ΡΑΕΚ: Κίνδυνος ελλείμματος 720 MW το 2030 – Στο τραπέζι μηχανισμός ισχύος
Τη διαδικασία ενεργοποίησης του άρθρου 34 του περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού Νόμου, ώστε να καταστεί δυνατή η εφαρμογή μηχανισμού ισχύος σε περίπτωση προβλήματος μακροπρόθεσμης επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας, έχει ξεκινήσει η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ), σε συνεργασία με το Υπουργείο Ενέργειας και τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς, όπως αναφέρθηκε, την Τρίτη, ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας. Κατά τη συζήτηση για τις δράσεις και ενέργειες της ΡΑΕΚ, ο Πρόεδρός της, Πολύβιος Λεμονάρης, ανέφερε ότι η Αρχή εξέτασε, στο πλαίσιο κυλιόμενης μελέτης επάρκειας μέχρι το 2030, και το χείριστο σενάριο, με βάση το οποίο καθυστερούν τόσο η έλευση φυσικού αερίου όσο και η ηλεκτρική διασύνδεση. Στο σενάριο αυτό προκύπτει έλλειψη ισχύος περίπου 720 MW το 2030, λόγω και της απόσυρσης συμβατικών μονάδων εξαιτίας περιβαλλοντικών περιορισμών. Η ΡΑΕΚ διευκρίνισε ότι ο μηχανισμός ισχύος μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικές τεχνολογίες και μεθόδους, ανάλογα με τις ανάγκες του συστήματος, ενώ σημείωσε ότι η εφαρμογή του συνεπάγεται κόστος, το οποίο τελικά επωμίζεται ο καταναλωτής. Ως παράδειγμα, ο Πρόεδρος της ΡΑΕΚ παρέπεμψε στην Ιρλανδία, όπου, όπως ανέφερε, παρουσιάστηκε σημαντικό έλλειμμα ηλεκτρικής ισχύος και εφαρμόστηκε μηχανισμός ισχύος για συγκεκριμένη χρονική περίοδο, μέχρι την ολοκλήρωση μόνιμων υποδομών. Παράλληλα, αναφέρθηκε ότι προηγούμενες μελέτες επάρκειας είχαν βασιστεί σε παραδοχές για λειτουργία της ηλεκτρικής διασύνδεσης και έλευση φυσικού αερίου σε προγενέστερες ημερομηνίες, οι οποίες δεν υλοποιήθηκαν όπως αναμενόταν. Η ΡΑΕΚ σημείωσε ότι δεν χαράσσει ενεργειακή πολιτική και ότι οι μελέτες της λαμβάνουν υπόψη τις επίσημες αποφάσεις και δεσμεύσεις της Πολιτείας. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Βουλευτής του ΔΗΣΥ Νίκος Γεωργίου, σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία, είπε ότι «στο ζήτημα της ενεργειακής επάρκειας, η πατρίδα μας βρίσκεται στο κόκκινο», σημειώνοντας ότι η Επιτροπή ενημερώθηκε για την προγραμματιζόμενη ενεργοποίηση του άρθρου 34 και του μηχανισμού ισχύος, κατόπιν των απαιτούμενων ευρωπαϊκών εγκρίσεων. Ανέφερε ότι ένας τέτοιος μηχανισμός έχει σημαντικό οικονομικό κόστος, το οποίο θα μετακυλιστεί στους καταναλωτές και θα επιβαρύνει την οικονομία, παραπέμποντας επίσης στο παράδειγμα της Ιρλανδίας, όπου, όπως είπε, το κόστος εφαρμογής αντίστοιχου μηχανισμού ανήλθε σε περίπου €1,5 δισ. Πρόσθεσε ότι η Κύπρος βρίσκεται, όπως είπε, «μεταξύ σφύρας και άκμονος», λόγω των αυξανόμενων αναγκών ηλεκτρικής ισχύος και του περιορισμένου χρόνου για λήψη αποφάσεων. Ο κ. Γεωργίου ανέφερε ακόμη ότι η Επιτροπή ζητεί από όλους τους αρμόδιους φορείς συγκεκριμένο σχέδιο και πρόγραμμα, σαφές χρονοδιάγραμμα και αίσθημα ευθύνης, σημειώνοντας ότι στόχος της συνεδρίας ήταν να υπάρξουν απαντήσεις και λύσεις και όχι να αποδοθούν ευθύνες. Κατά τη συζήτηση, η Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Φωτεινή Τσιρίδου, έθεσε ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο γίνεται ο πενταετής σχεδιασμός και ως προς το κατά πόσον προηγούμενοι σχεδιασμοί αποδείχθηκαν ανεπαρκείς, δεδομένων των προβλημάτων που έχουν παρουσιαστεί. Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Γιώργος Παμπορίδης, επικεντρώθηκε στη διαφορά μεταξύ ονομαστικής και πραγματικά διαθέσιμης ισχύος, στη δυνατότητα αξιοποίησης της παραγόμενης ενέργειας και στο κατά πόσον οι υφιστάμενοι σχεδιασμοί επαρκούν για την αντιμετώπιση των αναγκών που διαφαίνονται μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Ανδρέας Πασιουρτίδης, σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία, ανέφερε ότι η ΡΑΕΚ «έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου» για την επάρκεια ηλεκτρισμού μετά το 2030, σημειώνοντας ότι, σε περίπτωση που δεν έρθει φυσικό αέριο και δεν καταστεί δυνατή η μετάβαση από το μαζούτ, ενδέχεται να χρειαστεί ενεργοποίηση