22 Σεπτεμβρίου 1940: Όταν οι Ιταλοί φασίστες και Ναζί βομβάρδισαν την Κύπρο
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Κύπρος, η οποία τελούσε τότε υπό βρετανική διοίκηση, βρέθηκε στο στόχαστρο των δυνάμεων του Άξονα εξαιτίας της στρατηγικής της θέσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Το νησί αποτελούσε σημαντικό κρίκο για τον ανεφοδιασμό και την υποστήριξη των συμμαχικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Η σημασία αυτή είχε όμως και βαρύ τίμημα, καθώς η Κύπρος δέχθηκε σειρά αεροπορικών επιδρομών από ιταλικά και γερμανικά αεροσκάφη. Οι επιθέσεις επικεντρώθηκαν κυρίως σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, αεροδρόμια, λιμάνια και άλλες κρίσιμες υποδομές, χωρίς να μείνουν ανεπηρέασμένες οι κατοικημένες περιοχές. Μετά την κατάληψη της Κρήτης το 1941 υπήρχαν μάλιστα φόβοι για ενδεχόμενη εισβολή στην Κύπρο. Τελικά, οι γερμανικές επιχειρήσεις επικεντρώθηκαν στη Βόρεια Αφρική και η χερσαία επίθεση στο νησί δεν πραγματοποιήθηκε. Οι βομβαρδισμοί Ιταλών, Γερμανών και δυνάμεων του Βισύ Ο ιστορικός Πέτρος Παπαπολυβίου, μιλώντας στο Ράδιο Πρώτο, χαρακτήρισε τους βομβαρδισμούς της Κύπρου ένα κεφάλαιο «σχεδόν διαγραμμένο από τη συλλογική μας μνήμη», παρά την ένταση και την έκταση που είχαν οι επιθέσεις. Όπως ανέφερε, οι ιταλικές αεροπορικές επιδρομές άρχισαν αμέσως μετά την είσοδο της Ιταλίας στον πόλεμο, τον Ιούνιο του 1940, στο πλευρό της ναζιστικής Γερμανίας. Ιταλικά αεροσκάφη επιχειρούσαν από βάσεις στα Δωδεκάνησα, έχοντας τη δυνατότητα να πλήττουν στόχους στην Κύπρο, ενώ αργότερα καταγράφηκαν και επιδρομές της γερμανικής αεροπορίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του ιστορικού και σε επιδρομές αεροσκαφών που υπάγονταν στην κυβέρνηση του Βισύ. Τα αεροσκάφη αυτά απογειώνονταν από τη Συρία και πραγματοποιούσαν επιθέσεις εναντίον στόχων στην Κύπρο. Οι βομβαρδισμοί δεν περιορίστηκαν σε μία περιοχή. Ο Ξερός, λόγω των μεταλλευτικών του εγκαταστάσεων, αποτέλεσε έναν από τους βασικούς στόχους των Ιταλών. Επιθέσεις δέχθηκαν επίσης η Λευκωσία και το αεροδρόμιό της, το λιμάνι της Αμμοχώστου και η Λεμεσός, όπου καταγράφηκαν ιδιαίτερα σφοδροί βομβαρδισμοί και ανθρώπινες απώλειες. 22 Σεπτεμβρίου 1940: Οι βόμβες πέφτουν στον Ξερό Μία από τις χαρακτηριστικές ημερομηνίες είναι η 22α Σεπτεμβρίου 1940, όταν ιταλική αεροπορική μοίρα βομβάρδισε το λιμάνι του Ξερού. Στόχος της επιδρομής ήταν η διατάραξη της θαλάσσιας τροφοδοσίας και του ανεφοδιασμού των Συμμάχων. Το γεγονός αποτυπώθηκε στον κυπριακό Τύπο της εποχής, με σχετικά δημοσιεύματα τόσο σε ελληνοκυπριακές όσο και σε τουρκοκυπριακές εφημερίδες, αποτελώντας σήμερα πολύτιμο αρχειακό υλικό για την ανασύνθεση όσων συνέβησαν στο νησί. Τον Μάιο του 1941 ακολούθησαν συντονισμένες ιταλικές και γερμανικές επιδρομές εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Στο επίκεντρο βρέθηκαν το αεροδρόμιο της RAF στη Λευκωσία και περιφερειακά σημεία άμυνας. Στις 7 Ιουλίου 1941 σημειώθηκε νέα διπλή επιδρομή. Το πρωί χτυπήθηκε ξανά το αεροδρόμιο της Λευκωσίας και το απόγευμα βομβαρδίστηκε η περιοχή της Αμμοχώστου. Οι επιθέσεις ανάγκασαν κατοίκους να αναζητήσουν προστασία σε υπόγειους χώρους και άλλα καταφύγια. Η οργάνωση της άμυνας Στα πρώτα χρόνια του πολέμου, η βρετανική στρατιωτική παρουσία στην Κύπρο ήταν περιορισμένη. Περίπου 1.500 στρατιώτες βρίσκονταν στο νησί, δύναμη που θεωρούνταν ανεπαρκής για την πλήρη υπεράσπισή του σε περίπτωση γενικευμένης επίθεσης. Μετά τις πρώτες αεροπορικές επιδρομές ενισχύθηκαν σταδιακά τα μέτρα αντιαεροπορικής προστασίας, ενώ δημιουργήθηκαν νέες στρατιωτικές και εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, Κύπριοι εθελοντές, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, εντάχθηκαν σε βοηθητικά σώματα και στρατιωτικές μονάδες που συνδέονταν με τις επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή. Η Κύπρος δεν γνώρισε τελικά την κατοχή από τις δυνάμεις του Άξονα. Οι αεροπορικές επιδρομές, ωστόσο, καταδεικνύουν τη στρατηγική αξία που είχε το νησί στον αγώνα για τον έλεγχο της Ανατολικής Μεσογείου και αποτελούν ένα λιγότερο γνωστό κεφάλαιο της κυπριακής ιστορίας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.