσμεύομαι», άλλωστε, δεν ακούγεται σε ιστορικό κενό. Στις 12 Φεβρουαρίου 2013, ο Νίκος Αναστασιάδης δεσμευόταν κατηγορηματικά ότι δεν θα υπέγραφε μνημόνιο με πρόνοια για κούρεμα καταθέσεων. Λίγους μήνες αργότερα αναγνώριζε την υπαναχώρηση, επικαλούμενος τον κίνδυνο άτακτης χρεοκοπίας. Οι περιστάσεις εκείνης της οικονομικής κρίσης διαφέρουν ουσιωδώς από μια εσωκομματική αναμέτρηση. Η υπενθύμιση αφορά την αξιολόγηση του πολιτικού λόγου: μια κατηγορηματική διαβεβαίωση πρέπει να εξετάζεται μαζί με τις προϋποθέσεις της, τη δυνατότητα τήρησής της και τις πράξεις που ακολουθούν. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η απόφαση να μη διεκδικήσει κάποιος την Προεδρία ως ανεξάρτητος βρίσκεται στη δική του ευθύνη. Γι’ αυτό, κύριοι Νεοφύτου και Παμπορίδη, δεσμευθείτε δημόσια και οι δύο ότι, αν δεν εξασφαλίσετε το χρίσμα, δεν θα κατέλθετε ανεξάρτητοι. Ώστε κάθε πολίτης, ανεξαρτήτως πολιτικής παράταξης, να έχει το 2028 ένα σαφές μέτρο σύγκρισης ανάμεσα στον λόγο και στην πράξη σας. Να αξιολογήσει τη συνέπειά σας και να πράξει αναλόγως στην κάλπη. Η Κύπρος έχει ήδη εμπειρία από τη λέξη «δεσμεύομαι». Με ποια συνέπεια θα της ζητήσετε να την εμπιστευθεί ξανά; Πηγές: Υπουργείο Εσωτερικών, αποτελέσματα προεδρικών εκλογών 2003 / Πολυγνώση, «Προεδρικές εκλογές» / «Η Καθημερινή», 21.10.2026 / SigmaLive, 5.10.2026 και 12.2.2013 / «Εθνικός Κήρυκας», 22.10.2026 / Cyprus Mail, 13.7.2013. Ο Κρίστοφερ Σταύρου Πιτσιλλίδης είναι ιστοριοδίφης και ερευνητής της συλλογικής μνήμης. Αναζητεί στα τεκμήρια του παρελθόντος τις συνδέσεις που βοηθούν να κατανοήσουμε το παρόν.