Αρχή Προστασίας Δεδομένων: «Καμπανάκι» για «έξυπνα γυαλιά» και κρυφή καταγραφή
Η χρήση «έξυπνων γυαλιών» εγκυμονεί κινδύνους για τα προσωπικά δεδομένα, προειδοποιεί η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, παραθέτοντας τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ). Με αφορμή την ολοένα και ευρύτερη διάδοση των «έξυπνων γυαλιών» (smart glasses), η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων εφιστά την προσοχή του κοινού στους κινδύνους που εγείρει η χρήση τους σε σχέση με την προστασία των προσωπικών δεδομένων, την ιδιωτικότητα και τα δικαιώματα και ελευθερίες των πολιτών. Όπως αναφέρει η ανακοίνωση, τα έξυπνα γυαλιά μοιάζουν συχνά με συμβατικά γυαλιά, αλλά ενσωματώνουν κάμερες, μικρόφωνα και άλλες τεχνολογικές δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένων εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης. Επιτρέπουν, μεταξύ άλλων, τη λήψη φωτογραφιών, την καταγραφή ήχου και εικόνας, τη ζωντανή μετάδοση εικόνας και την αναγνώριση αντικειμένων. Σύμφωνα με την Αρχή, η διακριτική τους εμφάνιση καθιστά δύσκολο για τρίτα πρόσωπα να αντιληφθούν ότι ενδέχεται να καταγράφονται ή να υφίστανται επεξεργασία τα προσωπικά τους δεδομένα, χωρίς τη γνώση τους. Στην ανακοίνωση σημειώνεται ότι οι κίνδυνοι είναι ιδιαίτερα αυξημένοι σε χώρους όπως νοσοκομεία, σχολεία και χώροι εργασίας, καθώς και όταν το καταγεγραμμένο υλικό δημοσιοποιείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για την προστασία των παιδιών, τα οποία ενδέχεται να μην αντιλαμβάνονται πλήρως την παρουσία ή τις συνέπειες της χρήσης τέτοιων συσκευών. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ), στο οποίο συμμετέχει και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα εκπροσωπούμενη από την Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα Μαρία Χριστοφίδου, υιοθέτησε δήλωση σχετικά με τις επιπτώσεις της χρήσης των έξυπνων γυαλιών στην προστασία των προσωπικών δεδομένων. Όπως αναφέρεται, η δήλωση παρέχει προκαταρκτική καθοδήγηση προς τους χρήστες, τους κατασκευαστές και τους παρόχους σχετικών εφαρμογών ή υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίοι ενδέχεται να αποτελούν αυτοτελείς ή από κοινού υπευθύνους επεξεργασίας, με στόχο την ευαισθητοποίηση και την καλύτερη κατανόηση των κινδύνων που συνδέονται με τη χρήση της συγκεκριμένης τεχνολογίας. Σημειώνεται πως είναι ευθύνη των χρηστών η εφαρμογή του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ). Ωστόσο, διευκρινίζεται πως όταν η χρήση περιορίζεται σε αμιγώς προσωπικές ή οικιακές δραστηριότητες, όπως η καταγραφή οικογενειακών στιγμών ή η κοινοποίηση φωτογραφιών σε φίλους, ο ΓΚΠΔ δεν εφαρμόζεται στον χρήστη. Αντίθετα, όταν το υλικό δημοσιοποιείται σε δημόσιους λογαριασμούς μέσων κοινωνικής δικτύωσης ή τα έξυπνα γυαλιά χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο επαγγελματικών, υπηρεσιακών ή πολιτικών δραστηριοτήτων, ο χρήστης μπορεί να θεωρείται υπεύθυνος επεξεργασίας και να υπόκειται στις υποχρεώσεις του ΓΚΠΔ. Παράλληλα, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, τα πρόσωπα που βρίσκονται κοντά σε χρήστες έξυπνων γυαλιών πρέπει να μπορούν να αντιλαμβάνονται πότε γίνεται καταγραφή ή άλλη επεξεργασία των προσωπικών τους δεδομένων. Επιπρόσθετα, το ΕΣΠΔ προτείνει την αξιοποίηση τεχνικών μέτρων, όπως φωτεινές ενδείξεις LED που ενεργοποιούνται κατά την καταγραφή, ηχητικές ειδοποιήσεις ή φωνητικές ενδείξεις ενεργοποίησης, ειδοποιήσεις σε κοντινές κινητές συσκευές, με κατάλληλες εγγυήσεις ιδιωτικότητας, και σχεδιασμό που επιτρέπει την ευκολότερη αναγνώριση των έξυπνων γυαλιών. Την ίδια ώρα, στην ανακοίνωση σημειώνεται ότι οι κατασκευαστές έξυπνων γυαλιών και οι πάροχοι συνδεδεμένων εφαρμογών ή υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης, οφείλουν να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του ΓΚΠΔ όταν ενεργούν ως υπεύθυνοι επεξεργασίας. Επιπρόσθετα, κάθε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων που εμπίπτει στον ΓΚΠΔ πρέπει να στηρίζεται σε κατάλληλη νομική βάση. Ειδική αναφορά κάνει το ΕΣΠΔ στο ζήτημα της νομικής βάσης για την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων που συλλέγονται μέσω των έξυπνων γυαλιών, επισημαίνοντας τις δυσκολίες που παρουσιάζει τόσο η επίκληση της συγκατάθεσης όσο και η θεμελίωση της επεξεργασίας σε έννομο συμφέρον. Το ΕΣΠΔ ενθαρρύνει την ενσωμάτωση κατάλληλων μέτρων προστασίας προσωπικών δεδομένων ήδη από τον σχεδιασμό των συσκευών και εξ ορισμού, όπως περιορισμό της συνεχούς καταγραφής και του χρόνου διατήρησης δεδομένων, δυνατότητες θόλωσης προσώπων ή αποφυγής της αναγνώρισης τρίτων, απενεργοποίηση της μόνιμης αποθήκευσης εικόνας και ήχου, όταν αυτή δεν είναι απαραίτητη για τη λειτουργία της συσκευής, και τεχνικοί περιορισμοί στη χρήση συγκεκριμένων λειτουργιών σε ιδιαίτερα ευαίσθητους χώρους. Τέλος, το ΕΣΠΔ ενθαρρύνει την προώθηση και υιοθέτηση κοινών προτύπων στον τομέα αυτό καθώς και μέτρων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, ώστε οι πολίτες να αναγνωρίζουν πότε χρησιμοποιούνται έξυπνα γυαλιά και να κατανοούν πως ενδέχεται να υποβάλλονται σε επεξεργασία τα προσωπικά τους δεδομένα. Πηγή: ΚΥΠΕ