Ботсвана улсын эрх баригчид тусгаар тогтнолын баяраа тэмдэглэхийн тулд 23 заан нядлах зөвшөөрөл өгчээ
Амьтны эрхийг хамгаалагчид Ботсвана улс тусгаар тогтнолын баярын зоогт зориулан 23 заан агнахыг зөвшөөрсөн шийдвэрийг шүүмжилж байна. Дэлхийн хамгийн олон тооны зэрлэг заан амьдардаг Өмнөд Африкийн тус улс Их Британиас тусгаар тогтносныхоо 60 жилийн ойг тохиолдуулан Лхагва гарагт улс орон даяар баярын арга хэмжээ зохион байгуулж байгаа юм. Орон нутгийн хэвлэлд ил болсон мэдээллээр бол тус улсын байгаль орчин, аялал жуулчлалын яамнаас олгосон зөвшөөрөлд "хүндэтгэлийн зоогийн зориулалтаар" 23 заан болон бусад зэрлэг амьтдыг агнахаар болсон тухай дурдсан байна. Ботсванад төвтэй "Заан Хамгаалах Нийгэмлэг" (Elephant Protection Society) энэхүү шийдвэр нь байгаль хамгаалах үйлсэд сөргөөр нөлөөлж болзошгүйг анхааруулжээ. Тус байгууллагын тэргүүн Оайце Нава баярын зоогт зориулан заан агнахыг засгийн газар зөвшөөрсөн нь үүнийг хүлээн зөвшөөрөгдөхүйц үйлдэл мэт ойлголтыг нийгэмд бий болгож, улмаар хууль бус ан агнуурыг өдөөж болзошгүйг анхааруулсан байна. "Бууны дуунаас болж байнга нэг газраас нөгөө рүү нүүдэллэн шахагдсанаар заанууд өөрсдийн сүргийн бүтэц, зохион байгуулалтаа алдаж байна" гэж тэр анхааруулжээ. Тус улсад шүлхий өвчин дэгдэж, эрх баригчид түүний тархалтыг хязгаарлах арга хэмжээ авч буй энэ үед зэрлэг амьтны махыг хүнсэнд хэрэглэх зөвшөөрөл өгсөнд санаа зовниж буйгаа зарим иргэд сошиал сүлжээгээр илэрхийлжээ. Ботсвана улсын засгийн газар тус улсын тусгаар тогтнолын 60 жилийн ойг тохиолдуулан нийслэл Габороне хотод баярын жагсаал, урлаг соёлын үзүүлбэр, концерт, спортын уралдаан тэмцээн зэрэг олон арга хэмжээг зохион байгуулж байгаа юм. Зэрлэг зааны махыг тусгаар тогтнолын өдрийн баярын уламжлалт зоогт ашиглахаар төлөвлөжээ. Эдгээр 23 зааныг Ботсвана улсын найман мужаас агнахаар хуваарилсан байна. Лхагва гарагийн өглөөний байдлаар эдгээрээс хэд нь авлагдсан талаар тодорхой мэдээлэл гараагүй байв. Гэвч орон нутгийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр Ботсвана улсын янз бүрийн бүс нутагт оршин суугчид зааны сэг зэмийн эргэн тойронд цугларч, зарим нь хутга барин мах хуваалцаж буйг харуулсан зургууд нийтлэгджээ. Тухайлбал Намиби, Замби, Зимбабве улсуудтай хиллэдэг, зэрлэг ан амьтнаар баялаг Ботсванагийн хойд хэсгийн Чобе мужид сургуулийн байранд байрлуулсан зааны сэг зэмээс оршин суугчид мах хувааж авсан тохиолдол гарч, улмаар орон нутгийн парламентын гишүүн үүнд санаа зовниж буйгаа илэрхийлсэн байна. Тэрбээр энэхүү систем нь хүмүүсийн бөөгнөрөл үүсгэх, түүнчлэн ахмад настан, жирэмсэн эмэгтэйчүүд болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг хохироох эрсдэлтэйг онцолж, эрүүл ахуйг сайжруулах, махыг илүү шударгаар хуваарилахын тулд 5 эсвэл 10 кг-ын савлагаатай болгон боловсруулахыг санал болгожээ. Парламентын гишүүн Симасику Мапуланга зааны сэг зэмийн эргэн тойронд мах авах гэж улайрч буй хүмүүсийн зургийг Фэйсбүүк хуудсандаа нийтлэхдээ "Хүнлэг чанар, шударга ёс, олон нийтийн эрүүл ахуйн үүднээс цаашдын хуваарилалтыг зохих ёсоор зохион байгуулахыг ангууч болон холбогдох удирдлагуудаас хүндэтгэлтэйгээр хүсэж байна" гэж бичсэн байна. Зааны мах нь зэрлэг ан амьтнаар баялаг зарим бүс нутагт, ялангуяа хууль ёсны ангийн махыг орон нутагт тараадаг газруудад түгээмэл байдаг ч өдөр тутмын хэрэглээний гол хүнс биш юм. Ботсвана улс ангийн махны эргэлтийг хатуу хянадаг бөгөөд хүнсэнд хэрэглэх эрхтэй эсэх нь ихэвчлэн тухайн махыг хууль ёсны эх сурвалжаас авсан үгүйгээс хамаардаг. Энэхүү шийдвэр нь тус улсын асар олон тоотой зааны сүргийг хэрхэн зохицуулах талаар Ботсванад удаан хугацаанд үргэлжилж буй ширүүн маргааныг дахин сэдрээжээ. Ботсванад 130,000 гаруй заан байдаг бөгөөд тэдгээртэй зэрэгцэн амьдардаг иргэд эдгээр амьтад тариалангийн талбайг сүйтгэж, эд хөрөнгөд хохирол учруулж, зарим тохиолдолд хүний амь хөнөөж буй зэрэг асуудлаар удаан хугацаанд гомдол гаргасаар ирсэн. Засгийн газар нь ан авын үйл ажиллагааг заан сүргийн тоо толгой болон хүн-зэрлэг амьтны хоорондох зөрчлийг зохицуулах, мөн орон нутгийн иргэдэд орлого бүрдүүлэх нэг арга зам гэж үзэн хамгаалсаар ирсэн. Тус улс ерөнхийлөгч асан Иан Хамагийн үед буюу 2014 онд гадаадын жуулчдаар төлбөртэй заан агнуулах үйл ажиллагааг хориглосон ч таван жилийн дараа түүнийг залгамжилсан ерөнхийлөгч Моквееци Масиси буцаан цуцалж байжээ. Масисийг 2024 оны сонгуулиар ялсан ерөнхийлөгч Дума Бокогийн үед ч төлбөртэй ав үргэлжилсээр байна. Эрх баригчид ийм аваас олдог орлогыг байгаль орчны хамгаалал, орон нутгийн хөгжилд зарцуулдаг гэж тайлбарладаг. Тухайлбал байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд Винтер Ммолоци зөвхөн 2025 оны квотоос олсон 15.6 сая пулаг ($1.1 сая) заан амьдардаг бүс нутгуудад зарцуулсныг өнгөрсөн онд парламентдаа тайлагнаж байв. Гэвч байгаль хамгаалагчид, амьтны эрхийг хамгаалагчид энэ квот заан сүргийн тоо толгойг зохистой хэмжээнд хадгалахад тус болж байгаа эсэхэд эргэлзсэн хэвээр байна. Эх сурвалж: BBC