μηχανισμού ισχύος. Αναφερόμενος και αυτός στην Ιρλανδία, είπε ότι αντίστοιχος μηχανισμός που εφαρμόστηκε εκεί είχε κόστος περίπου €1,5 δισ., σημειώνοντας ότι, αν χρειαστεί αντίστοιχη λύση στην Κύπρο, το κόστος θα επιβαρύνει τους καταναλωτές. Άσκησε κριτική για τον ενεργειακό σχεδιασμό των τελευταίων ετών, αναφερόμενος στις καθυστερήσεις τόσο στο Βασιλικό όσο και στην ηλεκτρική διασύνδεση, λέγοντας ότι «βρισκόμαστε σήμερα σε μία κατάσταση όχι μόνο απαισιοδοξίας, αλλά και σοβαρού προβληματισμού» για την επάρκεια ηλεκτρισμού μετά το 2030. Ο κ. Πασιουρτίδης αναφέρθηκε επίσης στην αδειοδότηση έργων ΑΠΕ, αναφέροντςα ότι πρέπει να υπάρχει ευρύτερος σχεδιασμός, ώστε οι άδειες που εκδίδονται να μεταφράζονται σε πραγματική παραγωγή και αξιοποίηση ενέργειας και να αποφεύγονται περικοπές. Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου, έθεσε κατά τη συνεδρία το ερώτημα κατά πόσον είναι εφικτή η έλευση και αξιοποίηση φυσικού αερίου πριν το 2030, λαμβανομένου υπόψη ότι απαιτείται να είναι έτοιμα τα δίκτυα, οι υποδομές και οι μονάδες παραγωγής. Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ, Λίνος Παπαγιάννης, σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία, είπε ότι η ΡΑΕΚ παρουσίασε, κατά την άποψή του, «ωραιοποιημένη εικόνα» για την κατάσταση στον ηλεκτρισμό, υποστηρίζοντας ότι δεν αναλαμβάνεται η ευθύνη που αναλογεί σε κάθε εμπλεκόμενο φορέα για τις αστοχίες του ενεργειακού σχεδιασμού. Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον μεγάλο αριθμό αδειών για έργα ΑΠΕ, σημειώνοντας ότι η αποθηκευτική ικανότητα της χώρας δεν αναπτύχθηκε με αντίστοιχο ρυθμό, ενώ είπε ότι το "κόστος των αστοχιών" καταλήγει στους καταναλωτές. Σημείωσε ακόμη ότι η μεταβολή των δεδομένων και των προβλέψεων δεν μπορεί να αποτελεί διαρκώς αιτιολογία όταν προηγούμενες παραδοχές δεν επαληθεύονται. Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ, Ευγένιος Χαμπουλλάς, ζήτησε κατά τη συνεδρία διευκρινίσεις για το κατά πόσον η ΑΗΚ θα μπορεί να χρησιμοποιήσει φυσικό αέριο όταν αυτό καταστεί διαθέσιμο, ακόμη και αν άλλοι αδειοδοτημένοι παραγωγοί δεν είναι έτοιμοι. Από πλευράς ΡΑΕΚ διευκρινίστηκε ότι δεν υφίσταται σχετική απαγόρευση προς την ΑΗΚ και πως στόχος της Αρχής είναι το φυσικό αέριο να είναι διαθέσιμο σε όλους τους παραγωγούς με ίσους όρους. Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Αδάμος Ασπρής, σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία, ανέφερε ότι η διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας από το 2030 και μετά είναι «εκ των ων ουκ άνευ» και κάλεσε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να καταλήξουν σε ένα ρεαλιστικό και εφαρμόσιμο εναλλακτικό σχέδιο, σε περίπτωση που δεν ολοκληρωθούν εγκαίρως ούτε η έλευση φυσικού αερίου ούτε η ηλεκτρική διασύνδεση. «Ως κράτος, οφείλουμε πάντοτε να είμαστε προετοιμασμένοι για όλα τα σενάρια», ανέφερε, σημειώνοντας ότι υπάρχουν διαχρονικά λάθη τα οποία, όπως είπε, η σημερινή Κυβέρνηση επιχειρεί να διορθώσει. Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης, Βουλευτής του ΑΛΜΑ-Πολίτες για την Κύπρο, σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία, είπε ότι οι αποφάσεις της ΡΑΕΚ έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αποτελούν δευτερογενή νομοθεσία και επηρεάζουν για χρόνια το κόστος που επωμίζονται οι καταναλωτές. Ανέφερε ότι στα ζητήματα της επάρκειας και της ηλεκτρικής διασύνδεσης φαίνεται να υπάρχουν "διαχρονικές αστοχίες", προσθέτοντας ότι, όταν εξεταστούν οι ευθύνες για τις εξελίξεις στον ενεργειακό τομέα, θα πρέπει να αξιολογηθούν και προηγούμενες αποφάσεις της ΡΑΕΚ, ιδίως εκείνες του 2022 και του 2024, και οι επιπτώσεις τους στους καταναλωτές. Τέλος, ο Βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας, Γιάννης Λαούρης, έθεσε κατά τη συνεδρία ως βασικό ζήτημα το τελικό κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας για τον καταναλωτή, καθώς και την ανάπτυξη έξυπνων συστημάτων διαχείρισης και τη μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στην παραγωγή και αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας. Πηγή; ΚΥΠΕ