Προαιρετικό Ολοήμερο Σχολείο: «Ὁλημερὶς τὸ χτίζανε, τὸ βράδυ ἐγκρεμιζόταν»
Κι οι πρωτομάστορες; «Ψάξε, ψάξε και δεν θα τους βρεις»! Πριν από περίπου δύο χρόνια, σε άρθρο μου με τίτλο «Προαιρετικά Ολοήμερα Σχολεία: Σαντανομένος ο ερχόμενος…» , είχα αναδείξει τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετώπιζε και αντιμετωπίζει ακόμα ο θεσμός των Προαιρετικών Ολοήμερων Σχολείων (ΠΟΣ). Τότε, η ΠΟΕΔ προειδοποιούσε για την καθυστερημένη στελέχωση, τις διοικητικές ασάφειες, την απουσία ουσιαστικού προγραμματισμού και τις προβληματικές εργασιακές συνθήκες. Ζητούσε λύσεις, διάλογο και έγκαιρες αποφάσεις. Φωνή βοώντος εν τη ερήμω! Σήμερα, ενάμιση μήνα μετά την έναρξη της σχολικής χρονιάς, τα προβλήματα όχι μόνο παραμένουν, αλλά προσλαμβάνουν πλέον διαστάσεις που εκθέτουν ανεπανόρθωτα το Υπουργείο Παιδείας (ΥΠΑΝ). Το ΠΟΣ της Τόχνης ανέστειλε τη λειτουργία του, αφήνοντας 25 οικογένειες κυριολεκτικά στον αέρα. Παράλληλα, η Παγκύπρια Συνομοσπονδία Γονέων Δημοτικής Εκπαίδευσης, καταγγέλει και αυτή το θέμα της υποστελέχωσης, το οποίο αποτελεί παγκύπριο πρόβλημα. Κι όμως, στα ψηλά δώματα του ΥΠΑΝ φαίνεται πως εξακολουθούν να παίζουν το γνωστό «κρυφτούλι με τις ευθύνες!» Όταν όλα λειτουργούν, οι επιτυχίες πιστώνονται στην πολιτική ηγεσία και στους ανώτερους διοικητικούς προϊσταμένους. Όταν, όμως, το οικοδόμημα «σούζεται» ή/και καταρρέει, αναζητείται ο κατάλληλος αποδιοπομπαίος τράγος, συχνά κάποιος από τα χαμηλότερα διοικητικά επίπεδα, από αυτούς που καλούνται να εφαρμόσουν αποφάσεις που δεν έλαβαν. Φυσικά το έργο το έχουμε ξαναδεί. Και το πιο ανησυχητικό είναι πως δεν περιορίζεται πλέον στην αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων. Μπορεί να έχουμε και θύματα, που πληρώνουν προσωπικά το τίμημα των αποτυχιών άλλων. «Αντί να τρίζει η άμαξα, τρίζουμε τον αμαξιλάτη». Τότε, ήταν ο λειτουργός του «διπλανού γραφείου» που «πλήρωσε τη νύφη» ενώ σήμερα, ήταν η αρμόδια για τα ΠΟΣ, Επιθεωρήτρια Δημοτικής Εκπαίδευσης. Δυστυχώς βρέθηκε εκτεθειμένη ενώπιον των τηλεοπτικών φακών, σε μια δημόσια διαδικασία που, κατά την άποψή μου, προσέλαβε χαρακτηριστικά εξευτελισμού της συναδέλφου. Δύο διαφορετικές περιπτώσεις, το ίδιο μοτίβο: ο ένας πλήρωσε με αθόρυβο διωγμό για τη «βέλτιστη λειτουργία της υπηρεσίας», η άλλη με δημόσια ταπείνωση και διασυρμό. Και οι δύο, ως εκτελεστικά όργανα, βρέθηκαν να σηκώνουν το βάρος αποφάσεων που λαμβάνονται στους πιο πάνω ορόφους του ΥΠΑΝ. Αλήθεια, ποιος αποφασίζει την πολιτική στελέχωσης; Ποιος καθορίζει τις συμβάσεις των 15 ή/και των 20 ή/και των 29 διδακτικών περιόδων; Ποιος έχει την ευθύνη του συνολικού σχεδιασμού; Η ίδια η Επιθεωρήτρια ανέφερε ότι ο αριθμός των θέσεων ανά κατηγορία σύμβασης καθορίζεται με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Συνεπώς, πόσο δίκαιο είναι να καλείται ένα εκτελεστικό στέλεχος να απολογηθεί για τις συνέπειες αποφάσεων που λαμβάνονται σε πολύ υψηλότερο επίπεδο; Προβληματισμό προκαλεί και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονται δημόσια τέτοιες περιπτώσεις. Βουλευτές και δημοσιογράφοι έχουν ασφαλώς δικαίωμα, αλλά και υποχρέωση, να θέτουν δύσκολα ερωτήματα. Η αυστηρή κριτική, όμως, δεν πρέπει να μετατρέπεται σε δημόσιο εξευτελισμό εκείνων που καλούνται να υπερασπιστούν αποφάσεις άλλων. Η ένταση των ερωτήσεων δεν υποκαθιστά την αναζήτηση των πραγματικών υπευθύνων. Γιατί, άραγε, δεν απαιτούνται με την ίδια επιμονή απαντήσεις από εκείνους που σχεδιάζουν, εγκρίνουν και καθορίζουν την εκπαιδευτική πολιτική; Γιατί οι κάμερες και τα μικρόφωνα δεν στρέφονται προς αυτούς που κρατούν τα πραγματικά κλειδιά των αποφάσεων; Η περίπτωση της Τόχνης δεν αποτελεί απλώς ένα ατυχές περιστατικό. Είναι το αποτέλεσμα ενός συστήματος που εξακολουθεί να στελεχώνει σχολεία αφού αρχίσει η σχολική χρονιά, να προσφέρει συμβάσεις μειωμένης απασχόλησης και να διαπιστώνει εκ των υστέρων ότι οι εκπαιδευτικοί αναζητούν καλύτερες επαγγελματικές συνθήκες. Μια πρακτική που, όπως καταγγέλλεται, δημιουργεί αλυσιδωτά προβλήματα ακόμη και στα ιδιωτικά και κοινοτικά νηπιαγωγεία. Ως πότε, λοιπόν, οι πραγματικά αρμόδιοι πολιτικοί και διοικητικοί προϊστάμενοι του ΥΠΑΝ θα παίζουν κρυφτούλι; Ως πότε θα αναζητούνται αποδιοπομπαίοι τράγοι για να καλύπτονται διαχρονικές αδυναμίες, λανθασμένοι σχεδιασμοί και καθυστερημένες αποφάσεις; Τα Προαιρετικά Ολοήμερα Σχολεία δεν χρειάζονται άλλες δικαιολογίες ούτε άλλους εκτεθειμένους λειτουργούς. Χρειάζονται πολιτική βούληση, διοικητική επάρκεια και ανάληψη ευθύνης. Καιρός, επιτέλους, να τελειώσει το κρυφτό. Γιατί στο τέλος, αυτοί που πληρώνουν το τίμημα δεν είναι όσοι κρύβονται, αλλά τα παιδιά, οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και όσοι απροστάτευτοι επωμίζονται ευθύνες άλλων. Στέλιος Οδυσσέως Γενικός Γραμματέας ΠΑΔΕΔ – Πρωτοπορία