China Capital: Τα μυστικά αρχεία της μεγαλύτερης τράπεζας του κόσμου
να τεράστιο αρχείο εκατομμυρίων εμπιστευτικών εγγράφων ανοίγει παράθυρο στον τρόπο με τον οποίο η μεγαλύτερη τράπεζα του κόσμου χρησιμοποιήθηκε, σύμφωνα με διεθνή δημοσιογραφική έρευνα, όχι μόνο ως χρηματοπιστωτικός οργανισμός αλλά και ως εργαλείο προώθησης των γεωπολιτικών και οικονομικών συμφερόντων του Πεκίνου. Η έρευνα «China Capital» του International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) βασίζεται σε 4,8 εκατομμύρια αρχεία της Industrial and Commercial Bank of China (ICBC), τα οποία προέρχονται από το υποκατάστημα και θυγατρική της τράπεζας στο Λονδίνο και καλύπτουν την περίοδο 2005-2024. Περιλαμβάνουν εσωτερικά emails, πρακτικά συνεδριάσεων, στοιχεία για περισσότερους από 4.000 εταιρικούς πελάτες, αναφορές ύποπτων συναλλαγών και οδηγίες της εσωτερικής κομματικής επιτροπής της τράπεζας. Confidential records reviewed by ICIJ for the #ChinaCapital investigation reveal how the Industrial and Commercial Bank of China’s London units courted high-risk clients to secure resources and alliances for Xi Jinping’s regime. https://t.co/oE4KiiUB9J — ICIJ (@ICIJorg) September 28, 2026 Τράπεζα και γεωπολιτική Σύμφωνα με την έρευνα, η ICBC του Λονδίνου αποτέλεσε σημαντικό χρηματοδοτικό κόμβο για εταιρείες που συνδέονταν με Ρώσους και Λευκορώσους επιχειρηματίες, πολιτικά εκτεθειμένα πρόσωπα και κυβερνήσεις που είχαν βρεθεί στο επίκεντρο καταγγελιών για διαφθορά. Τα έγγραφα δείχνουν, κατά το ICIJ, ότι τα κεντρικά γραφεία στο Πεκίνο έδιναν κατά περιόδους κατευθύνσεις σε στελέχη στο εξωτερικό για την επιδίωξη στόχων που συνδέονταν με τις στρατηγικές προτεραιότητες του κινεζικού κράτους: την εξασφάλιση φυσικών πόρων, την ενίσχυση πολιτικών συμμαχιών και την επέκταση της κινεζικής παρουσίας σε υποδομές ενέργειας, μεταφορών και επικοινωνιών. Η ICBC είναι εισηγμένη στα χρηματιστήρια Χονγκ Κονγκ και Σαγκάης, ωστόσο οι βασικοί μέτοχοί της είναι το κινεζικό υπουργείο Οικονομικών και κρατικές οντότητες. Στο τέλος του 2025 διέθετε 410 θυγατρικές και υποκαταστήματα σε 49 χώρες και περιοχές, ενώ τα στοιχεία που παραθέτει η έρευνα την κατατάσσουν πρώτη παγκοσμίως βάσει ενεργητικού. Οι «China rationale» συμφωνίες Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέταση σχεδόν 200 δανειακών συμφωνιών που η ICBC London δεσμεύτηκε να χρηματοδοτήσει μεταξύ 2010 και 2024. Σε εσωτερικά πιστωτικά έγγραφα εμφανιζόταν, σύμφωνα με το ICIJ, ακόμη και η φράση «China rationale» – δηλαδή η αιτιολόγηση του γιατί μια συγκεκριμένη χρηματοδότηση εξυπηρετούσε κινεζικά συμφέροντα. Τα δάνεια αφορούσαν επιχειρήσεις και κρατικές οντότητες σε περίπου 30 χώρες, με τις δεσμεύσεις χρηματοδότησης να κυμαίνονται από περίπου 3 έως 400 εκατ. δολάρια. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Σιέρα Λεόνε. Το 2017, δύο κινεζικές κρατικές τράπεζες ενέκριναν δάνειο 659 εκατ. δολαρίων για την αναβάθμιση και επέκταση του λιμανιού του Φρίταουν. Σύμφωνα με τα αρχεία, η ICBC δεσμεύτηκε στη χρηματοδότηση πριν λάβει όλα τα απαιτούμενα έγγραφα. Όταν αργότερα προέκυψαν αναφορές για καταγγελίες διαφθοράς σε βάρος ιδιοκτητών της εταιρείας ανάπτυξης, η χρηματοδότηση τελικά δεν εκταμιεύθηκε. Ρωσία και Nornickel Ιδιαίτερο κεφάλαιο της έρευνας αφορά τις σχέσεις της ICBC με τη Ρωσία. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ICBC ήταν μεταξύ των ξένων τραπεζών που αύξησαν την έκθεσή τους στη ρωσική αγορά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το ICIJ, μεταξύ 2022 και 2023 υπερδιπλασίασε τα ακαθάριστα έσοδά της στη Ρωσία και το 2024 είχε έσοδα περίπου 370 εκατ. δολαρίων στη χώρα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ρωσική μεταλλευτική Nornickel. Το 2017, στο πλαίσιο μεγαλύτερης πιστωτικής συμφωνίας, το γραφείο της ICBC στο Πεκίνο χρησιμοποίησε το υποκατάστημα του Λονδίνου για χρηματοδότηση 105 εκατ. δολαρίων προς τη ρωσική εταιρεία. Αργότερα, στελέχη συμμόρφωσης της τράπεζας διαπίστωσαν ότι ο Όλεγκ Ντεριπάσκα, ο οποίος είχε έμμεση συμμετοχή στην εταιρεία, είχε τεθεί υπό αμερικανικές κυρώσεις. Η ίδια η Nornickel, πάντως, δεν είχε τεθεί υπό κυρώσεις. Μετά το 2022 και τις νέες δυτικές κυρώσεις, η Nornickel αναζήτησε περισσότερες χρηματοδοτικές επιλογές στην Κίνα. Εσωτερικό υπόμνημα του 2024 ανέφερε ότι τα υποκαταστήματα της ICBC στη Μόσχα και τη Σαγκάη ήδη παρείχαν σημαντικές υπηρεσίες στον ρωσικό όμιλο, ενώ εξεταζόταν νέα πιστωτική γραμμή σε γουάν ως εναλλακτική στη χρηματοδότηση σε δολάρια. Ακόμη πιο χαρακτηριστικά, στελέχη της ICBC London εξέταζαν πρόταση της Nornickel για κατασκευή μονάδας τήξης στην Κίνα και παραγωγή προϊόντων που θα χαρακτηρίζονταν κινεζικά. Σε εσωτερικό σημείωμα στελέχους της μονάδας πρόληψης οικονομικού εγκλήματος αναφερόταν ότι ένα προϊόν που κατασκευάζεται στην Κίνα είναι δυσκολότερο να τεθεί υπό κυρώσεις. Αζερμπαϊτζάν και SOCAR Τα αρχεία φωτίζουν επίσης τις σχέσεις της τράπεζας με το Αζερμπαϊτζάν. Το 2016, οι Αρζού και Λεϊλά Αλίγιεβα, κόρες του Προέδρου Ιλχάμ Αλίγιεφ, προσέγγισαν την ICBC London για άνοιγμα λογαριασμού της Pasha Bank, στην οποία συμμετείχαν ως συνιδιοκτήτριες. Παρά τις εσωτερικές επιφυλάξεις και δημοσιεύματα που είχαν εγείρει ζητήματα για την προέλευση περιουσιακών στοιχείων, η Pasha Bank έγινε πελάτης το 2017. Η ICBC αποφάσισε αργότερα να τερματίσει τη συγκεκριμένη σχέση. Παράλληλα, η τράπεζα διατήρησε τη σχέση της με την κρατική πετρελαϊκή SOCAR. Το 2021 συμφώνησε να της δανείσει περίπου 90 εκατ. δολάρια για αναχρηματοδότηση προηγούμενου δανείου. Εσωτερικό έγγραφο χαρακτήριζε τη SOCAR «στρατηγικά σημαντικό πελάτη» για την ICBC σε σχέση με την κινεζική πολιτική Belt and Road. Οι απαντήσεις του Πεκίνου Η κινεζική κυβέρνηση απορρίπτει την εικόνα περί αδιαφανούς χρηματοδότησης. Εκπρόσωπός της, σύμφωνα με το ICIJ, απέρριψε τις σχετικές αναφορές ως «ψευδείς αφηγήσεις», ενώ εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας στη Ζάμπια υποστήριξε ότι η χρηματοδότηση της Κίνας στο εξωτερικό ακολουθεί τους κανόνες της αγοράς και τους διεθνείς κανόνες και δεν επιδιώκει πολιτικά συμφέροντα. Η ICBC, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν απάντησε στα επανειλημμένα αιτήματα του ICIJ για σχόλιο. P Η εικόνα που προκύπτει από τα έγγραφα του «China Capital» είναι εκείνη μιας τράπεζας που καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο διαφορετικές αποστολές: την εμπορική κερδοφορία και την εξυπηρέτηση των στρατηγικών προτεραιοτήτων του κινεζικού κράτους. Όπως αναφέρει πρώην τραπεζικό στέλεχος στην έρευνα, η ICBC πρέπει ουσιαστικά να ικανοποιεί «δύο αφεντικά»: το κόμμα και τους μετόχους.